(એજન્સી) દુબઈ/વોશિંગ્ટન, તા.૧૧
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બુધવારે કહ્યું હતું કે ઈરાને સોદા માટે વાટાઘાટો કરવામાં ઘણો સમય લીધો હતો અને હવે “તેણે કિંમત ચૂકવવી પડશે”, જ્યારે તેહરાને કહ્યું હતું કે તે રાતોરાત ટાઈટ-બાય-ટેટ હુમલાઓ પછી વોશિંગ્ટન સાથે રાજદ્વારી સંબંધોનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરશે. “ઈરાન બધી વાતો કરે છે અને કોઈ કાર્યવાહી નથી,” ટ્રમ્પે બુધવારે એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં કહ્યું. “તેઓએ એવા સોદા માટે વાટાઘાટો કરવામાં ઘણો સમય લીધો છે જે તેમના માટે સારું હોત, હવે તેમને કિંમત ચૂકવવી પડશે!!!” તહેરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચેના ખાતમાં રાતોરાત થયેલી અથડામણો બાદ, વારંવાર યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘન હેઠળ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ સાથે રાજદ્વારી પ્રયાસો આગળ વધી શકતા નથી તેવી તેહરાનની ટીકાઓ વચ્ચે ટ્રમ્પની તાજેતરની ટિપ્પણીઓ આવી છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘેઈએ વોશિંગ્ટન પર વિરોધાભાસી સંદેશાઓ, સ્થિતિ બદલતા અને વારંવાર યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘન દ્વારા રાજદ્વારીને નબળી પાડવાનો આરોપ મૂક્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે ઇઝરાયેલ લેબેનોનમાં વારંવાર યુદ્ધવિરામ ભંગ દ્વારા પ્રક્રિયાને પણ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. “રાત્રિની ઘટનાઓ પછી, આપણે (વોશિંગ્ટન સાથે રાજદ્વારી માર્ગ) ફરીથી મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂર છે … કોઈપણ રાજદ્વારી પ્રક્રિયા માટે ઓછામાં ઓછા સ્થિર વાતાવરણની જરૂર છે,” તેમણે કહ્યું. અમેરિકન હુમલાખોર હેલિકોપ્ટરના દુર્ઘટના માટે તેહરાનને દોષી ઠેરવ્યા બાદ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સે બુધવારે વહેલી સવારે ઈરાન સામે હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા, જેના કારણે ઈરાન તરફથી નવા હુમલાઓ થયા અને યુદ્ધના અંત માટેની વાટાઘાટો પાટા પરથી ઉતરી જવાની ધમકી આપતા બદલો લેવાના હુમલાઓ વધુ વિસ્તૃત થયા. ઈરાને બહેરીન, કુવૈતમાં સ્થળો પર હુમલાઓ શરૂ કર્યા, જેના કારણે ચેતવણીઓ જાહેર કરવામાં આવી અને જવાબમાં હવાઈ સંરક્ષણ પણ છોડવામાં આવ્યું. જોર્ડને પણ અમેરિકન દળોના યજમાન હવાઈ મથક પર ઈરાને છોડેલી પાંચ મિસાઈલો તોડી પાડવાનો અહેવાલ આપ્યો. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે ચેતવણી આપી હતી કે ગલ્ફમાં તેના પડોશીઓની અમેરિકન અને ઇઝરાયેલી હુમલાઓને રોકવાની “કાનૂની અને નૈતિક જવાબદારી” છે. ઈરાનની મેહર ન્યૂઝ એજન્સીએ બુધવારે મોડી રાત્રે કેશ્મ ટાપુ નજીક વિસ્ફોટ સાંભળવામાં આવ્યો હોવાનો અહેવાલ આપ્યો હતો, પરંતુ તાત્કાલિક કારણનો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો. ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલે ઈરાન પર હુમલાઓ સાથે યુદ્ધ શરૂ કર્યું ત્યારથી, સંઘર્ષે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી નાખ્યું છે, વિશ્વભરમાં ઊર્જાના ભાવમાં વધારો કર્યો છે અને ખોરાક સહિત ઘણી મૂળભૂત બાબતોને વધુ મોંઘી બનાવી છે. અધિકારીઓ એપ્રિલના યુદ્ધવિરામને કાયમી ધોરણે સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે કરારમાં ફેરવી શક્યા નથી, ખાસ કરીને જ્યારે ઇઝરાયેલ લેબનોનમાં ઈરાની સમર્થિત લશ્કરી જૂથ હિઝબુલ્લાહ સામે લશ્કરી અભિયાનને તીવ્ર અને વિસ્તૃત કરી રહ્યું છે. નાજુક યુદ્ધવિરામ અમલમાં આવ્યા પછી પહેલી વાર ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે