• સરકારી બિલ ઇઝરાયેલી કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં મિલકતના વ્યવહારોને અવરોધિત કરશે, કારણ કે, વિસ્થાપિત રહેવાસીઓ પર સસ્તા ભાવે જમીન વેચવા માટે દબાણ કરવામાં આવી શકે છે
• કાનૂની નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે, સૂચિત પ્રતિબંધો બંધારણીય મિલકત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરી શકે છે; અધિકારીઓ કહે છે કે, અનૌપચારિક સોદા રાજ્યની દેખરેખની ક્ષમતાની બહાર થઈ શકે છે

(એજન્સી) બેરૂત, તા.૧
દક્ષિણ લેબેનોનના ઇઝરાયેલી-કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં મિલકતના વેચાણને રોકવા માટેનો લેબેનીઝ સરકારનો પ્રસ્તાવ હજુ સુધી સંસદમાં પહોંચ્યો નથી, તેમ છતાં વધતી ચિંતા છે કે, લાંબા સમય સુધી વિસ્થાપન, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને સરહદ વિશેની અનિશ્ચિતતા જમીન માલિકોને વેચાણ માટે દબાણ હેઠળ મૂકી શકે છે. નાણામંત્રી યાસીન જાબેર દ્વારા પ્રસ્તાવિત અને સપ્ટેમ્બરના મધ્યમાં લેબેનીઝ કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલ આ ડ્રાફ્ટ કાયદામાં ઇઝરાયેલી સૈન્ય દ્વારા કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં મિલકતના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે. સરહદી સમુદાયોના રહેવાસીઓનું શોષણ થઈ શકે છે અને તેઓ તેમના ઘરો અને જમીન પર પાછા ફરી શકતા નથી તેવી આશંકા વચ્ચે આ કાયદો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. જાબેરે ચેતવણી આપી હતી કે, લેબેનોનના આર્થિક સંકટનો ઉપયોગ મિલકત માલિકોને ભારે ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે વેચાણ કરવા માટે લલચાવવા માટે થઈ શકે છે, જેની માલિકી પાછળથી ઇઝરાયેલ સાથે જોડાયેલા પક્ષોને ટ્રાન્સફર થઈ શકે છે. ચકાસાયેલ અહેવાલો ફરતા થયા છે જે સૂચવે છે કે, આંતરરાષ્ટ્રીય ટેલિફોન નંબરોનો ઉપયોગ કરતા લોકોએ દક્ષિણ લેબેનોનના પશ્ચિમ ક્ષેત્રના જમીનમાલિકોનો સંપર્ક કરીને તેમની મિલકતો ખરીદવાની ઓફર કરી હતી. દક્ષિણ સરહદી ગામડાઓના રહેવાસીઓના મેળાવડાના સંયોજક તારેક મઝરાનીએ અરબ ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે, ઇઝરાયેલી હુમલાઓથી તબાહ થયેલા ગામોમાં મિલકતના વેચાણના અહેવાલો પણ આવ્યા છે. નાકુરા વિસ્તારમાં શ્રીમંત લેબેનીઝ વ્યક્તિઓના પક્ષમાં નાશ પામેલા ગામોમાં થયેલા વેચાણ વિશે લોકોમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે પરંતુ કોઈ પણ માહિતીની પુષ્ટિ કરી શકતું નથી, તેમણે કહ્યું. જો આવા વેચાણ થયા હોય તો તે લેબેનોનની સરહદ પર આર્થિક ક્ષેત્ર માટે અમેરિકન-ઇઝરાયેલી દરખાસ્ત સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે. ૨૭ નવેમ્બર, ૨૦૨૪ના રોજ ઇઝરાયેલ અને લેબેનોન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ કરાર અમલમાં આવ્યો હોવા છતાં ઇઝરાયેલી દળોએ દક્ષિણ લેબેનોનના એવા વિસ્તારોમાં હુમલો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે જ્યાં રહેવાસીઓ પાછા ફરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. વ્યાપક ઠરાવ માટે અમેરિકન-ઇઝરાયેલી દરખાસ્તોમાં દક્ષિણ લેબનોનમાં ‘આર્થિક ક્ષેત્ર’નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં વિસ્થાપિત રહેવાસીઓના પાછા ફરવાનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી. ઇઝરાયેલે હિઝબુલ્લાહ સામેના બે યુદ્ધો પછી દક્ષિણ લેબેનોનમાંથી સંપૂર્ણપણે ખસી જવાનો ઇરાદો રાખ્યો હોવાના બહુ ઓછા સંકેત આપ્યા છે, કારણ કે, તેના દળો ત્યાં લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલુ રાખે છે અને સુરક્ષા ક્ષેત્ર તરીકે વર્ણવેલ ક્ષેત્રમાં સ્થાન જાળવી રાખે છે. ઇઝરાયેલી અધિકારીઓએ પાછા ખેંચવાનો સંબંધ હિઝબુલ્લાહના નિઃશસ્ત્રીકરણ સાથે જોડ્યો છે, જે આ અઠવાડિયે વોશિંગ્ટનમાં લેબેનોનના વડાપ્રધાન નવાફ સલામની બેઠકો દરમિયાન ફરી એકવાર સ્પષ્ટ થયો હતો, જે દરમિયાન તેમની સરકારને શસ્ત્રોના મુદ્દા પર વધુ પગલાં લેવા માટે દબાણનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ઇઝરાયેલ સરહદ પર બફર અથવા ‘પીળો ઝોન’ તરીકે વર્ણવવામાં આવેલા વિસ્તારોને એકીકૃત કરવા પણ માંગે છે. આ વિસ્તાર દક્ષિણ લેબેનોનમાં લગભગ ૫થી ૧૦ કિલોમીટર સુધી ફેલાયેલો છે અને એક સક્રિય લશ્કરી ક્ષેત્ર બની ગયો છે, જે ગાઝામાં કહેવાતી પીળી રેખાની જેમ ખ્યાલમાં છે. ઇઝરાયેલી હુમલાના ભયને કારણે વિસ્થાપિત રહેવાસીઓને ઘણા વિસ્તારોમાં પાછા ફરતા અટકાવવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યારે ઘણા કબજા હેઠળના ગામોમાં તોડી પાડવાનું ચાલુ છે. દક્ષિણ અને નબાતીહ ગવર્નરેટમાં ડઝનબંધ લેબેનીઝ નગરો અને ખેતરો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં આવે છે. તેમાં બિંત જ્બેઇલ, નબાતીહ, મરજાઉન, ટાયર અને હસબાયા જિલ્લાઓના સમુદાયોનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં મોટી સંખ્યામાં રહેવાસીઓ પાછા ફરવા માટે અસમર્થ છે. જમીનની માલિકી અંગે ચિંતાઓ વધુ તીવ્ર બની છે કારણ કે, વિનાશના કારણે ભૌતિક સીમાચિહ્‌નો ભૂંસી નાખવામાં આવ્યા છે અને લાંબા સમય સુધી રહેવાસીઓને વિસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.
મઝરાનીએ કહ્યું કે, હવે પરિસ્થિતિ ૧૯૭૮ અને ૨૦૦૦ વચ્ચે દક્ષિણ લેબેનોન પર ઇઝરાયેલના કબજા કરતાં મૂળભૂત રીતે અલગ છે.
‘તે સમયે લોકોએ તેમના ગામડા છોડ્યા ન હતા, તેમને તેમની જમીન વેચવા માટે ખૂબ પૈસાની જરૂર નહોતી અને તેમના ઘરોનો નાશ થયો ન હતો,’ તેમણે કહ્યું.
‘આજે પરિસ્થિતિ અલગ છે. કેટલાક લોકો હવે સેટેલાઇટ છબીઓમાંથી તેમની જમીન અથવા તેમના ઘરોને ઓળખી પણ શકતા નથી. આખા ગામોના સીમાચિહ્‌નો ગાયબ થઈ ગયા છે.’
એવી પણ આશંકા છે કે, લેબેનોન સિવાયના ખરીદદારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા પાવર ઓફ એટર્ની અથવા મધ્યસ્થી દ્વારા વ્યવહારો હાથ ધરવામાં આવી શકે છે, જે પછીથી ઇઝરાયેલી પક્ષોને મિલકત ફરીથી વેચી શકે છે.
દક્ષિણ પુનર્નિર્માણ કંપનીના ડિરેક્ટર જનરલ અને સરહદી ક્ષેત્રમાં જમીન વેચાણ સામે એક અવાજ ઉઠાવનાર ઝુંબેશકાર રિયાદ અલ-અસાદે ચેતવણી આપી હતી કે, એલ.ઇબેનીઝ રાજ્યને બદલી ન શકાય તેવા ફેરફારો થાય તે પહેલાં પગલાં લેવાની જરૂર હતી.
