ભુવનેશ્વર-ભુવનેશ્વરના નયાપલ્લી પોલીસ સ્ટેશને નેશનલ ફાઉન્ડેશન ફોર ઈન્ડિયા (NFI)ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, જેમાં ઇપ્સા પ્રતિભાબતા સારંગી અને બિરાજ પટનાયકનો સમાવેશ થાય છે, સામે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ હેઠળ પ્રથમ માહિતી અહેવાલ (FIR) નોંધ્યો છે

(એજન્સી)                                          ભુવનેશ્વર તા.૧૮ 
અનુસૂચિત જાતિ (ધોબા) સમુદાયના સભ્ય અને NFIના ભુવનેશ્વર કાર્યાલયના પૂર્વ પ્રોગ્રામ ઓફિસર મધુસુદન સેઠી દ્વારા દાખલ કરાયેલી ફરિયાદમાં ગંભીર જાતિ આધારિત ભેદભાવ, કાર્યસ્થળ પર ઉત્પીડન, મૌખિક દુર્વ્યવહાર, નાણાકીય શોષણ અને ખોટા કાનૂની કેસોની ધમકીઓનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. ફરિયાદ મુજબ, સેઠીને ૧ ઓકટોબર, ૨૦૨૪ના રોજ NFI માં પ્રોગ્રામ ઓફિસર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, ચાર તબક્કાની સખત ઇન્ટરવ્યુ પ્રક્રિયા પછી જ્યાં તેઓ ૩૮૦ અરજદારોમાં સૌથી યોગ્ય ઉમેદવાર તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા. જો કે, જોડાયાના થોડા જ દિવસોમાં તેમને કથિત રીતે વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ખાસ કરીને ઇપ્સા પ્રતિભાબિંબતા સારંગી અને બિરાજ પટનાયક દ્વારા જાતિ આધારિત ભેદભાવ અને દુર્વ્યવહારનો ભોગ બનવું પડ્યું. FIRમાં કાર્યસ્થળ પર અસ્પૃશ્યતા, નાણાકીય શોષણ અને ભંડોળ એકત્ર કરવાના હેતુ માટે તેમની અનુસૂચિત જાતિ ઓળખનો દુરૂપયોગ કરવા માટે બળજબરી કરવાના કિસ્સાઓનો ઉલ્લેખ છે. ૭-૯ ઓકટોબર, ૨૦૨૪ દરમિયાન દિલ્હીમાં વિદેશી યોગદાન નિયમન અધિનિયમ (FCRA) પાલન પર નાણાકીય તાલીમ સત્ર દરમિયાન, સેઠીને કથિત રીતે એક ખાનગી બેઠકમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા જ્યાં સારંગી અને પટનાયક બંનેએ તેમના પર દાતાઓને આકર્ષવા માટે તેમની અનુસૂચિત જાતિ ઓળખનો ઉપયોગ કરવા દબાણ કર્યું હતું. સારંગીએ કથિત રીતે ઓડિયામાં ટિપ્પણી કરી હતી : ‘તમને તમારી ધોબા જાતિ ઓળખના આધારે આ નોકરી મળી છે; અમારી સેવા કરવા સિવાય તમારી પાસે બીજું શું કૌશલ્ય છે ?’ ફરિયાદ મુજબ, આ સેઠીએ કાર્યસ્થળ પર સહન કરેલા અપમાનજનક અનુભવોની શ્રેણીની શરૂઆત હતી. ફરિયાદીએ આરોપ લગાવ્યો કે આરોપીએ તેમની ગૌતમ બુદ્ધ પ્રતિમાનો નાશ કર્યો. બૌદ્ધ ધર્મ અને બ્રાહ્મણ ધર્મ વચ્ચેનો સંઘર્ષ બેંકિંગ સુધી પહોંચે છે-દલિત બૌદ્ધો ૫ વર્ષમાં પોતાની નાણાકીય વ્યવસ્થા કેવી રીતે સ્થાપિત કરવાની યોજના ધરાવે છે. 
