બેન્જામિન નેતાન્યાહુ અને તેમનો લિકુદ પક્ષ, તેમના કટ્ટર-જમણેરી (રટ્ઠઙ્ઘિ-િૈખ્તરં) સાથી પક્ષો સાથે મળીને ગાડી આઈઝેનકોટના નેતૃત્વ હેઠળના વિરોધ પક્ષોના ગઠબંધન સામે કાંટાની ટક્કરનો સામનો કરી રહ્યા છે

(એજન્સી) તા.૨૬
ઈઝરાયેલના નાગરિકો મંગળવાર, ૨૭ ઓક્ટોબરે મતદાન કરવા જઈ રહ્યા છે. આ ચૂંટણી દેશના રાજકીય ભવિષ્યને ઘડી શકે છે, જેમાં વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતાન્યાહૂ વિરોધ પક્ષો સામે આકરી સ્પર્ધાનો સામનો કરી રહ્યા છે. જોકે, ચૂંટણીના પરિણામોથી તરત જ એ નક્કી નહીં થાય કે આગામી વડાપ્રધાન કોણ બનશે, કારણ કે સરકાર રચવામાં અઠવાડિયા, મહિનાઓ કે તેથી વધુ સમય લાગી શકે છે. આ ચૂંટણી ઈઝરાયેલના સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા નેતા બેન્જામિન નેતાન્યાહૂ, તેમનો લિકુદ પક્ષ અને તેમના કટ્ટર-જમણેરી સાથી પક્ષો તથા પૂર્વ લશ્કરી વડા ગાડી આઈઝેનકોટ અને ‘યશાર’ (રૂટ્ઠજરટ્ઠિ) પક્ષના નેતૃત્વ હેઠળના વિરોધ પક્ષોના ગઠબંધન વચ્ચેની આકરી લડાઈ વચ્ચે યોજાઈ રહી છે. ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ના રોજ હમાસ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલા – જેના કારણે ગાઝામાં વિનાશક યુદ્ધ શરૂ થયું – ત્યારબાદ ઈઝરાયેલમાં આ પ્રથમ ચૂંટણી છે. ઘણા ઈઝરાયેલી નાગરિકો આ મતદાનને નેતાન્યાહૂના નેતૃત્વ પરના જનમત સંગ્રહ (િીકીિીહઙ્ઘેદ્બ) તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ઈઝરાયેલની ચૂંટણી વિશે જાણવા જેવી પાંચ બાબતો અહીં છે :
૧. કોઈ પણ પક્ષને ક્યારેય સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નથી
ઈઝરાયેલની સંસદ, જેને ‘નેસેટ’ (Knesset) કહેવામાં આવે છે, તેમાં ૧૨૦ બેઠકો છે. સરકાર રચવા માટે કોઈ પક્ષ કે ગઠબંધનને ઓછામાં ઓછા ૬૧ સાંસદોના સમર્થનની જરૂર હોય છે.
કોઈ પણ એક પક્ષને ક્યારેય સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નથી, જેના કારણે ઈઝરાયેલી રાજકારણમાં ગઠબંધન સરકારો એક સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. આગામી સરકાર પણ તેના પર નિર્ભર રહેશે કે શું વિવિધ પક્ષો એકસાથે આવીને જરૂરી સંખ્યા સુધી પહોંચી શકે છે કે કેમ.
૨. મતદારો પક્ષોને પસંદ કરે છે, વડાપ્રધાનને નહીં
ઈઝરાયેલમાં ’પ્રપોશનલ રિપ્રેઝન્ટેશન’ (પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ) પદ્ધતિ અમલમાં છે. મતદારો સીધા વડાપ્રધાનને ચૂંટવાને બદલે કોઈ પક્ષ અથવા તેના ઉમેદવારોની યાદીને પસંદ કરે છે. દરેક પક્ષ ઉમેદવારોની એક ક્રમબદ્ધ યાદી તૈયાર કરે છે અને સંસદની બેઠકો તે પક્ષને મળેલા મતોના પ્રમાણમાં ફાળવવામાં આવે છે. સૌથી વધુ મત મેળવનાર પક્ષના નેતાને આપમેળે વડાપ્રધાન પદની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. મુખ્ય આવશ્યકતા એ છે કે નેસેટમાં પૂરતું સમર્થન મેળવી શકે તેવા ગઠબંધનને એકત્ર કરવાની ક્ષમતા.
૩. ૩.૨૫% થ્રેશોલ્ડ કેમ મહત્ત્વનું છે
નેસેટમાં પ્રવેશવા માટે પક્ષે ઓછામાં ઓછા ૩.૨૫% માન્ય મતો મેળવવા આવશ્યક છે. આ થ્રેશોલ્ડ પાર કરવામાં નિષ્ફળ રહેલા પક્ષોને પડેલા મત સંસદીય બેઠકોમાં રૂપાંતરિત થતા નથી.
આનાથી નાના પક્ષો નજીકથી લડાતી ચૂંટણીમાં મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે. થ્રેશોલ્ડની નજીક ફરતા પક્ષો બેઠકોના વિતરણને પ્રભાવિત કરી શકે છે અને આગામી સરકાર બનાવવા માટેની ગણતરીઓ બદલી શકે છે.
૪. ગઠબંધનની સંખ્યા પહેલા આવવા કરતાં વધુ મહત્ત્વની છે
સૌથી વધુ બેઠકો જીતવાનો અર્થ એ નથી કે સરકાર બનાવવી. ચૂંટણી પૂર્વેના મતદાન સૂચવે છે કે નેતાન્યાહૂનો જૂથ કે વિરોધ પક્ષ બહુમતી માટે જરૂરી ૬૧ બેઠકો મેળવવાની શક્યતા નથી.
મત ગણતરી પછી પક્ષો વચ્ચેની વાટાઘાટો પર પરિણામ આધાર રાખી શકે છે. બેઠકોની અંતિમ સંખ્યામાં તફાવત નક્કી કરી શકે છે કે કયો નેતા સરકાર બનાવવા માટે પૂરતા કાયદા ઘડનારાઓને એકસાથે લાવી શકે છે.
૫. મડાગાંઠ બીજી ચૂંટણી તરફ દોરી શકે છે જો કોઈ પણ જૂથ જરૂરી સમર્થન સાથે ગઠબંધન ન બનાવી શકે, તો ઇઝરાયેલ લાંબા સમય સુધી રાજકીય અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરી શકે છે. સંભવિત પરિણામોમાં ગઠબંધનની બહારના પક્ષોના સમર્થન પર આધાર રાખતી લઘુમતી સરકાર, હરીફ રાજકીય જૂથો સાથે જોડાયેલી વ્યાપક એકતા સરકાર, અથવા જો ગઠબંધન વાટાઘાટો નિષ્ફળ જાય તો બીજી ચૂંટણીનો સમાવેશ થાય છે.