ગોળીબાર થયાના એક દિવસ પછી અપાચે એટેક હેલિકોપ્ટરને તોડી પાડવાથી અને યુએસ સૈન્ય દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓએ યુદ્ધવિરામને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવ્યો. ઈરાની રાજ્ય ટેલિવિઝનએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે ઇઝરાયેલી હુમલાઓમાં દેશના હવાઈ સંરક્ષણ એકમોના ઓછામાં ઓછા બે સભ્યો માર્યા ગયા હતા. યુએસ સૈન્યના સેન્ટ્રલ કમાન્ડે જણાવ્યું હતું કે યુએસ વાયુસેના અને નૌકાદળના લડાકુ વિમાનોએ ઈરાનમાં હુમલા કર્યા હતા, જેમાં “હવાઈ સંરક્ષણ, ભૂમિ નિયંત્રણ સ્ટેશનો અને સર્વેલન્સ રડાર સાઇટ્‌સ”ને લક્ષ્ય બનાવવામાં આવ્યું હતું. ઈરાને બંદર અબ્બાસ અને કેશ્મ ટાપુની આસપાસ હુમલાઓ સ્વીકાર્યા, પરંતુ નુકસાન અંગે કોઈ વિગતો આપી નથી. “આ કાર્યવાહી યુએસ દળો અને પ્રાદેશિક પાણીમાં પસાર થતા આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારી જહાજો પર તાજેતરના હુમલાઓના પ્રમાણસર પ્રતિભાવ હતો,” સેન્ટ્રલ કમાન્ડે જણાવ્યું. ઈરાનના ટોચના રાજદ્વારીએ કહ્યું કે તેના પ્રદેશની નજીક વિદેશી લશ્કરી દળો “સતત જોખમમાં છે” અને બાદમાં વચન આપ્યું કે નવા યુએસ હુમલાઓનો જવાબ આપવામાં આવશે. ઈરાની દળો “કોઈ પણ હુમલો કે ધમકીને અનુત્તરિત નહીં છોડે,” ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ ઠ પર કહ્યું. “જો તમે સુરક્ષિત રહેવા માંગતા હોવ તો અમારા પ્રદેશ છોડી દો.” ઈરાને બહેરીન, કુવૈત અને જોર્ડનમાં એવા સ્થળોને નિશાન બનાવ્યા છે, જ્યાં અધિકારીઓએ યુએસ દળોના બેઝ પર લક્ષ્ય રાખીને મિસાઇલો અટકાવવાની જાણ કરી છે. જોર્ડને બુધવારે કહ્યું કે તેણે ઈરાન દ્વારા છોડવામાં આવેલી પાંચ આવનારી મિસાઇલોને તોડી પાડી છે, જે ઈરાને મુવફ્ફક સાલ્ટી એર બેઝને લક્ષ્ય બનાવ્યું હોવાનું જણાવ્યું હતું. તે એર બેઝમાં અમેરિકન હ્લ-૩૫ ફાઇટર જેટ અને અન્ય વિમાનો રાખવામાં આવ્યા છે. જોર્ડનની રાજ્ય સંચાલિત પેટ્રા ન્યૂઝ એજન્સીએ તેની સેના તરફથી નિવેદન પ્રકાશિત કર્યું, જેમાં ઉમેર્યું કે હુમલામાં કોઈ ઈજા થઈ નથી અને વિસ્ફોટકો નિષ્ણાતોએ ઇન્ટરસેપ્શનમાંથી મળેલા કાટમાળની તપાસ કરી હતી. એક નિવેદનમાં, ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે “આ ક્ષેત્રના તમામ દેશો (ખાસ કરીને અરબી ખાડીના દક્ષિણ કિનારા પર સ્થિત દેશો) ની કાનૂની અને નૈતિક જવાબદારીનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે તેઓ અમેરિકન સૈન્ય અને ઇઝરાયેલને ઈરાન વિરુદ્ધ શત્રુતાપૂર્ણ કાર્યવાહીની યોજના બનાવવા, આયોજન કરવા, અમલમાં મૂકવા અથવા સમર્થન આપવા માટે તેમના પ્રદેશ અથવા સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરતા અટકાવે.” યુએસ આર્મી છૐ-૬૪ અપાચે એટેક હેલિકોપ્ટર ઈરાની ડ્રોન સાથે અથડાયા પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક તૂટી પડ્યું, એક યુએસ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, જેમણે ચાલુ તપાસની ચર્ચા કરવા માટે નામ ન આપવાની શરતે વાત કરી હતી. આ અથડામણ ઇરાદાપૂર્વકની હતી કે કેમ તે સ્પષ્ટ નથી, અને સત્તાવાર નિવેદનોમાં ફક્ત એટલું જ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ક્રેશની તપાસ ચાલી રહી છે. ઝ્રદ્ગદ્ગ, ઝ્રમ્જી ન્યૂઝ અને અન્ય આઉટલેટ્‌સે અગાઉ અહેવાલ આપ્યો હતો કે ટક્કર. અમેરિકન સૈન્ય દ્વારા આ પ્રકારની પહેલી જાણીતી કાર્યવાહીમાં, મંગળવારે સ્થાનિક સમય મુજબ સવારે ૩ઃ૩૦ વાગ્યે એક ડ્રોન બોટે હેલિકોપ્ટરના બંને વિમાનચાલકોને બચાવ્યા, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે જણાવ્યું હતું કે, ઓમાનના દરિયાકાંઠે પેટ્રોલિંગ દરમિયાન તેમનું વિમાન તૂટી પડ્યાના લગભગ બે કલાક પછી.