(એજન્સી) તા.પ
દક્ષિણ ઈરાનમાં મંગળવારે લગ્ન સમારંભ દરમિયાન થયેલા વિસ્ફોટમાં ચાર લોકોનાં મોત થયા હતા અને ઓછામાં ઓછા ૬૮ લોકો ઘાયલ થયા હતા. નિષ્ણાતોના વિશ્લેષણમાં સામે આવ્યું છે કે, આ હુમલો અન્ય કોઈ નિશાન પર અથડાઈને પાછો ફરેલા હથિયારના કારણે નહીં, પરંતુ અમેરિકી હથિયારના સીધા પ્રહારથી થયો હોવાની શક્યતા છે. આ ઘટના ઈરાનના હોર્મોઝગાન પ્રાંતના સિરિક કાઉન્ટીના કુહેસ્ટાક નામના નાના શહેરમાં બની હતી. આ હુમલાએ ઈરાન સામે ચાલી રહેલા અમેરિકી યુદ્ધમાં નાગરિકોની જાનહાનિ અંગે ફરી ગંભીર ચિંતા ઊભી કરી છે. ફેબ્રુઆરીમાં ઈરાનની એક પ્રાથમિક શાળા પર થયેલા મિસાઇલ હુમલા બાદ નાગરિક જાનહાનિની આ સૌથી ગંભીર ઘટનાઓમાંની એક છે. તે હુમલામાં મોટી સંખ્યામાં બાળકો અને શિક્ષકોનાં મોત થયા હતા.અમેરિકી સૈન્યના સેન્ટ્રલ કમાન્ડે જણાવ્યું હતું કે ૧ સપ્ટેમ્બરે દક્ષિણ ઈરાનમાં અનેક હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાં ઈરાની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સની હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થા, રડાર અને સંચાર કેન્દ્રોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. ખાડી વિસ્તારમાં અમેરિકી લશ્કરી મથકો પર ઈરાનના અગાઉના હુમલાના જવાબરૂપે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. અમેરિકી જે. ડી. વાન્સે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે લગ્ન સમારંભ પર થયેલા હુમલાની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે અમેરિકા ઘટનાને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે અને ખરેખર શું બન્યું તે જાણવા માંગે છે. અમેરિકી સૈન્યે પણ હુમલાના અહેવાલોથી વાકેફ હોવાનું અને તેની તપાસ ચાલી રહી હોવાનું જણાવ્યું છે.સ્થાનિક રહેવાસીઓના જણાવ્યા અનુસાર હુમલાની રાત્રે કુહેસ્ટાકના એક મકાનમાં લગ્ન સમારંભ માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા. સમારંભ ચાલી રહ્યો હતો ત્યારે મકાનની છત પર એક હથિયાર પડ્યું અને ભારે વિસ્ફોટ થયો હોવાની શક્યતા છે. રોઇટર્સે ઘટનાના ફોટા અને વિડિયો ચાર લશ્કરી હથિયાર નિષ્ણાતોને બતાવ્યા હતા. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું કે મકાનને થયેલું નુકસાન સીધા પ્રહાર સાથે સુસંગત છે. તે નજીકના કોઈ અન્ય લક્ષ્ય પરથી હથિયાર અથડાઈને પાછું ફરવાથી થયેલા આડઅસરરૂપ નુકસાન જેવું લાગતું નથી.