‘ઉરી તઝાફોન’ અથવા ‘ઉત્તરને જાગૃત કરો’ નામની ઇઝરાયેલી વસાહત ચળવળે તાજેતરમાં દક્ષિણ લેબેનોનમાં જમીન અને મિલકત વેચાણ માટે જાહેર કરી હતી, જે સંભવિત રોકાણકારોને ‘ઉત્તર તરફ જવા’ માટે પ્રોત્સાહિત કરતી હતી.
ચળવળે લિટાની નદીની દક્ષિણે લેબેનોનમાં સમુદાયોને આવરી લેતો નકશો પ્રકાશિત કર્યો હતો, લેબેનીઝ નગરોને હિબ્રુ નામો આપ્યા હતા અને લગભગ ૩,૦૦,૦૦૦ શેકેલ આશરે ૮૦,૦૦૦ ડૉલર, દરેકના વેચાણ માટે પ્લોટની જાહેરાત કરી હતી. તેમાં જમીનને ‘ભવિષ્યની વસાહતો’ના સ્થાન તરીકે વર્ણવવામાં આવી હતી.
નકશો લિટાની નદીના ભૂમધ્ય આઉટલેટથી પૂર્વમાં કફાર્કીલા તરફ વિસ્તર્યો હતો અને પશ્ચિમી બેકા, હસબાયા અને શેબા ફાર્મ્સના વિસ્તારો તેમજ ટાયર, બિન્ટ જ્બેઇલ, મરજાઉન અને હસબાયાના મુખ્ય દક્ષિણ શહેરોનો સમાવેશ થતો હતો.
અલ-અસાદે ઇઝરાયેલી અધિકારીઓ પર ખાસ કરીને શિયા વિસ્તારોમાં વિનાશની ઇરાદાપૂર્વકની નીતિનો આરોપ મૂક્યો હતો.
‘ઈઝરાયેલે ખાસ કરીને શિયા ગામોમાં બળી ગયેલી જમીનની નીતિ અપનાવી હતી, જેથી લોકોને સંપૂર્ણપણે પાછા ફરતા અટકાવવાની તેની નીતિ સફળ થાય,’ તેમણે અરબ ન્યૂઝને જણાવ્યું. ‘તેણે જમીન-રજિસ્ટ્રી ઓફિસો તોડી પાડી અને મિલકતના રેકોર્ડ લઈ લીધા. આ બધું ભૂંસી નાખવાની યોજના છે.’
જે રહેવાસીઓ પોતાના ગામડાઓ સાથે જોડાયેલા રહેવા માટે મક્કમ છે તેઓ પણ ભારે આર્થિક દબાણ હેઠળ છે. મઝરાનીએ કહ્યું કે, સરહદી પ્રદેશમાં પરિવારો તેમની જમીન સાથે ઊંડે સુધી જોડાયેલા રહ્યા પરંતુ બે વર્ષનું વિસ્થાપન, નાશ પામેલા ઘરો અને આજીવિકા ગુમાવવી તે પ્રતિબદ્ધતાની કસોટી કરી રહ્યા હતા.
જીવન ચાલુ રહેવાનું છે અને આપણે જાણી શકતા નથી કે જે લોકો તેમના ભાગ્ય પર છોડી દેવામાં આવ્યા છે તેમના પર શું આર્થિક મુશ્કેલીઓ પડશે, તેમણે ઉમેર્યું.
દક્ષિણ લેબેનોનમાં ઘણી મિલકતો પણ ચોક્કસ આધુનિક ટાઇટલ ડીડને બદલે જૂના દસ્તાવેજો હેઠળ રાખવામાં આવી છે. મઝરાનીએ કહ્યું કે, ભ્રષ્ટાચાર, વિવાદો, લાંચ અને સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે સંકળાયેલી અનિયમિતતાઓએ કેટલાક ગામોમાં માલિકી રેકોર્ડને વધુ જટિલ બનાવ્યા છે.
જો વ્યવહારો સત્તાવાર વિભાગોની બહાર થાય તો રાજ્ય મિલકતના વેચાણમાં થતી દરેક વસ્તુનું નિરીક્ષણ કરી શકતું નથી, તેમણે ઉમેર્યું.