વ્યક્તિગત કાર્યો અને નાણાકીય શોષણ કરવાની ફરજ પાડવામાં આવી : એફઆઈઆરમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે સારંગીએ સેઠીને સત્તાવાર મુસાફરી દરમિયાન દરવાજાના પડદા જેવી ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ સહિતનો પોતાનો અંગત સામાન લઈ જવાની ફરજ પાડી હતી. આગામી ચાર મહિનામાં તેને કથિત રીતે તેમના હોટલના ભોજન માટે ચૂકવણી કરવા અને ઓફિસના ખર્ચને પોતાના ખિસ્સામાંથી ભરવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી, જે નાણાકીય શોષણ સમાન હતું. વધુમાં ૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૪ના રોજ ટામ્પારા ગોપાલપુર રિસોર્ટમાં એક હકદાર તાલીમ સત્ર દરમિયાન, સારંગીએ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભંડોળ દરખાસ્તો માટે સેઠીની જાતિ ઓળખનો ઉપયોગ કરવાની ધમકી આપી હોવાના અહેવાલ છે. તેમણે કથિત રીતે બીજી પૂર્વ કર્મચારી સમિરા મલિકનો કેસ ટાંકીને દાવો કર્યો હતો કે તેણે તેમને ફસાવવા અને તેમના પદ પરથી દૂર કરવા માટે હકીકતોમાં છેડછાડ કરી હતી. જ્યારે સેઠીએ પ્રતિકાર કર્યો, ત્યારે સારંગીએ તેમને રિસોર્ટના સ્વિમિંગ પૂલનો ઉપયોગ કરવાથી રોકી દીધા હતા અને કહ્યું હતું કે, ‘ધોબા જાતિના લોકો સ્વિમિંગ પુલમાં નહાવાને લાયક નથી; તેઓએ અમારા ઘરના કપડાં તળાવમાં ધોવા જોઈએ.’ પોલીસને બોલાવવાની ધમકી આપ્યા પછી જ તેમને પ્રવેશ આપવામાં આવ્યો. આરોપી દ્વારા કથિત રીતે લાકડાના બંધારણ ગૃહ, જેમાં ડૉ. આંબેડકરનો ફોટો હતો, તેને કચરાપેટીમાં ફેંકી દેવામાં આવ્યો હતો. ફરિયાદમાં વધુ ઉત્પીડનનો ઉલ્લેખ છે, જેમાં ૮ નવેમ્બર, ૨૦૨૪ના રોજ બનેલી ઘટનાનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં સારંગીએ કથિત રીતે પોતાના અધિકારનો દુરૂપયોગ કરીને સેઠીને ઓફિસના સમય દરમિયાન તેમના બાળકોના સ્પીચ થેરાપી સત્રો માટે તેમના વ્યક્તિગત AIIMS ID નો ઉપયોગ કરવા દબાણ કર્યું હતું. જ્યારે તેણે ઇન્કાર કર્યો, ત્યારે તેમણે જાહેર રજાઓ, જેમાં ૧૫ નવેમ્બરનો દિવસ ગુરૂનાનક જયંતિ અને બિરસા મુંડા જયંતિનો સમાવેશ થાય છે, તેના પર ફિલ્ડવર્ક સોંપીને બદલો લીધો. જ્યારે સેઠીએ વિરોધ કર્યો, ત્યારે સારંગીએ બિરસા મુંડાને ‘આતંકવાદી’ કહીને તેમનું અપમાન કર્યું અને શીખ ધર્મને હિન્દુ ધર્મથી અલગ ધર્મ તરીકે સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કર્યો, જેનાથી તેમની ધાર્મિક લાગણીઓને વધુ ઠેસ પહોંચી. ૨૦ નવેમ્બરના રોજ, સારંગીએ કથિત રીતે સેઠી પર ફરીથી ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે તેમની જાતિ ઓળખનો ઉપયોગ કરવા દબાણ કર્યું અને તેના બાળકોના શાળા પ્રવેશ માટે તેમની મદદ પણ માંગી. તેના ઇન્કાર પર, તેમણે કથિત રીતે તેમનું અપમાન કર્યું અને બાદમાં તેમને ખોટી કાનૂની કાર્યવાહીની ધમકી આપી. FIR મુજબ, તેમણે ખુલ્લેઆમ કહ્યું હતું કે તે ખોટો PoSH (જાતીય સતામણી નિવારણ) કેસ ઘડી શકે છે અને તેમના ભાગીદાર સંગઠનોના સમર્થનથી તેના વિરૂદ્ધ  IPC કલમ ૩૫૪ અને ૫૦૯ દાખલ કરી શકે છે. સારંગીએ કથિત રીતે નાણાકીય પ્રભાવ અને ભેટો દ્વારા આ ભાગીદાર સંગઠનોને નિયંત્રિત કરવાની બડાઈ મારી હતી. FIRએ પણ દર્શાવે છે કે ભુવનેશ્વર ઓફિસ એક વર્ષથી વધુ સમયથી કાર્યરત હોવા છતાં, સારંગીએ જાણી જોઈને Wi-Fi,, ખુરશીઓ અને ફાઇલિંગ કેબિનેટ જેવા મૂળભૂત ઓફિસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખરીદવાનું ટાળ્યું હતું, જેના કારણે સેઠીને રસોડામાં કામ કરવાની ફરજ પડી હતી. તેમનો દાવો છે કે, આ તેમને અપમાનિત કરવા અને અલગ પાડવા માટે ઇરાદાપૂર્વકનું કૃત્ય હતું. વધુમાં તેમણે કથિત રીતે તેમના વિરૂદ્ધ જાતિવાદી ટિપ્પણીઓ કરી હતી, જેમ કે, ‘એક ભિખારી ધોબા જાતિનો માણસ બુલેટ ચલાવીને ઓફિસમાં આવે છે; તેને ટૂંક સમયમાં તેની ઔકાત બતાવવાની જરૂર છે.’ જ્યારે સેઠીએ ૨૩ નવેમ્બરના રોજ બિરાજ પટનાયક સાથે આ ચિંતાઓ ઉઠાવી, ત્યારે તેમણે દાવો કર્યો કે તેમની ફરિયાદો દૂર કરવામાં આવી હતી. તેમણે સ્પષ્ટપણે ચૂક કરી દીધી. તેમણે જણાવ્યું છે કે પટનાયકે ૪૦ દિવસ સુધી તેમની ફરિયાદને અવગણી હતી અને જ્યારે તેમણે આખરે મુલાકાતની મંજૂરી આપી, ત્યારે તેમણે તેને એમ કહીને ફક્ત ૧૦ મિનિટ સુધી ઘટાડી દીધી, કે સેઠી ફક્ત સારંગીને જવાબદાર છે. મધુસુદને મીડિયાને જણાવ્યું કે,“સારંગીએ વારંવાર મને અંગત કામ સોંપ્યું અને ઓફિસ અને શૌચાલય સાફ કરવા માટે પણ દબાણ કર્યું-મને હાથથી સફાઈ કરનાર તરીકે નીચું દર્શાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. છેલ્લા ચાર મહિનાથી, તેમણે લંચ અને બ્રેકના સમયમાં વારંવાર મારા રોલ મોડેલ વિશે અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ કરી. તેમણે સાવિત્રીબાઈ ફૂલેના નારીવાદ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો, દલીલ કરી કે જાતિ અને લિંગ બંનેને સંબોધવા અયોગ્ય છે. તેમણે બ્રાહ્મણ સર્વોચ્ચતાનો મહિમા કર્યો અને મારા પ્રેરણામૂર્તિઓનું અપમાન કર્યું, જેમાં ડૉ. બી.આર. આંબેડકરનો પણ સમાવેશ થાય છે, ખોટો દાવો કર્યો કે તેમણે ભારતીય બંધારણ લખ્યું નથી અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન અંગ્રેજો સાથે સહયોગ કર્યો નથી. વધુમાં તેમણે  મારા ભગવાન ગૌતમ બુદ્ધનું અપમાન કર્યું અને દાવો કર્યો કે તેઓ મહાત્મા નથી પરંતુ ફક્ત તેમની કૌટુંબિક જવાબદારીઓ છોડી દેનાર વ્યક્તિ હતા”.તેમણે આગળ કહ્યું, “૨૪ જાન્યુઆરીના રોજ, સારંગીએ મને બિરાજ પટનાયક સાથે ચર્ચા માટે ઓફિસમાં બોલાવ્યો, જે ૨૫ જાન્યુઆરીના રોજ બપોરે ૧ઃ૦૦ વાગ્યે (સપ્તાહના અંતે) યોજાવાનો હતો. હું પહોંચ્યા પછી મને એ જાણીને આઘાત લાગ્યો કે મારી ચેમ્બરમાં છાજલીઓ મારી સંમતિ વિના પ્રવેશી લેવામાં આવી હતી. ભગવાન ગૌતમ બુદ્ધની મારી મૂર્તિનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો, તેના ટુકડાઓ કબાટ અને કચરાપેટીમાં છુપાવવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં મારા પ્રેરણામૂર્તિ, ડૉ. બી.આર. આંબેડકરની મૂર્તિને સ્થાનાંતરિત કરીને સેનિટરી પેડ્‌સવાળા ફ્રીઝરની ટોચ પર મૂકવામાં આવી હતી. સારંગી, જે નિયમિતપણે તે ફ્રિજમાં માંસાહારી વસ્તુઓનો સંગ્રહ કરતા હતા, તેમણે મારા રોલ મોડેલને અપમાનિત કરવા માટે ઇરાદાપૂર્વક આંબેડકરની પ્રતિમા ત્યાં મૂકી હતી.” સેઠીએ જીઝ્ર/જી્‌ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ હેઠળ સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવી, જેના કારણે નયાપલ્લી પોલીસ સ્ટેશનમાં હ્લૈંઇ નોંધાઈ. નેશનલ ફાઉન્ડેશન ફોર ઈન્ડિયા (દ્ગહ્લૈં)એ હજુ સુધી આરોપોના જવાબમાં કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જારી કર્યું નથી. મીડિયાએ  બે વાર ઈપ્સા પ્રતિભાબિંબતા સારંગી અને બિરાજ પટનાયકનો ઈમેલ દ્વારા તેમની ટિપ્પણીઓ માટે સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો; જો કે, કોઈ પ્રતિભાવ મળ્યો નથી.