(એજન્સી) દિલ્હી, તા.૧૧
મતલૂબ કરીમને એ દિવસની યાદ આવે છે જ્યારે સવારે દિલ્હીના શાહજહાનાબાદ વિસ્તારમાં ફૈઝ-એ-ઇલાહીની મસ્જિદને બુલડોઝરોએ ઘેરી લીધી હતી. તે સવારે ૩ વાગ્યા સુધી બારી પાસે ઊભો રહ્યો અને તેણે બુલડોઝર ડ્રાઇવ જોઈ હતી. તે કહે છે કે, સીમાઓ, આરોગ્યસંભાળ કેન્દ્ર, ગેસ્ટ હાઉસ અને લૉન તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. તેઓએ સ્નાન વિસ્તાર, શૌચાલય અને દિવાલ પાછળનો વિસ્તાર તોડી નાખ્યો. અમે કલ્યાણકારી યોજનાઓ સ્થાપિત કરવામાં અમારું જીવન વિતાવ્યું છે. તેઓએ અમારા ઇસ્લામિક ચેરિટી કાર્યને બરબાદ કરી દીધું છે. આ પૂર્વ-આયોજિત હતું. હાફિઝ મતલૂબે તુર્કમાન ગેટ ખાતે ફૈઝ-એ-ઇલાહીની સમિતિના મહાસચિવ તરીકે કાર્ય કરે છે. પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, ૭ જાન્યુઆરીના રોજ રાત્રે લગભગ ૧૨ઃ૩૫ વાગ્યે, દિલ્હી પોલીસે મસ્જિદ કેમ્પસમાં ઘૂસીને ગેસના શેલ છોડ્યા, ત્યારબાદ લાઠીચાર્જ કરવામાં આવ્યો અને સ્થાનિક મુસ્લિમોની ધરપકડ કરવામાં આવી. વહેલી સવાર સુધીમાં, સંકુલનો એક ભાગ તોડી પાડવામાં આવ્યો. સંઘર્ષ દરમિયાન હાજર રહેલા ઘણા રહેવાસીઓ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા, જ્યારે રાજ્ય દ્વારા સમર્થિત હિંસાથી અન્ય લોકો આઘાત પામ્યા છે. આગામી કલાકોમાં, શાહજહાનાબાદમાં ભીડમાંથી ડઝનબંધ સ્થાનિકો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો અને તેમની અટકાયત કરવામાં આવી. હિન્દુત્વ કાર્યકર્તા પ્રીતસિરોહી દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીના જવાબમાં દિલ્હી હાઇકોર્ટના આદેશ પર સ્ઝ્રડ્ઢ (દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન) દ્વારા ડિમોલિશન ઝુંબેશ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ રીતે દિલ્હી હાઇકોર્ટના ચુકાદાથી એક પ્રતિષ્ઠિત ધાર્મિક સ્થળના કલ્યાણકારી કાર્યને બંધ કરવામાં આવ્યું અને નજીકના સામાન્ય લોકોના રોજિંદા જીવનને ખલેલ પહોંચાડી છે. રહેવાસીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ મસ્જિદની સ્થાપના ૧૮મી સદીમાં સંત ફૈઝ-એ-ઇલાહીએ કરી હતી અને હિન્દુત્વ અરજદારોના આક્ષેપ મુજબ તે અતિક્રમણ કરેલી જમીન પર બનાવવામાં આવી હતી. તે ૧૭૫૦માં સ્થાપિત મુઘલ યુગની રચના આધ્યાત્મિક સંવાદિતા અને માનવતાની મિસાલ હતી. મતલૂબે કહ્યું કે, તે દિવસે આ સાંભળ્યા પછી નજીકમાં ભીડ એકઠી થઈ ગઈ. સ્થાનિક મુસ્લિમો અને મસ્જિદમાં પહેલાથી જ હાજર મહેમાનો હતા. લોકોને “બળજબરી” થી બહાર જવાનું કહેવામાં આવ્યું. ફૈઝ-એ-ઇલાહીની સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે બાંધકામની સીમાઓ, લૉન અને આંતરિક સુવિધાઓ જેમ કે માર્બલ વર્ક્સ, ફર્નિશિંગ અને સૌંદર્ય શાસ્ત્રમાં નોંધપાત્ર નાણાકીય સંસાધનોનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું. સભ્યોએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉ, સીમાઓ પ્રમાણમાં ઓછી હતી, જેના કારણે સમય જતાં ગુંડાઓ અને નશામાં ધૂત માણસો દ્વારા બાહ્ય વિસ્તારોનો દુરુપયોગ થતો હતો. આ તણાવ વધતો ગયો, ત્યારે અડધો તબીબી