‘વેચાણની તારીખ ખોટી રીતે દર્શાવવા અથવા મધ્યસ્થી અને કંપનીઓનો ઉપયોગ કરવા સહિત, પરોક્ષ માધ્યમો દ્વારા સોદા હાથ ધરવામાં આવી શકે છે.’
ચિંતાનો બીજો સ્ત્રોત એ છે કે, દક્ષિણમાં મિલકત ધરાવતા લેબેનીઝ સ્થળાંતર કરનારાઓની મોટી સંખ્યા છે.
‘સરહદી પ્રદેશમાંથી ડઝનબંધ વિદેશીઓ છે જેમના વિલા અને ઘરો, જે વિદેશમાં તેમની બચતમાંથી બનાવવામાં આવ્યા હતા, હવે નાશ પામ્યા છે,’ મઝરાનીએ કહ્યું.
‘કેટલાક લોકો તેમની ભાવિ યોજનાઓમાંથી દક્ષિણને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાનું નક્કી કરી શકે છે. અમને ખબર નથી કે કોઈ વિદેશમાં તેમની મિલકત એવી પાર્ટીને વેચવાનું નક્કી કરી શકે છે જેની ઓળખ અમને ખબર નથી.’
તેમણે સ્વીકાર્યું કે જમીનનું વેચાણ આખરે વ્યક્તિગત નિર્ણય રહ્યો, જો કે, કૌટુંબિક પરંપરાઓ ઘણીવાર અનૌપચારિક અવરોધ તરીકે કામ કરે છે.
‘દક્ષિણમાં લોકો સામાન્ય રીતે તેમના પરિવારો તરફ વળે છે, જેઓ ઘણીવાર જમીનના વેચાણને નકારે છે અને સંબંધીઓને તે ખરીદવા માટે પ્રાથમિકતા આપે છે,’ તેમણે કહ્યું.
અલ-અસાદે ઐતિહાસિક રીતે વિવાદિત અને નબળી દસ્તાવેજીકૃત મિલકતનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. તેમણે નોંધ્યું કે ૧૯૪૯ના યુદ્ધવિરામ કરારથી લેબેનીઝ અને ઇઝરાયલી સરહદની પોતપોતાની બાજુમાં હાજરી સ્થાપિત થઈ હતી, જ્યારે મિલકતની માલિકી ૧૯૫૧માં જ ઔપચારિક બની હતી, જેના કારણે મૃત્યુ થયા હતા.
ઇઝરાયેલી બાજુ જમીન ધરાવતા લેબેનીઝ નાગરિકોએ ત્યારબાદ તેમાં પ્રવેશ ગુમાવ્યો, જ્યારે ઇઝરાયેલમાં રહેતા માલિકોને પણ લેબનોનની અંદર મિલકત છોડી દેવાની ફરજ પડી હતી. અલ-અસાદે જણાવ્યું હતું કે, કેટલાક યહૂદી ખેડૂતો ૧૯૫૨ અને ૧૯૭૦ દરમિયાન દક્ષિણ લેબેનોનમાં પ્રવેશ કરીને પોતાની માલિકીનો દાવો કરતી જમીન ખેતી કરવાનું ચાલુ રાખતા હતા.
ખતરો એ છે કે, જેમ ઇઝરાયેલ આજે લેબેનોનમાં માર્યા ગયેલા લેબેનીઝ યહૂદીઓના અવશેષોનો મુદ્દો ઉઠાવે છે, તેમ તે એક દિવસ લેબેનોનની અંદર જમીન મેળવવાનો દાવો કરવાનું શરૂ કરી શકે છે, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, લેબેનોનમાં લગભગ ૨૮ ટકા જમીન સત્તાવાર રીતે સર્વેક્ષણ વગરની છે, ખાસ કરીને દક્ષિણના ભાગોમાં આ સમસ્યા તીવ્ર છે. ૨૦૦૦માં દક્ષિણ લેબેનોનમાંથી ઇઝરાયેલી દળોની પાછી ખેંચી લેવામાં આવ્યા પછી જમીનના સત્તાવાર કેડસ્ટ્રલ સર્વેક્ષણ પૂર્ણ કરવાના પ્રયાસો કાનૂની પડકારોને કારણે અટકી ગયા હતા, અલ-અસાદે જણાવ્યું હતું.
મુક્તિ પછીના વર્ષોમાં, પ્રભાવશાળી જૂથોએ બ્લિદા અને મૈબીબ સહિતના ગામોમાં સાંપ્રદાયિક જમીનો પર પણ નિયંત્રણ મેળવ્યું અને તેમને વેચી દીધી, તેમણે ઉમેર્યું.
