(એજન્સી) બિજનૌર, તા.૨૪
નાગીના વિસ્તારના બાંખલા ગામમાં આવેલી એક મસ્જિદની અંદર કથિત રીતે પૂરી દેવાયેલા કૂવા અંગે તપાસની માગણી અને જો તંત્ર દ્વારા કાર્યવાહી ન કરવામાં આવે તો જાતે ખોદકામ કરવાની ચીમકી આપ્યા બાદ બિજનૌર જિલ્લામાં તણાવ વધ્યો છે.
‘હિન્દુ રક્ષા દળ’ દ્વારા ૨૨ સપ્ટેમ્બરે મસ્જિદમાં પ્રવેશ કરીને હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરવાની જાહેરાત બાદ આ વિવાદ વધ્યો હતો. તેના જવાબમાં જિલ્લા વહીવટીતંત્રએ કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટનાને રોકવા માટે મસ્જિદની આસપાસ પોલીસનો મોટો કાફલો તૈનાત કર્યો હતો. જો કે, પ્રસ્તાવિત પાઠ કાર્યક્રમ યોજાયો ન હતો. આ વિવાદની શરૂઆત કથિત રીતે ૭ સપ્ટેમ્બરે થઈ હતી, જ્યારે બાંખલાના કેટલાક રહેવાસીઓએ બિજનૌરના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ અધિક્ષકને અરજી આપીને દાવો કર્યો હતો કે, મસ્જિદના પરિસરમાં એક સમયે કૂવો હતો અને બાદમાં તેને પૂરી દેવામાં આવ્યો હતો. તેમણે આ દાવાની સત્તાવાર તપાસની માંગ કરી હતી.
અરજી બાદ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે તપાસના આદેશ આપ્યા હતા. મહેસૂલ વિભાગ અને પોલીસના અધિકારીઓએ અનેક વખત ગામની મુલાકાત લીધી હતી, જો કે, તે મુલાકાતોના તારણો હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. ત્યારબાદ આ મુદ્દામાં ‘હિન્દુ રક્ષા દળ’ પણ સામેલ થયું અને મસ્જિદમાં હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરવાની જાહેરાત કરી. આ જાહેરાતને પગલે વહીવટીતંત્રએ ગામમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા સઘન બનાવી હતી. ૨૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ નાગીનાના સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ (SDM) પ્રિન્સ કુમાર અને નાગીના સર્કલ ઓફિસર રાજેશ સોલંકીએ મહેસૂલ અને પોલીસ અધિકારીઓ સાથે ગામની મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે મસ્જિદનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને પરત ફરતા પહેલા સ્થાનિક રહેવાસીઓ સાથે વાતચીત કરી હતી.નાગીનાના SDM પ્રિન્સ કુમારે જણાવ્યું હતું કે, આ મામલે હાલ તપાસ ચાલી રહી છે. તપાસમાં બહાર આવતી હકીકતોના આધારે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જો જરૂર જણાશે તો સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવા માટે તે સ્થળે ખોદકામ પણ કરવામાં આવી શકે છે.
બિજનૌરના અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (વહીવટ) અંશિકા દીક્ષિતે જણાવ્યું હતું કે, જીડ્ઢસ્એ સ્થળની મુલાકાત લીધી હતી અને તપાસ કરી હતી પરંતુ વહીવટીતંત્ર હજુ પણઅહેવાલની રાહ જોઈ રહ્યું છે. નાગીનાના જીડ્ઢસ્ તપાસ માટે સ્થળ પર ગયા હતા. તપાસનો અહેવાલ હજુ સુધી મળ્યો નથી. અહેવાલ રજૂ થયા પછી જ સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે. હિન્દુ રક્ષા દળ દ્વારા મસ્જિદની અંદર ધાર્મિક કાર્યક્રમ યોજવાની જાહેરાતને કારણે ગામમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા અંગે ચિંતા ઊભી થઈ હતી. સાવચેતીના ભાગરૂપે મસ્જિદની આસપાસ પોલીસ તૈનાત કરવામાં આવી હતી અને પોલીસ અધિકારીઓ તથા સંગઠનના સભ્યો વચ્ચેની વાતચીત બાદ આખરે પ્રસ્તાવિત કાર્યક્રમ રદ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ હિન્દુ રક્ષા દળના જિલ્લા પ્રમુખ કૌશિક ત્યાગી અને ઉત્તરાખંડ હિન્દુ રક્ષા દળના નેતા લલિત શર્માના નેતૃત્વમાં એક પ્રતિનિધિમંડળે બિજનૌરના પોલીસ અધિક્ષક (SP) કે.કે. વિશ્નોઈ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં નગીના સર્કલ ઓફિસર રાજેશ સોલંકી અને કોતવાલી દેહાત પોલીસ સ્ટેશનના ઈન્ચાર્જ સુનીલ સહરાવત પણ હાજર રહ્યા હતા. હિન્દુ રક્ષા દળના પ્રતિનિધિઓએ માંગ કરી હતી કે, તપાસ ઝડપથી પૂર્ણ કરવામાં આવે. તેમણે એવી ચેતવણી પણ આપી હતી કે, જો કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે તો તેઓ જાતે જ મસ્જિદના સ્થળે ખોદકામ કરશે. જીઁ કે.કે. વિશ્નોઈએ પ્રતિનિધિમંડળને ખાતરી આપી હતી કે, ત્રણ દિવસની અંદર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને કથિત કૂવાની સ્થિતિ જાણવા માટે તપાસ પૂર્ણ કરવામાં આવશે. બાંખલાના રહેવાસીઓએ જિલ્લા વહીવટીતંત્રને વિનંતી કરી છે કે, ગામમાં અગાઉની પરવાનગી વિના કોઈ પણ ધાર્મિક સભાની મંજૂરી આપવામાં ન આવે. તેમણે એવી ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી હતી કે, ગામની બહારના લોકોના આગમનથી સ્થાનિક વાતાવરણ પર અસર પડી શકે છે.
