(એજન્સી) નવી દિલ્હી, તા.૧૧
દેશની સૌથી મોટી એરલાઇન, ઇન્ડિગો, હાલમાં ફ્લાઇટ રદ થવાને કારણે સમાચારમાં છે. દિલ્હીથી બેંગ્લુરૂ અને મુંબઈથી અમદાવાદ સુધી, દરેક મુખ્ય એરપોર્ટ અરાજકતાની સ્થિતિમાં છે. અત્યાર સુધીમાં હજારો ફ્લાઇટ્‌સ રદ કરવામાં આવી છે, અને દિલ્હી એરપોર્ટે પણ એક સલાહકાર જારી કર્યો છે. કારણ સ્પષ્ટ છે : ઇન્ડિગો દેશના આકાશનો ૬૦% હિસ્સો ધરાવે છે. એક પણ ફ્લાઇટ રદ થવાથી હવાઈ ટ્રાફિક પર અસર પડે છે; અને જ્યારે એક જ ઝટકામાં સેંકડો ફ્લાઇટ્‌સ રોકી દેવામાં આવે છે, ત્યારે આખો દેશ હચમચી ઉઠે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ઇન્ડિગો, જે આજે દરરોજ ૨.૫ મિલિયન મુસાફરોને લઈ જાય છે, તેણે એક સમયે ફક્ત એક ભાડાના વિમાનથી શરૂઆત કરી હતી ? આ બે મિત્રો, રાહુલ ભાટિયા અને રાકેશ ગંગવાલની વાર્તા છે, જેમણે ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં તોફાન મચાવ્યું, જેટ, કિંગફિશર અને એર ઇન્ડિયા જેવી દિગ્ગજોને પછાડી દીધી. ૨૦૦૫ની વાત છે, જ્યારે જેટ એરવેઝ ભારતીય આકાશ પર પ્રભુત્વ ધરાવતી હતી, એર ઇન્ડિયા સરકારી દરજ્જો બતાવતી હતી અને વિજય માલ્યાની કિંગફિશરને ઉડતી ૫-સ્ટાર હોટેલ માનવામાં આવતી હતી. તે સમયે, બે મિત્રોએ એક કંપની – ઇન્ડિગો – શરૂ કરી. જ્યારે બધા બોઇંગ ખરીદી રહ્યા હતા, ત્યારે ઇન્ડિગોએ એકસાથે ૧૦૦ એરબસ ખરીદી ! એ નોંધનીય છે કે તે સમયે, લગભગ બધી ભારતીય એરલાઇન્સ બોઇંગ વિમાનનો ઉપયોગ કરતી હતી. ઇન્ડિગોએ અલગ દેખાવાનું નક્કી કર્યું. તેઓએ એકસાથે ૧૦૦ એરબસ છ૩૨૦ વિમાન માટે અવિશ્વસનીય રીતે મોટો ઓર્ડર આપ્યો. ઘણા લોકોએ આને એક પાગલ નિર્ણય ગણાવ્યો. ભારતમાં પોતાને સ્થાપિત કરવા આતુર એરબસે ઇન્ડિગોને ૪૦થી ૫૦% ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કર્યું. રાહુલ અને રાકેશે બધા વિમાનો વેચી દીધા, નફો કર્યો, પછી તેમને ભાડે આપ્યા અને ઉડાન શરૂ કરી. આ એક જ પગલાથી ઇન્ડિગોને ૨૦૦ કરોડ રૂપિયાનો નફો થયો. ઓછા ખર્ચે મોડેલઃ મોંઘા ખોરાકને બદલે, તેઓએ ‘સમયસર પહોંચવું’ ને તેમનું મોડેલ બનાવ્યું. આ ફોર્મ્યુલા કામ કરતી હતી. જ્યાં કિંગફિશર ‘લક્ઝરી’ વેચતી હતી, ત્યાં ઇન્ડિગો ‘પરવડે તેવી ક્ષમતા અને વિશ્વસનીયતા’ વેચી દીધી અને ઝડપથી મધ્યમ વર્ગના ભારતની પ્રિય બ્રાન્ડ બની ગઈ. આજે, પરિસ્થિતિ એવી છે કે દર ૧૦માંથી ૬ ભારતીય મુસાફરો ઇન્ડિગોમાં મુસાફરી કરે છે. દરરોજ ૨,૨૦૦+ ફ્લાઇટ્‌સ, ૪૧,૦૦૦ કર્મચારીઓ અને ૪૩૪ વિમાનો સાથે, ઇન્ડિગો એશિયાની બીજી સૌથી મોટી એરલાઇન બની ગઈ છે. એ નોંધવું જોઈએ કે ઇન્ડિગો ફ્લાઇટ રદ કરવાથી સમગ્ર ભારતમાં સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે કારણ કે… તેથી, ૨૦૨૫માં DGCA નિયમો લાગુ થતાં, ઇન્ડિગોનું સમગ્ર આયોજન ખોરવાઈ ગયું. સ્ટાફ ઘટાડવામાં આવ્યો, આરામનો સમયગાળો વધારવામાં આવ્યો અને ફ્લાઇટ્‌સ મોટી સંખ્યામાં રદ કરવામાં આવી. સમયસર ફ્લાઇટ્‌સ, વિશ્વસનીય સેવા, ઓછા ભાડા, ઓછા જાળવણીનો કાફલો, એક જ એરબસ મોડેલનો ઉપયોગ (સસ્તો, સરળ, ઝડપી), ટેક્સી, બસ, કાર્ગો; દરેક સેગમેન્ટમાં મજબૂત ગઢ, આ જ કારણ છે કે ઇન્ડિગોએ જેટ એરવેઝ અને કિંગફિશર જેવી દિગ્ગજ એરલાઇન્સને પાછળ છોડી દીધી, જે હવે ઇતિહાસ બની ગઈ છે. જો કે, ફ્લાઇટ રદ થવા, મુસાફરોની અશાંતિ અને DGCAની કડક તપાસને કારણે ઇન્ડિગો માટે વર્તમાન પરિસ્થિતિ મુશ્કેલ છે, સત્ય એ છે કે ઇન્ડિગો ભારતની ઉડ્ડયન કરોડરજ્જુ બની ગઈ છે. એક આંચકો સમગ્ર ઉડ્ડયન પ્રણાલીને હચમચાવી નાખશે અને કદાચ આ જ કારણ છે એક જ ભાડાપટ્ટે લીધેલા વિમાનથી શરૂઆત કરનારી કંપની હવે ભારતીય ઉડ્ડયનનું હૃદય બની ગઈ છે.