(એજન્સી) તા.૨૪
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હિંદ મહાસાગર સુધી ફેલાઈ શકે છે તેવી ઈરાનની ચેતવણીએ ભારત માટે નવી ચિંતાઓ ઊભી કરી છે, કારણ કે ભારત ઊર્જા પુરવઠા અને દરિયાઈ વેપાર માટે આ ક્ષેત્ર પર નિર્ભર છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતાબા ખામૈનીના સલાહકાર યાહ્યા રહીમ સફાવીએ ગુરૂવારે કહ્યું હતું કે જો અમેરિકા કે ઈઝરાયેલ વધુ હુમલા કરશે તો તેહરાન આ સંઘર્ષનો વ્યાપ વધારી શકે છે. ઈરાનની ફાર્સ ન્યૂઝ એજન્સી દ્વારા જાહેર કરાયેલા વીડિયોમાં સફાવીએ કહ્યું, ‘જેમ જેમ સંઘર્ષ પર્સિયન ગલ્ફ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz)થી આગળ વધીને લાલ સમુદ્ર સુધી પહોંચ્યો છે, તેમ શક્ય છે કે યુદ્ધના જવાબમાં આ મોરચો વધુ વિસ્તરે અને હિંદ મહાસાગર તથા કદાચ તેનાથી પણ આગળ પહોંચે.’ જો સંઘર્ષ હિંદ મહાસાગર સુધી વિસ્તરે તો લડાઈ ભારતના દરિયાઈ પડોશી વિસ્તારની નજીક આવી જશે અને ભારતને મધ્ય પૂર્વ, યુરોપ અને આફ્રિકા સાથે જોડતા માર્ગો પરના વ્યાપારી જહાજોની અવરજવરને અસર થઈ શકે છે. ભારત આ ક્ષેત્રમાં થતી કોઈપણ વિક્ષેપ સામે વિશેષ રીતે સંવેદનશીલ છે કારણ કે તેના ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ)ની આયાતનો મોટો હિસ્સો મધ્ય પૂર્વમાંથી આવે છે. પર્સિયન ગલ્ફ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અથવા આસપાસના જળમાર્ગોમાંથી થતા જહાજોના પરિવહન સામેનો કોઈપણ ખતરો તેલના ભાવ, નૂર ખર્ચ (ફ્રેટ કોસ્ટ) અને દરિયાઈ વીમાના પ્રીમિયમમાં વધારો કરી શકે છે. વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જ્યારે લાલ સમુદ્ર એશિયા અને યુરોપ વચ્ચે મુસાફરી કરતા જહાજો માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે. લાલ સમુદ્રમાં થયેલા વિક્ષેપને કારણે ઘણી શિપિંગ કંપનીઓએ તેમના જહાજોનો માર્ગ બદલીને ‘કેપ ઓફ ગુડ હોપ’ (આફ્રિકાની દક્ષિણ ટોચ) તરફ વાળવો પડ્યો છે, જેનાથી મુસાફરીનો સમય અને ખર્ચ બંને વધ્યા છે. તેથી, જો સંઘર્ષ વધુ પૂર્વ તરફ ફેલાય તો તે ભારતીય આયાતકારો અને નિકાસકારો પર વધારાનું દબાણ ઊભું કરી શકે છે, તેમજ ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા અને ભારત આવતા જહાજોની અવરજવરમાં પણ જટિલતાઓ ઊભી કરી શકે છે. આ ઘટનાક્રમ ભારતીય નૌકાદળની સુરક્ષા જવાબદારીઓમાં પણ વધારો કરી શકે છે; નૌકાદળે અગાઉ પણ વ્યાપારી જહાજોના રક્ષણ અને વિશાળ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં દરિયાઈ જોખમોનો સામનો કરવા માટે જહાજો તૈનાત કર્યા છે. જોકે, ભારત માટે સફાવીની ટિપ્પણીઓનું તાત્કાલિક મહત્વ હજુ અસ્પષ્ટ છે. ઈરાની સલાહકારે ચેતવણી આપી હતી કે આ સંઘર્ષ હિંદ મહાસાગર સુધી વિસ્તરી શકે છે, પરંતુ તેમણે એ સ્પષ્ટ કર્યું ન હતું કે ઈરાન વ્યાપારી જહાજો, લશ્કરી સંપત્તિઓ કે આ ક્ષેત્રના કોઈ ચોક્કસ દેશને નિશાન બનાવશે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સંઘર્ષનું ભૌગોલિક વ્યાપ પહેલેથી જ પર્સિયન ગલ્ફથી લાલ સમુદ્ર (રેડ સી) તરફ વિસ્તરી ચૂક્યું છે, જેનાથી એવી ચિંતા ઊભી થઈ છે કે તેમાં વધુ વધારો થવાથી મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજી અને ઊર્જા માર્ગો પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.