રહેવાસીઓની ચિંતાઓને પગલે, વહીવટી અને પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરી હતી. ગામમાં પોલીસ તૈનાત કરવામાં આવી છે અને પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. જીઁ કે.કે. વિશ્નોઈએ જણાવ્યું હતું કે, મુસ્લિમ સમુદાયના કેટલાક સભ્યોએ પણ પોલીસને તે સ્થળે કથિત કૂવો હોવા અંગે જાણ કરી હતી. મુસ્લિમ સમુદાયના કેટલાક લોકોએ પણ મને જાણ કરી છે કે, મસ્જિદમાં એક કૂવો છે. હાલમાં વિસ્તારમાં શાંતિ છે અને કોઈ ખલેલ ન પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોલીસ જવાનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
બિજનૌરનો આ વિવાદ ઉત્તરપ્રદેશમાં મુસ્લિમ ધાર્મિક સ્થળોને લગતા સમાન દાવાઓની વચ્ચે સામે આવ્યો છે, જ્યાં આવા સ્થળોએ જૂના કૂવા અથવા અન્ય માળખાઓ હોવા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. સહારનપુરમાં પણ આવો જ વિવાદ ત્યારે સર્જાયો હતો જ્યારે વહીવટીતંત્ર દ્વારા કલેક્ટરેટ પરિસરમાં આવેલી એક જૂની મસ્જિદ તોડી પાડવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ હિન્દુ જૂથોએ દાવો કર્યો હતો કે, તે સ્થળે એક કૂવો હતો અને તપાસની માંગ કરી હતી. વહીવટીતંત્રએ આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (ASI) પાસે તપાસ કરાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો અને તે તપાસ હજુ ચાલુ છે. બિજનૌરના કેસે ફરી એકવાર એ પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે કે, ધાર્મિક સ્થળોને લગતા ઐતિહાસિક દાવાઓની તપાસ કઈ રીતે થવી જોઈએ.
ઐતિહાસિક સાથી તરીકે, ખાસ કરીને પાઇપલાઇન દ્વારા પાણી, હેન્ડપંપ અને અન્ય આધુનિક પાણી પુરવઠા પ્રણાલીઓની વ્યાપક ઉપલબ્ધતા પહેલાં, પૂજા સ્થળો અને અન્ય જાહેર સંસ્થાઓમાં પાણીના સ્ત્રોત તરીકે સામાન્ય રીતે કુવાઓ બનાવવામાં આવતા હતા. મસ્જિદોમાં નમાઝ પહેલાં વજુ માટે પણ પરંપરાગત રીતે પાણીની જરૂર પડતી હતી.
બિજનૌરના અધિકારીઓ હવે તેમની તપાસ દ્વારા નક્કી કરે તેવી અપેક્ષા છે કે શું બાંખાલા મસ્જિદમાં ખરેખર કૂવો અસ્તિત્વમાં હતો કે નહીં અને જો હોય તો તેની ઐતિહાસિક અને કાનૂની સ્થિતિ શું છે. વહીવટીતંત્રએ ગામમાં શાંતિ જાળવવા અને વિવાદિત સ્થળ પર કોઈપણ અનધિકૃત ધાર્મિક પ્રવૃત્તિને રોકવાને પ્રાથમિકતા આપી છે.