ચારમાંથી ત્રણ નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે આ હુમલામાં વપરાયેલું હથિયાર ઈરાની હવાઈ સંરક્ષણ મિસાઇલ કરતાં અમેરિકી હથિયાર હોવાની શક્યતા વધુ છે. નિવૃત્ત બ્રિટિશ લશ્કરી અધિકારી ગેરેથ કોલેટે કહ્યું કે અત્યાધુનિક માર્ગદર્શન વ્યવસ્થા ધરાવતા હથિયારો પણ ક્યારેક નિશાન ચૂકી શકે છે. આ હુમલા બાદ ઘટનાસ્થળે કાટમાળ વચ્ચે લોહીથી ખરડાયેલા જૂતાં અને લગ્ન સમારંભમાં વપરાતા પરંપરાગત શણગારના સામાન વિખરાયેલા જોવા મળ્યા હતા. એક સ્થાનિક રહેવાસીએ હુમલા બાદ તરત જ મોકલેલા સંદેશમાં કહ્યું હતું કે કુહેસ્ટાકનો વિસ્તાર ભારે નુકસાન પામ્યો છે, અનેક મકાનો ધરાશાયી થયા છે અને ઘણા લોકો કાટમાળ નીચે દટાયા છે.અમેરિકાના બે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ૧ સપ્ટેમ્બરે અમેરિકી સૈન્યે કુહેસ્ટાક વિસ્તારમાં હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલાનું મુખ્ય લક્ષ્ય શહેરનો સંચાર ટાવર હતો. ઉપગ્રહની તસવીરો અનુસાર આ ટાવર લગ્ન સમારંભ યોજાઈ રહ્યો હતો તે સ્થળથી આશરે ૧૩૫ મીટર દૂર હતું. ઈરાની માધ્યમોના અહેવાલ મુજબ ટાવર પર સ્થાનિક સમય અનુસાર રાત્રે લગભગ સાડા નવ વાગ્યે હુમલો થયો હતો. અમેરિકી અધિકારીઓએ કહ્યું કે લગ્ન સમારંભમાં થયેલી જાનહાનિ અંગે અનેક શક્યતાઓ તપાસવામાં આવી રહી છે. તેમાં અમેરિકી હુમલો, ઈરાની હવાઈ સંરક્ષણ મિસાઇલનું માર્ગભ્રષ્ટ થઈને પાછું અથડાવું અથવા હવાઈ સંરક્ષણની મિસાઇલનું નિશાન ચૂકી જવું એ તમામ સંભાવનાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાની માનવાધિકાર સંસ્થાઓના જણાવ્યા અનુસાર ચાર લોકોનાં મોત થયા અને ૬૮ લોકો ઘાયલ થયા. મૃતકોમાં લગ્ન સમારંભના ત્રણ મહેમાનોનો સમાવેશ થાય છે. ચોથો મૃતક ૧૬ વર્ષીય મોહમ્મદ મલ્લાહી હતો, જે સંચાર ટાવર નજીક મોટરસાઇકલ પર જઈ રહ્યો હતો. અમેરિકી સૈન્યના વિસ્ફોટક નિષ્ણાત તરીકે કામ કરી ચૂકેલા ટ્રેવર બોલે ફોટા અને વિડિયોનું વિશ્લેષણ કરતાં જણાવ્યું કે નુકસાન એવું જણાય છે કે કોઈ હથિયાર છત સાથે અથડાઈને અથવા છતની તદ્દન ઉપર વિસ્ફોટ થયું હતું. તેમના મતે આ સીધો પ્રહાર હતો.તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે સંચાર ટાવર પર થયેલા નજીકના હુમલામાંથી છૂટેલા ટુકડાઓથી લગ્નના મકાનને આટલું નુકસાન થવાની શક્યતા નથી. નિવૃત્ત બ્રિટિશ અધિકારી કોલેટે પણ આ અભિપ્રાય સાથે સહમતી દર્શાવી અને કહ્યું કે ઉપલબ્ધ પુરાવાઓ અમેરિકી હવાઈ હુમલામાં વપરાતા આશરે ૫૦૦ પાઉન્ડ વજનના બોમ્બનો સંકેત આપે છે. ઓસ્લોની શાંતિ સંશોધન સંસ્થાના સંશોધક સેબાસ્ટિયન શુટેએ પણ દૃશ્યોનું વિશ્લેષણ કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે છતમાં પડેલું મોટું છિદ્ર સંચાર ટાવર પરથી અથડાઈને પાછા આવેલા હથિયારને કારણે થયું હોવાનું જણાતું નથી.