ગયાની બેબી દેવીએ જીવિકા જૂથના સમર્થનથી સામાજિક ટોણા અને આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરીને આત્મનિર્ભરતાનું ઉદાહરણ બેસાડ્યું છે, તેના પોલ્ટ્રી ફાર્મમાં નુકસાન સહન કરવા છતાં, તેણીએ રાશન, જનરલ સ્ટોર અને શાકભાજી વેચવાનો વ્યવસાય શરૂ કરીને ૧૦૦થી વધુ મહિલાઓને પ્રેરણા આપી છે
(એજન્સી) તા.૨૨
સામાજિક ટોણા અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ વચ્ચે એક સમયે પરિવાર ચલાવવો મુશ્કેલ હતો. આજે, ઉદનબીઘા ગામની બેબી દેવી માત્ર તેના પરિવારની આર્થિક શક્તિ બની નથી, પરંતુ અન્ય મહિલાઓને પણ આત્મનિર્ભરતા તરફ દોરી રહી છે. તેણી જીવિકા જૂથમાં જોડાઈ અને ૨૦૦૯માં એક મરઘાં ફાર્મ શરૂ કરી. જ્યારે તેણીના વ્યવસાયમાં નુકસાન થયું, ત્યારે તેણીએ હાર માનવાને બદલે રાશનની દુકાન ખોલી. આજે, તે એક જનરલ સ્ટોર અને શાકભાજીની દુકાન પણ ચલાવે છે. ગયા જિલ્લાના શેરઘાટી બ્લોકના બાર પંચાયતના ઉદાનબીઘા ગામની રહેવાસી બેબી દેવી ૨૦૦૮માં જીવિકાના મા શારદા જૂથમાં જોડાઈ. તે સમયે, મહિલાઓ માટે જૂથ સભાઓમાં હાજરી આપવી અથવા બેંકિંગ હેતુ માટે ઘર છોડવું મુશ્કેલ હતું. તેણીને ગામલોકોના ટોણાનો સામનો કરવો પડ્યો. જોકે, તેના પતિ, વિનેશ કુમારના સમર્થનથી, તેણીએ આ ચિંતાઓને અવગણી અને પોતાની નાણાકીય પરિસ્થિતિ બદલવાનો સંકલ્પ કર્યો. જૂન ૨૦૦૯માં, બેબી દેવીએ જૂથમાંથી લોન લીધી અને મરઘાં ફાર્મ શરૂ કર્યો. પ્રથમ ચારથી પાંચ વર્ષ સુધી, વ્યવસાય ખીલ્યો, જેના કારણે પરિવારની આવકમાં વધારો થયો. ૨૦૧૭માં, નાણાકીય નુકસાનને કારણે, તેણીએ મરઘાં ફાર્મ બંધ કરવું પડ્યું. ત્યારબાદ, તેણીએ જીવિકા જૂથમાંથી બીજી લોન લીધી અને રાશનની દુકાન ખોલી. ધીમે-ધીમે, તેણીએ દુકાનનો વિસ્તાર કર્યો અને રેશનની દુકાન ઉપરાંત, એક જનરલ સ્ટોર અને શાકભાજીનો વ્યવસાય પણ શરૂ કર્યો. બાળકોનો ઉછેર અને અભ્યાસ કરતી વખતે વ્યવસાયનું સંચાલન કરવું પડકારજનક હતું, પરંતુ તેના પતિના ટેકાથી, તેણીએ બંને જવાબદારીઓ નિભાવી. તેના બંને બાળકોએ શેરઘાટીની ક્રેન સ્કૂલમાંથી CBSE અભ્યાસક્રમ હેઠળ ૧૦મું ધોરણ પાસ કર્યું છે અને આગળ અભ્યાસ કરતી વખતે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરી રહ્યા છે. બેબી દેવી તેની સફળતાનો શ્રેય જીવિકા તરફથી મળેલા નાણાકીય સહાય અને તેના પરિવારના વિશ્વાસને આપે છે. બેબી દેવીની સફળતા હવે ગામની અન્ય મહિલાઓ દ્વારા અનુભવાઈ રહી છે. તેમનાથી પ્રેરિત થઈને, ઉદનબીઘામાં ૧૫ મહિલા જૂથો કાર્યરત છે, જેમાં ૧૦૦થી વધુ મહિલાઓ તેમની સાથે સંકળાયેલી છે. બેબી દેવીના જણાવ્યા મુજબ, શરૂઆતમાં જૂથના દરેક સભ્ય દર મહિને ૬૦ રૂપિયાનું યોગદાન આપતા હતા. જેમ-જેમ જૂથની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત થતી ગઈ, તેમ તેમ મહિલાઓને સ્વરોજગાર માટે ૧ લાખ રૂપિયા સુધીની લોન મળવા લાગી. આનાથી શાહુકારો પાસેથી ઊંચા વ્યાજની લોન લેવાની તેમની જરૂરિયાત ઓછી થઈ ગઈ. આ જૂથ દ્વારા મહિલાઓએ ૧% વ્યાજ દરે લોન લઈને નાના વ્યવસાયો શરૂ કરવાનું શરૂ કર્યું. આજે, સુનિતા દેવી બંગડીનો વ્યવસાય ચલાવે છે. રેખા દેવી અને મુનિયા દેવી ટેલરિંગ અને કરિયાણાની દુકાનોમાંથી આવક મેળવે છે. જૂથમાં ત્રણ મહિલાઓ માંસ અને માછલીની દુકાન ચલાવે છે, જ્યારે અન્ય ત્રણ મહિલાઓ એક નાની હોટલ ચલાવે છે. આમ, ગામની મહિલાઓ હવે પરિવારની આર્થિક જવાબદારીઓમાં ફાળો આપી રહી છે. બેબી દેવી કહે છે કે જીવિકામાં જોડાયા પછી તેમની જીવનશૈલી બદલાઈ ગઈ છે. જૂથની ઘણી મહિલાઓને ૨ લાખ રૂપિયાની યોજનાના બીજા હપ્તા તરીકે ૨૦,૦૦૦ રૂપિયા પણ મળ્યા છે, જે તેમને તેમના વ્યવસાયને વધારવામાં મદદ કરી રહી છે. બેબી દેવીના પતિ, વિનેશ કુમાર કહે છે કે શરૂઆતમાં, તેમની પત્ની જૂથની બેઠકોમાં અને બેંકિંગ હેતુ માટે બજારમાં જાય છે ત્યારે ગામમાં વિવિધ પ્રકારના પ્રતિભાવોનો સામનો કરવો પડતો હતો. તેમણે સામાજિક ટોણા છતાં તેમની પત્નીને પ્રોત્સાહન આપ્યું. આજે, તે જ લોકો પરિવારનો આદર કરે છે. વિનેશ કુમારના મતે, સ્ત્રીની આત્મનિર્ભરતા ફક્ત તેના પરિવારને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજને મજબૂત બનાવે છે. બેબી દેવીની વાર્તા દર્શાવે છે કે જો તક, સખત મહેનત અને પરિવારનો ટેકો આપવામાં આવે તો, ગ્રામીણ મહિલાઓ પણ તેમની આર્થિક સ્થિતિ બદલી શકે છે અને અન્ય લોકો માટે રોજગાર અને પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બની શકે છે.