(એજન્સી) તા.૧ર
ઈરાન સાથેના કરારો અંગે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના દાવાઓ વચ્ચે, અમેરિકન સૈન્યએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે તેણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં બે ઈરાની ડ્રોન તોડી પાડ્યા છે. દરમિયાન, ઈરાન કહે છે કે અમેરિકા વારંવાર “લાલ રેખાઓ” પાર કરી રહ્યું છે.
સંભવિત ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષ અંગેનું ચિત્ર અસ્પષ્ટ છે. સીએનએનએ ટ્રમ્પને ટાંકીને કહ્યું હતું કે અમેરિકાએ “ઈરાન સાથે યુદ્ધ સમાપ્ત કરી દીધું છે,” છતાં તેહરાને આવા કોઈ કરારની પુષ્ટિ કરી નથી. ગુરુવારે અગાઉ, રાષ્ટ્રપતિએ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આગામી દિવસોમાં કરાર માટે હસ્તાક્ષર સમારોહ થશે; જોકે, એક ઈરાની અધિકારીએ કોઈ અંતિમ કરાર થયો હોવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.
સીએનએન અનુસાર, ટ્રમ્પે ગુરૂવારે “મુખ્ય સોદો”ની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં કહ્યું હતું કે તે વિવાદનો ઉકેલ લાવશે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલશે. ટ્રમ્પે ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ઉપપ્રમુખ જેડી વાન્સ નજીકના ભવિષ્યમાં યુરોપમાં હસ્તાક્ષર સમારોહમાં હાજરી આપી શકે છે.સીએનએનના તેહરાન સ્થિત પત્રકારે એક વિડિઓ અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પના આયોજિત હુમલાઓ રદ કરવા અને વાટાઘાટો સાથે આગળ વધવાના દાવા છતાં, તેહરાન શંકાસ્પદ છે.ટ્રમ્પના નિવેદનોથી વિપરીત, ઈરાન આ કરાર અંગે ખૂબ જ સાવધાનીપૂર્વક આગળ વધી રહ્યું છે. ઈરાની મીડિયા અનુસાર, વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘાઈએ સ્પષ્ટતા કરી કે તેહરાન હજુ સુધી આ શાંતિ કરાર પર અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું નથી. બાઘાઈએ કહ્યું, “આ એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે જેની ઈરાન હાલમાં સમીક્ષા કરી રહ્યું છે. જોકે, અમેરિકા વારંવાર લાલ રેખાઓ પાર કરી રહ્યું છે.”ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘાઇએ ઈરાનની રાજ્ય સમાચાર એજન્સી,IRNAને જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા સાથે કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાના અહેવાલો “માત્ર અટકળો” છે અને જણાવ્યું હતું કે તેહરાને હજુ સુધી કોઈપણ કરાર પર અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી. બાઘાઇએ નોંધ્યું હતું કે કતાર અને પાકિસ્તાન “મધ્યસ્થી તરીકે સક્રિય” છે પરંતુ ઉમેર્યું હતું કે “અમેરિકાના પગલાં રાજદ્વારી પ્રક્રિયાને અસર કરી રહ્યા છે.” IRNAઅનુસાર, બાઘાઇએ કહ્યું, “વાટાઘાટો માટેના પરિમાણો શરૂઆતથી જ અમને સ્પષ્ટ હતા અને ડ્રાફ્ટ કરારનો નોંધપાત્ર ભાગ પહેલાથી જ નક્કી થઈ ગયો હતો. જોકે, અમેરિકા પોતાનું વલણ બદલતું રહ્યું.” તેમણે વધુમાં કહ્યું, “હાલ સુધી, ઈરાન કોઈપણ કરાર અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું નથી.” જ્યારે રાજદ્વારી સ્તરે કરાર અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, ત્યારે ખાડીમાં સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. યુએસ સંરક્ષણ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાને ગુરુવારે રાત્રે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા વાણિજ્યિક જહાજો પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. યુએસ અધિકારીઓએ દ્ગમ્ઝ્ર ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે યુએસ સેનાએ હવામાં બે ઈરાની ‘વન-વે એટેક ડ્રોન’ (આત્મઘાતી ડ્રોન) ને ઝડપથી તોડી પાડ્યા હતા. આ લશ્કરી કાર્યવાહી છતાં, આ દરિયાઈ માર્ગ પર શિપિંગ ટ્રાફિક રાબેતા મુજબ ચાલુ રહે છે, જોકે ઈરાને ફરીથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાનો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. વૈશ્વિક તેલ બજારમાં, ભાવ બે મહિનામાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગયા છે. યુએસ ક્રૂડ (WTI) લગભગ ૩% ઘટીને ઇં૮૫.૧૩ પ્રતિ બેરલ થયું છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક, બ્રેન્ટ ક્રૂડ પણ લગભગ ૩.૫% ઘટીને ઇં૮૯ પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયું છે. ટ્રમ્પની ટિપ્પણી બાદ રોકાણકારોએ ઓછું જોખમ અનુભવવાનું શરૂ કર્યું, જેના કારણે ભાવમાં આ સુધારો થયો.
જ્યારે તેલના ભાવ ઘટ્યા, ત્યારે યુએસ બજારોએ રાહતનો શ્વાસ લીધો, ગુરુવારના ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન બે મહિનામાં તેમનો સૌથી મોટો એક દિવસીય વધારો નોંધાવ્યો. ડાઉ જોન્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એવરેજમાં ૯૨૯ પોઈન્ટ (શ્૧.૯%)નો જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો, અને S&P 500 ઇન્ડેક્સ ૧.૮% વધીને બંધ થયો. ટેક-હેવી નાસ્ડેક કમ્પોઝિટમાં ૨.૫%નો સૌથી મોટો ઉછાળો નોંધાયો. ઈરાન સાથે યુદ્ધ ટાળવાની આશાએ બજારમાં ‘ડિપ-બાયિંગ’ પાછું લાવ્યું છે. વધુમાં તેલના ભાવમાં ઘટાડાથી ભવિષ્યમાં ફુગાવાને કાબુમાં લેવાની આશા જાગી છે, જેના કારણે બોન્ડ યીલ્ડમાં નરમાઈ આવી છે. બજારમાં તેજી હોવા છતાં, નિષ્ણાતો અને વેપારીઓ અવિશ્વસનીય છે અને સાવધાની રાખી રહ્યા છે. જોકે, આ કરાર અંગે ઈરાન તરફથી અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિભાવ મળ્યો નથી. આ કરાર પર મહોર લાગી નથી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે “તેઓ હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા નથી.” વધુમાં, બજાર વિશ્લેષકો નોંધે છે કે ટ્રમ્પ વારંવાર આવા કરારોની નજીક હોવાનો દાવો કરે છે. તેથી, જ્યાં સુધી બંને દેશો સત્તાવાર રીતે કાગળો પર હસ્તાક્ષર ન કરે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત ન થાય ત્યાં સુધી બજારમાં અસ્થિરતા ચાલુ રહી શકે છે.