ત્રણેય નિષ્ણાતોએ એવી શક્યતા પણ નકારી હતી કે કોઈ નિષ્ફળ ઈરાની મિસાઇલથી મકાનનો નાશ થયો હોય. તેમના મતે સામાન્ય રીતે આવી મિસાઇલના વિસ્ફોટ પછી જોવા મળતા ટુકડાઓના પુરાવા પણ અહીં મળતા નથી. ઈરાની માધ્યમોમાં કેટલાક હથિયારના અવશેષો પણ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. ટ્રેવર બોલે તેમાંના કેટલાક અવશેષોને અમેરિકી સૈન્ય દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા એક પ્રકારના માર્ગદર્શિત ગ્લાઇડ બોમ્બ સાથે સંકળાયેલ હોવાનું કહ્યું હતું. આ ઘટના ફેબ્રુઆરીમાં મિનાબ શહેરની એક પ્રાથમિક શાળામાં થયેલા હુમલાના છ મહિનાથી વધુ સમય બાદ બની છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ થયેલા તે હુમલામાં ૧૭૫થી વધુ બાળકો અને શિક્ષકોનાં મોત થયા હોવાનો ઈરાની અધિકારીઓએ દાવો કર્યો હતો. તે સમયે ઈરાન સામે અમેરિકી અને ઇઝરાયેલી હુમલાની શરૂઆત થઈ હતી. તે હુમલાની અમેરિકી સૈન્ય તપાસના અંતિમ તારણો જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. જોકે અમેરિકી સૈન્યની આંતરિક પ્રાથમિક તપાસમાં યુદ્ધના પ્રથમ દિવસે થયેલા આ હુમલા માટે અમેરિકી દળો જવાબદાર હોવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી.કુહેસ્ટાક હુમલા બાદ સ્થાનિક માનવાધિકાર સંગઠનોએ જણાવ્યું હતું કે સાક્ષીઓને વિદેશી માધ્યમો સાથે વાત ન કરવા માટે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ દ્વારા દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું. ઈરાની સરકારી માધ્યમોએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મોઝગાનના સંચાર અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર જે ટાવર અમેરિકી હુમલાનું લક્ષ્ય બન્યો હતો તે લશ્કરી નહીં પરંતુ નાગરિક સંરચના હતી. તે આસપાસના સિરિક કાઉન્ટીના રહેવાસીઓને મોબાઇલ, ટેલિફોન અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પૂરી પાડતો હતો. ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા છ મહિનાના યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકી સૈન્યએ હોર્મોઝની વ્યૂહાત્મક ખાડી નજીક ઈરાનના રડાર અને સંચાર મથકોને નિશાન બનાવ્યાં છે. તેનો હેતુ ઈરાની સૈન્યને વ્યાપારી જહાજો અને તેલના ટેન્કરો માટે મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને જોખમમાં મૂકતા અટકાવવાનો છે.હુમલામાં માર્યા ગયેલા લોકો માટે ગુરુવારે કુહેસ્ટાકમાં અંતિમવિધિ યોજાઈ હતી. મોટી સંખ્યામાં લોકો અંતિમયાત્રામાં જોડાયા હતા. ચાર વર્ષના અમીર મોહમ્મદ કરીમીની નાની શબપેટી પર દક્ષિણ ઈરાનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં પહેરાતા પરંપરાગત લાલ મુખાવરણવાળા કાળા વસ્ત્રોમાં સજ્જ મહિલાઓએ ફૂલો અર્પણ કર્યા હતા. એક પ્રત્યક્ષદર્શીએ કહ્યું કે, સિરિકની સ્થિતિ અત્યંત દુઃખદ છે. લોકો હજુ પણ આઘાતમાં છે.