બી.આર. આંબેડકરનો વાદળી સૂટ દલિતોએ વાદળી ધ્વજ અપનાવવાનું મુખ્ય કારણ છે, વાદળી એ ભેદભાવ વિનાના આકાશની રજૂઆતનો રંગ પણ છે, જે આકાશની નીચે દરેકને સમાન માનવામાં આવે છે

(એજન્સી) નવી દિલ્હી, તા.૪
જ્યારે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૯ (એસસી/એસટી એક્ટ)ને હળવો કરનાર સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા સામે વિરોધ દર્શાવતા હજારો દલિતો સોમવારે દિલ્હીમાં કૂચ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે એવું લાગતું હતું કે જાણે તેઓની વાદળી રંગથી ધોલાઈ કરવામાં આવી હોય. વાદળી ધ્વજ તાજેતરના વર્ષોમાં દલિત વિરોધના સૌથી દૃશ્યમાન માર્કર તરીકે અલગ પડે છે. તે ૨૦૦૬ના ખેરલાંજી હત્યાકાંડ પછી થયેલા પ્રચંડ દલિત વિરોધ હોય કે પછી ૨૦૧૬માં હૈદરાબાદમાં દલિત વિદ્વાન રોહિત વેમુલાની આત્મહત્યા પછી અથવા તે જ વર્ષે ઉનામાં કોરડા માર્યા પછી; અથવા આ વર્ષની શરૂઆતમાં મહારાષ્ટ્રના એક દૂરના ગામમાં ભીમા-કોરેગાંવ યુદ્ધની દ્વિશતાબ્દીની ઉજવણી પછી હોય પણ એવું નથી કે માત્ર રેલીઓમાં જ વાદળી ધ્વજનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે-જ્યારે ગયા વર્ષે જુલાઈમાં એક જૂથે ગુજરાતના લવારા ગામમાં ચાર દલિત પરિવારોની ૧૨ એકર જમીન પર દાવો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, ત્યારે તેઓએ તેની ખાતરી કરવા માટે વિવાદાસ્પદ જમીન પર વાદળી ધ્વજ લગાવ્યો હતો જે તે તેના હકના માલિકોને સોંપવામાં આવી હતી. સાવિત્રીબાઈ ફૂલે પુણે યુનિવર્સિટીના રાજકીય વિજ્ઞાનના પૂર્વ પ્રોફેસર અને દલિત મસીહા બી.આર.આંબેડકર અને દલિત આંદોલનના વિદ્વાન રાવસાહેબ કસ્બે કહે છે કે, તેની પાછળનો વિચાર એ હતો કે વાદળી આકાશનો રંગ છે જે બિન-ભેદભાવનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને આકાશની નીચે દરેકને સમાન માનવામાં આવે છે. આની આસપાસ ઘણા સિદ્ધાંતો છે, પરંતુ વાદળી રંગ શા માટે દલિત પ્રતિકારનો રંગ બન્યો તે અંગે કોઈ સ્થાયી ઇતિહાસ નથી. ૨૦૧૭માં અર્થ-જર્નલ ઑફ સોશિયલ સાયન્સમાં પ્રકાશિત, ફેબ્રિક-રેન્ડરેડ આઇડેન્ટિટીઃ પા. રંજીથના અટ્ટકથી, મદ્રાસ અને કબાલીમાં દલિત પ્રતિનિધિત્વનો અભ્યાસ અનુસાર, “આંબેડકરે તેમના પક્ષ સ્વતંત્ર લેબર પાર્ટી માટે ધ્વજ તરીકે વાદળી મહારનો ધ્વજ રજૂ કર્યો હોવાનું જાણીતું છે. તે દલિત ચેતના સાથે ઓળખાણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે ભેદભાવ રહિત છે. તે બ્લુ કોલર કામદારોની જેમ જનતાને પણ અપીલ કરે છે”. મહારાષ્ટ્રમાં મહાર સૌથી મોટો દલિત સમૂહ છે. આંબેડકરની ત્રણ પીસ વાદળી સૂટ પહેરેલી અને ભારતીય બંધારણ ધારણ કરેલી પ્રતિમાઓ દેશભરના ઘણા ગામો અને નગરોમાં જોવા મળે છે. સૂટ તેમજ રંગ વાદળી દલિતો માટે સાંકેતિક અર્થ ધરાવે છે કારણ કે ઐતિહાસિક રીતે, ઉચ્ચ જાતિના જુલમ ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં પ્રકાશિત મિન્ટ લાઉન્જ વાર્તામાં જણાવ્યું હતું કે,‘વ્યક્તિગત શ્રેષ્ઠતામાં અભિવ્યક્તિ જોવા મળે છે’. નેશનલ કેમ્પેઈન ઓન દલિત હ્યુમન રાઈટ્‌સના રાષ્ટ્રીય સંયોજક બીના પલ્લીકલ કહે છે કે આંબેડકરનો વાદળી પોશાક દલિતોએ વાદળી ધ્વજ અપનાવવાનું મુખ્ય કારણ છે. પરંતુ જે રંગની વધુ ચર્ચા કરવાની જરૂર છે, તે શાસક ભારતીય જનતા પાર્ટીનો ભગવો રંગ છેઃ “હવે શું થઈ રહ્યું છે કે એક રંગ- બિનસાંપ્રદાયિકતાના રંગો, એકતાના રંગો. વિવિધતા, સાંપ્રદાયિક સંવાદિતાના રંગો એમ બધા રંગોને ધોઈ નાખે છે. જ્યારે દલિતોએ સશક્તિકરણ દર્શાવવા માટે વાદળી રંગનો ઉપયોગ કર્યો છે, ત્યારે એવા કિસ્સાઓ છે જ્યારે સમાન રંગનો ઉપયોગ તેમની સાથે ભેદભાવ કરવા અને સામાજિક રીતે તેમને બાકાત રાખવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. ૧૯૯૫માં મહારાષ્ટ્રમાં શિવસેના-ભાજપ ગઠબંધનએ રાજીવ ભાર્ગવ, હેલ્મટ રીફેલ્ડ દ્વારા સંપાદિત પુસ્તક સિવિલ સોસાયટી, પબ્લિક સ્ફિયર એન્ડ સિટિઝનશિપઃ ડાયલોગ્સ એન્ડ પર્સેપ્શન્સ અનુસાર, દલિત બાળકોને તેમને અન્ય બાળકોથી અલગ પાડવા માટે વાદળી ગણવેશ પહેરાવવાની નીતિ લાગુ કરી હતી.