ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી કહે છે કે, તેમના દેશે અમેરિકાને એક કરારનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેના દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એક અઠવાડિયામાં ફરી ખોલવામાં આવશે

(એજન્સી) તા.ર૬
અરાઘચીએ ન્યૂ યોર્કમાં યુએન ખાતે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે “જો જરૂરી શરતો પૂરી થાય તો” આ કરી શકાય છે અને કહ્યું કે આ જૂનમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા સમજૂતી પત્ર (ર્સ્ેંં)માં સમાવિષ્ટ છે. “હવે પસંદગી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ પાસે છે,” તેમણે કહ્યું, આ યોજના કતાર દ્વારા અમેરિકાને પહોંચાડવામાં આવી હતી. ઈરાની ઓફર વિશે પૂછવામાં આવતા, એક અમેરિકન અધિકારીએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે મધ્યસ્થી દ્વારા સકારાત્મક ચર્ચાઓ થઈ રહી છે, જેમાં પરમાણુ મુદ્દાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. જ્યારે અમેરિકાએ હજુ સુધી આ દરખાસ્ત પર પોતાનો સત્તાવાર પ્રતિભાવ આપ્યો નથી, ત્યારે વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલે અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ કરારને નકારી કાઢ્યો છે. ટ્રમ્પ ખાનગી રીતે શંકાસ્પદ હતા કે ઈરાન તેમની માંગણીઓ પૂર્ણ કરશે, તેણે અહેવાલ આપ્યો હતો, અને તેમણે તેમના સ્ટાફને કહ્યું હતું કે તેમને નવી બોમ્બમારો ઝુંબેશની શક્યતા દેખાઈ રહી છે. યુએસએ અને ઇઝરાયલે ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા હતા. ઈરાને ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાના ગલ્ફ અને અરબ ગલ્ફ સાથી દેશો પર હુમલો કરીને પ્રતિક્રિયા આપી – તેમજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અવરોધિત કર્યો.
યુદ્ધ પહેલા વિશ્વના લગભગ ૨૦% તેલ અને પ્રવાહી કુદરતી ગેસ આ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતો હતો અને તેના બંધ થવાને કારણે ઊર્જાના ભાવમાં ભારે વધઘટ થઈ છે. ટ્રમ્પ પર સંઘર્ષનો અંત લાવવાનો માર્ગ શોધવા માટે દબાણ પણ વધ્યું છે – ખાસ કરીને જ્યારે અમેરિકા નવેમ્બરમાં કોંગ્રેસની ચૂંટણીઓ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. “જો જરૂરી શરતો પૂરી થાય છે, તો સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલી શકાય છે, સાત દિવસમાં એક સામાન્ય દરિયાઈ માર્ગ પુનઃસ્થાપિત કરી શકાય છે,” અરાઘચીએ પત્રકારોને જણાવ્યું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે ઈરાન અમેરિકા પાસેથી કયા પગલાં લેવા માંગે છે પરંતુ ઉમેર્યું કે “યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સે જે પગલાં લેવા જોઈએ તે નવા નથી. તે બધા પહેલાથી જ ર્સ્ેંંમાં છે”. “હું તમને કહી શકું છું કે શું યુએસ પક્ષમાં સોદો કરવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે ગંભીરતા છે, તો હવે બધું તૈયાર છે,” તેમણે ઉમેર્યું. એક અમેરિકન અધિકારીએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ સાથે ખૂબ જ મજબૂત સ્થિતિમાં છે, તેથી અમે ઉતાવળમાં નથી”. સીબીએસ ન્યૂઝ સાથેની એક મુલાકાતમાં, બીબીસીના યુએસ ભાગીદાર, ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને કહ્યું હતું કે યુદ્ધવિરામ પ્રક્રિયા “તેઓ જે દિવસે સ્વીકારશે તે જ દિવસથી શરૂ થશે”. “અમે અગાઉ પાકિસ્તાનમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા એમઓયુના આધારે એક કરાર પર પહોંચ્યા હતા… જો અમેરિકા તે રીતે આગળ વધવા માટે સંમત થાય, તો બધું પહેલા જેવું થઈ જશે,” તેમણે ઉમેર્યું. પેઝેશ્કિયાને એમ પણ કહ્યું હતું કે ઈરાન હવે યુએન પરમાણુ નિરીક્ષકોને દેશમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપશે. ઈરાન પરમાણુ હથિયાર વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે તેવા દાવાઓને નકારી કાઢતા, ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યુંઃ “જો તેઓ અંદર આવીને નિરીક્ષણ કરવા માંગતા હોય, તો અમે વાટાઘાટોમાં તે ચોક્કસ વિષય પર કરારો અને કરારો પર પહોંચી શકીએ છીએ.” ૧૮ જૂનના રોજ હસ્તાક્ષર કરાયેલા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના ર્સ્ેંં, યુદ્ધવિરામ લાવવા અને ઓછામાં ઓછા આંશિક રીતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે રચાયેલ હતા.
૧૪-મુદ્દાના કરારમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવશે નહીં. તેમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે અમેરિકા, ઈરાન અને તેમના સાથીઓ “બધા મોરચે” લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ કરશે અને તેમાં યુએસ નૌકાદળ નાકાબંધીનો અંત અને પ્રતિબંધોમાં રાહત સહિતની જોગવાઈઓ શામેલ છે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઈરાન “વાણિજ્યિક જહાજોના સલામત માર્ગ માટે તેના શ્રેષ્ઠ પ્રયાસોનો ઉપયોગ કરીને વ્યવસ્થા કરશે” અને ભવિષ્યમાં શિપિંગ વ્યવસ્થાઓ પર ઓમાન સાથે વાટાઘાટો કરશે. પરંતુ થોડા સમય પછી જ્યારે બંને પક્ષોએ ફરીથી હુમલાઓ શરૂ કર્યા ત્યારે તે તૂટી ગયું. ઈરાને એવા જહાજો પર હુમલો કર્યો છે જેનું કહેવું છે કે તેમણે પરવાનગી વિના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. યુએસએ સ્ટ્રેટમાં ઈરાની સ્થળો – તેમજ દેશના દરિયાકાંઠે ઈરાની ટેન્કરો પર હુમલો કર્યો છે. તેણે ઈરાની બંદરોની નાકાબંધી પણ જાળવી રાખી છે, જેના કારણે ઈરાની અર્થવ્યવસ્થામાં ભારે વિક્ષેપ પડ્યો છે. ટ્રમ્પે ત્યારથી દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલ કાઢવામાં સફળ રહ્યું છે.