સ્ટાફ ચાલ્યો ગયો હોવાના અહેવાલ છે, જ્યારે ક્લિનિકને શાહજહાનાબાદમાં તેના અગાઉના સ્થાનની આસપાસ મુખ્ય માર્ગની આગળ ખસેડવામાં આવ્યું હતું. અમે ૩૦ રૂપિયામાં દવાઓ પૂરી પાડતા હતા અને ૫૦૦ રૂપિયામાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડ કરાવતા હતા, મુખ્યત્વે એવા લોકો માટે જે માનક આરોગ્યસંભાળ સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરી શકતા ન હતા. તેમને જરૂરી સામાન બહાર કાઢવા માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવ્યો ન હતો. સાધનો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે અમુક તૂટી ગયા હતા. ભયાનક ઘટનાના મહિનાઓ પછી પણ, હવે ડોકટરો જોખમો અને ધમકીઓને કારણે ફરીથી જોડાવામાં અચકાય છે. મસ્જિદ મેનેજમેન્ટ વર્તુળના સક્રિય સભ્ય અને નજીકમાં એક ખાનગી હોસ્પિટલ ચલાવતા ઇદ્રીસે કહ્યું કે, અગાઉ, તેમની પાસે ધાર્મિક ચેરિટી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવવા માટે મહેમાનો માટે એક ટેન્ટ હાઉસ અને મૂળભૂત જાળવણી ખર્ચનો એક નાનો ભાગ એકત્રિત કરવા માટે એક ડાઇનિંગ રૂમ હતો. અમે હિન્દુત્વ અરજદારોના આરોપ મુજબ અમારા લોકોનો લાભ લીધો ન હતો. હિંસા દરમિયાન, જનરેટર અને ખુરશીઓ પણ તોડી નાખવામાં આવી હતી. અમે કરોડો રૂપિયા ખર્ચ્યા છે. હવે હું જોઈ શકું છું કે આ કેસ પૂર્વ-આયોજિત હતો અને વર્તમાન હિન્દુત્વ સરકાર સીધી રીતે પડદા પાછળ સંડોવાયેલી હતી. ભાજપના સાંસદની જીત પછી, અમારા અનેક કલ્યાણ મિશનને ઇરાદાપૂર્વક ખલેલ પહોંચાડવામાં આવી હતી. હાફિઝ મતલૂબ કરીમના મોટા ભાઈ મહેબૂબ કરીમે કહ્યું કે મુસ્લિમ વસ્તીને કારણે આ વિસ્તાર લાંબા સમયથી હિન્દુ પરિષદના નિયંત્રણમાં છે. લક્ષિત હિંસાએ ભારે ભયાનકતા ઊભી કરી છે. અમે હજુ પણ નુકસાનને દૂર કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છીએ. ભાગલાના દિવસોમાં ઐતિહાસિક ફૈઝ-એ-ઇલાહીએ ભારત અને પાકિસ્તાનના શરણાર્થીઓને આશ્રય આપ્યો હતો. અમે ૪૦ વર્ષથી વધુ સમયથી બાંધકામ અને કલ્યાણ મિશન પર સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છીએ, બધું રોકાણ કરી રહ્યા છીએ. મસ્જિદ પરિસરમાં મહેમાનો માટે એક કામચલાઉ વસાહત પણ હતી જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર સમુદાયના કાર્યક્રમો માટે થતો હતો. આંખના પલકારામાં બધું ધૂળમાં ફેરવાઈ ગયું. વર્તમાન હિન્દુત્વ સરકાર પડદા પાછળ સીધી રીતે સામેલ હતી. અહીં ભાજપના સાંસદની જીત પછી, અમારા અનેક પ્રયાસોને ઇરાદાપૂર્વક ખલેલ પહોંચાડવામાં આવી હતી. ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાં ૨૨ વર્ષીય અરબી શિક્ષક ઉબૈદુલ્લાહ પણ હતા. તેમને ખબર ન હતી કે નાસ્તા માટે કરિયાણાની વસ્તુઓ ખરીદવા બહાર નીકળવું દુઃસ્વપ્નમાં ફેરવાઈ શકે છે. તે કહે છે કે, પહેલા તો તેઓએ મારા પિતાને વહેલી સવારે મને સંપર્ક કરવા માટે પકડી લીધા. તુર્કમાન ગેટ પોલીસ સ્ટેશનમાં પૂછપરછ દરમિયાન અબ્બુને મને ફોન કરવાની ફરજ પાડવામાં આવી. હું બૂથ પર પહોંચ્યા પછી જ તેઓએ મારા પિતાને છોડી દીધા. બાદમાં, પોલીસ સ્ટેશનમાં મને નિર્દયતાથી માર મારવામાં આવ્યો. તેઓ મને એવા નિવેદનો આપવા માટે દબાણ કરી રહ્યા હતા અને ઉશ્કેરી રહ્યા હતા જેનો ઉપયોગ મારી વિરુદ્ધ થઈ શકે. હું નિર્ભય અને મક્કમ રહ્યો, બાદમાં કોર્ટે “પુરાવાના અભાવે” તેમને જામીન આપ્યા હતા. તે સમયે ઉબૈદુલ્લાહના ખિસ્સામાં ફક્ત એક મોબાઇલ ફોન હતો અને તે પોલીસ સ્ટેશનમાં જપ્ત કરવામાં આવ્યો. તેણે આઘાત અને પ્રતિકાર કરવાના સંઘર્ષ વચ્ચે લગભગ ૪૫ દિવસ તિહાર જેલ નંબર ૪ માં વિતાવ્યા હતા. અન્ય લોકોની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, માર મારવામાં આવ્યો હતો અને હંગામો મચાવવાના આરોપમાં જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી દેવામાં આવ્યો હતો. બચી ગયેલા લોકો હવે તેમના અનુભવો શેર કરતા અસુરક્ષિત અનુભવે છે. તેઓ કહે છે કે તેમને તેમની ધાર્મિક ઓળખ માટે નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. મોહમ્મદ ફૈઝ, અફાન, ઇમરાન, શહઝાદ, આદિલ અને ફહીમ સહિત લગભગ ૩૦ મુસ્લિમ પુરુષોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેઓ પોલીસ વિભાગના હાથે થયેલી હિંસામાંથી બચી ગયા હતા. તેમાંથી મોટાભાગના લોકોને થોડા મહિનામાં જ જામીન મળી ગયા હતા. લગભગ ૮-૧૦ હજુ પણ જેલના સળિયા પાછળ છે. પરિવારોએ આરોપો અને કોર્ટ કાર્યવાહીનો સામનો કરવાના કાનૂની અને નાણાકીય સંઘર્ષોનું વર્ણન કર્યું હતું. મતલૂબ સહિત ઘણા લોકોની તપાસ કરવામાં આવી હતી અને પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે કર્ફ્યુના તે કાળા દિવસોમાં સ્થળની નજીકના અન્ય લોકો પણ પ્રભાવિત થયા હતા. માનસિક ત્રાસ, નાણાકીય તાણ અને નુકસાન ફક્ત મસ્જિદ-આધારિત કલ્યાણકારી કાર્યના નુકસાન સુધી મર્યાદિત નથી પરંતુ તેનાથી બચી ગયેલા લોકોના વ્યક્તિગત અને વ્યાવસાયિક જીવન પર પણ અસર પડી હતી. એક ઉદ્યોગપતિ મોહમ્મદ સ્વાલેહિને કહ્યું કે, કર્ફ્યુના દિવસોમાં મેં પણ હિંસામાંથી બચી ગયેલા અને ગંભીર નાણાકીય નુકસાનમાંથી પસાર થયેલા અન્ય લોકોની જેમ મારું કામ ઝડપથી બંધ કરી દીધું હતું. રસ્તાઓ અવરોધિત હતા. પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, અને લોકોને ડરાવવામાં આવ્યા હતા. મોહમ્મદ ઇશરાકએ કહ્યું કે, દેશના મુસ્લિમો એવા નથી જેવા સરકાર/હિન્દુત્વના નફરત કરનારાઓ ધારે છે. અમે મુશ્કેલી ઉભી કરનારા કે ગુનેગાર નથી. હકીકતમાં, અમે પીડિત છીએ. મારા પુત્રને જામીન મળી ગયા હોવા છતાં, સંઘર્ષ ચાલુ છે. લોકોના પરિવારોએ કહ્યું કે તેમના પ્રિયજનો વિના સમય તેમના માટે મુશ્કેલ હતો. જો તમે બહાર આવો છો, તો તમારી ધરપકડ કરવામાં આવશે. આ શાસનકાળમાં, જીવન જીવવું અને મુદ્દાઓ વિશે વિચારવું પણ એક પડકારજનક કાર્ય બની ગયું છે. પોલીસે ફૈઝ-એ-ઇલાહીને ખાલી કરવાની ધમકી આપ્યા પછી, બધા બહાર દોડી રહ્યા હતા. અંધાધૂંધી વચ્ચે તેઓએ ટીયર ગેસના શેલ છોડવાનું શરૂ કર્યું. હવામાં ઝેરી પદાર્થને કારણે મારી આંખો બળતરા અને ખંજવાળથી બળી રહી હતી. હું ઝડપથી દવાખાના તરફ દોડી ગયો હતો. ઘા રૂઝાઈ ગયા છે, પરંતુ કાટમાળના અવશેષો વચ્ચે, સૂર્ય હજુ પણ આકાશમાં ચમકે છે અને લોકોને આશા છે કે એક દિવસ તેઓ ખરેખર આરામદાયક જીવન ફરીથી જીવી શકશે.