મિલકતના વિવાદો બીજી ગૂંચવણ ઊભી કરે છે. જ્યારે માલિકીનો વિવાદ થાય છે, ત્યારે જમીન રજિસ્ટ્રીઓ ચોક્કસ ટાઇટલ ડીડ જારી કરતી નથી. પરિણામે કેટલાક વેચાણ કરારો ફક્ત નોટરીઓ સાથે નોંધાયેલા છે, જે તેમને સત્તાવાર બનાવે છે પરંતુ અંતિમ નથી.
‘પરંતુ જમીન રજિસ્ટ્રીઓ ગુમ થઈ જાય છે અને નોટરીઓ ગેરહાજર હોય છે, તો આ મિલકતોનું શું થાય છે ?’ અલ-અસાદે પૂછ્યું.
તેમણે એવો પણ પ્રશ્ન કર્યો કે શું લેબેનીઝ રાજ્ય દ્વારા લેવામાં આવેલા હવાઈ ફોટોગ્રાફ્સ ભવિષ્યના માલિકી વિવાદોને ઉકેલવા માટે પૂરતા હશે, નોંધ્યું કે જમીન પરના માપ આવી છબીમાં બતાવેલ માપથી દસ મીટર અલગ હોઈ શકે છે.
દરમિયાન સ્વતંત્ર સાંસદો મેલ્હેમ ખલાફ, ઇબ્રાહિમ મનીમનેહ અને બિલાલ હાશિમીએ અરબ ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે, કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં મિલકતના વ્યવહારો પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો સરકારનો ડ્રાફ્ટ કાયદો હજુ સુધી સંસદ કે કોઈપણ સંસદીય સમિતિ સુધી પહોંચ્યો નથી.
ખલાફે કેબિનેટના નિર્ણયને ‘સારો’ ગણાવ્યો કારણ કે, તેજમીનનું રક્ષણ કરવા માટે ખ્તરં પરંતુ ઉમેર્યું કે તેની કાનૂની પરિસ્થિતિઓની કાળજીપૂર્વક તપાસ કરવાની જરૂર છે.
હાશિમીએ કહ્યું કે, ઇઝરાયેલ કમનસીબે ‘કોઈને અટકાવ્યા વિના જે ઇચ્છે છે તે કરી રહ્યું છે’ અને લેબનોનને આખરે ઇઝરાયેલ સાથે વ્યવહાર પર પ્રતિબંધ મૂકતા કાયદાઓ પ્રત્યે તેના નાગરિકોની પ્રતિબદ્ધતા પર આધાર રાખવો પડ્યો.
સરકારના પ્રસ્તાવને પહેલાથી જ બંધારણીય વાંધાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે. લેબેનોનના કાયદા અને સલાહ કમિશને કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલા ટેક્સ્ટને સમર્થન આપવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો, દલીલ કરી હતી કે, તે ખાનગી મિલકત સંબંધિત બંધારણીય રક્ષણ સાથે વિરોધાભાસી છે.
કમિશને કહ્યું હતું કે, વ્યક્તિગત મિલકત અધિકારો બંધારણ દ્વારા સુરક્ષિત છે અને ફક્ત એટલા માટે પ્રતિબંધિત કરી શકાતા નથી કે આર્થિક મુશ્કેલી માલિકોને સસ્તા ભાવે વેચવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે.
તેણે દલીલ કરી હતી કે, લેબેનોન કાયદા પરંપરાગત રીતે લેબેનીઝ નાગરિકો વચ્ચેના વ્યવહારોને પ્રતિબંધિત કરવાને બદલે વિદેશીઓ દ્વારા સ્થાનિક રિયલ એસ્ટેટ માલિકીને સંપાદનથી બચાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
કમિશને અગાઉ પ્રસ્તાવિત કાયદા પર સમાન નકારાત્મક અભિપ્રાય જારી કર્યો હતો જે ૨૦૨૦માં બેરૂતના બંદર પર વિસ્ફોટથી નુકસાન પામેલા વિસ્તારોમાં ઇમારતોના વેચાણને સ્થિર કરશે.
દક્ષિણમાં સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ તેમ છતાં પોતાની રીતે સાવચેતી રાખી રહ્યા છે. જબાલ આમેલ યુનિયન ઓફ મ્યુનિસિપાલિટીઝના વડા કાસેમ હમદાને અરબ ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે, યુનિયનની અંદરના ૧૬ નગરોમાંથી ૧૨ હાલમાં કબજામાં છે.
‘આ ગામડાઓના લોકો સામાન્ય રીતે તેમની જમીન સરળતાથી વેચતા નથી, કારણ કે, તેઓ તેના પ્રત્યે ખૂબ જ જોડાયેલા છે અને પરિવારોમાં વેચાણ સામાન્ય રીતે ધિક્કારપાત્ર હોય છે,’ તેમણે કહ્યું. ‘પરંતુ એવી ચિંતા છે કે, કેટલાક વેચાણનો આશરો લઈ શકે છે.’
યુનિયને ગામના મુખ્તાર અથવા ચૂંટાયેલા સ્થાનિક અધિકારીઓને આ મુદ્દાની જાણ કરીને અને કોઈપણ મિલકતના વેચાણને મ્યુનિસિપાલિટીઝ અને અન્ય સ્થાનિક સત્તાવાળાઓના ધ્યાન પર લાવવા વિનંતી કરીને સાવચેતીભર્યું પગલું ભર્યું હતું, એમ તેમણે ઉમેર્યું.
અલ-અસાદે દલીલ કરી હતી કે, સરકારનો અભિગમ અપૂરતો રહ્યો છેઃ ‘ખાનગી મિલકતના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકતા કાયદા દ્વારા આ મુદ્દાને સંબોધિત કરવો એ એક ભૂલ છે. લેબેનીઝ સંસદને ખબર નથી કે દક્ષિણમાં શું થઈ રહ્યું છે અને તે જ જગ્યાએ ખતરો છે.’
તેમણે કહ્યું કે, યુએઈ અને સાયપ્રસ સ્થિત કંપનીઓએ લગભગ બે મહિના પહેલા લેબેનીઝ જમીનમાલિકોનો સંપર્ક કરીને કહ્યું હતું કે, તેઓ તેમની મિલકતો ખરીદવા માટે તૈયાર છે. ‘આપણે આનો સામનો કેવી રીતે કરીશું ?’ તેમણે પૂછ્યું.
ધાર્મિક સંપત્તિ સાથે જોડાયેલી જમીન ઓછામાં ઓછી ખાનગી વેચાણથી દૂર હતી પરંતુ અલ-અસાદે ચેતવણી આપી હતી કે, અન્યત્ર બહુ ઓછા રક્ષણો અસ્તિત્વમાં છે.
‘જો આપણે લેબેનોનની અંદર કરવામાં આવતા મિલકત વ્યવહારોને માન્યતા આપવાનો ઇન્કાર કરીએ, તો પણ તે વિદેશમાં થતા વ્યવહારોને, વિદેશમાં નોંધણી કરાવવાને અને કાયદેસર રીતે લાગુ થવાને અટકાવતું નથી,’ તેમણે કહ્યું.
તેથી આ ચર્ચા સંસદ દ્વારા કામચલાઉ પ્રતિબંધ પસાર થાય છે કે નહીં તે કરતાં ઘણી આગળ વધે છે. તે ખંડિત મિલકત રેકોર્ડ, અનૌપચારિક વ્યવહારો, લાંબા સમય સુધી વિસ્થાપન અને રહેવાસીઓની આર્થિક હતાશાને સ્પર્શે છે જેમણે તેમના ઘરો, આજીવિકા ગુમાવી દીધી છે અને તેઓ ક્યારે પાછા ફરી શકશે તેની કોઈ ખાતરી નથી.
જે સમુદાયો સરહદી પ્રદેશ સાથે જોડાયેલા છે તેઓ પરંપરાગત રીતે ભૌતિક હાજરી જેટલી જ જમીન માલિકી પર આધારિત છે, ચિંતા એ છે કે, વિસ્થાપન આખરે નકશાને બદલી શકે છે, ભલે ઔપચારિક જોડાણ વિના પણ.
અને જેમ-જેમ લેબેનોન તેને કેવી રીતે અટકાવવું તે અંગે ચર્ચા કરી રહ્યું છે, તેમ-તેમ મુખ્ય પ્રશ્ન વણઉકેલાયેલ રહે છેઃ રાજ્ય જે લોકોના રક્ષણનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે તેમના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કર્યા વિના દક્ષિણની જમીનને શોષણથી કેવી રીતે સુરક્ષિત કરી શકે ?