ઇઝરાયેલમાં નવી અમેરિકી લશ્કરી ઉડાન અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની તેહરાનને ચેતવણીએ પહેલાથી જ નાજુક પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષમાં ફરી એકવાર વધારો થવાની ચિંતા વધારી દીધી છે

(એજન્સી) તા.૧૮
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને નવી ચેતવણી આપી છે, કારણ કે, એવા અહેવાલો બહાર આવ્યા છે કે, દારૂગોળો લઈને ડઝનબંધ અમેરિકન વિમાનો ઇઝરાયેલમાં ઉતર્યા છે, જેનાથી પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી એકવાર તણાવ વધવાની અટકળોને વેગ મળ્યો છે. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ ઈઝરાયેલની ચેનલ ૧૩ને ટાંકીને, છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં જર્મનીમાં આવેલા અમેરિકી બેઝથી વિમાનો તેલ અવીવ પહોંચ્યા છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ઈરાન સામે ફરીથી હુમલાની તૈયારીના ભાગરૂપે ઈઝરાયેલમાં લશ્કરી હિલચાલ જોવામાં આવી રહી છે. આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે યુરેનિયમના ભંડાર, પ્રતિબંધોમાં રાહત અને પ્રદેશમાં મહિનાઓથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલા વળતર સહિતના મુખ્ય મુદ્દાઓ પર વાટાઘાટો અટકી ગઈ છે. પાકિસ્તાની મધ્યસ્થી દ્વારા આ વર્ષની શરૂઆતમાં યુદ્ધવિરામ થયો હોવા છતાં બંને પક્ષો મુખ્ય રાજકીય અને લશ્કરી માંગણીઓ પર ઘણા દૂર રહ્યા છે. રવિવારે ટ્રુથ સોશિયલ પર એક પોસ્ટમાં ટ્રમ્પે તેહરાનને વાટાઘાટોમાં વિલંબ કરવા સામે ચેતવણી આપી હતી. ‘ઈરાન માટે, ઘડિયાળ ટિક ટિક કરી રહી છે અને તેઓ વધુ સારી રીતે આગળ વધે, ઝડપી બને, નહીં તો કંઈ બાકી રહેશે નહીં. સમય જ સાર છે !’ તેમણે લખ્યું. વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા માટે વોશિંગ્ટનની પ્રસ્તાવિત શરતોની વિગતો ઈરાની મીડિયા આઉટલેટ્‌સ દ્વારા પ્રકાશિત થયાના થોડા સમય પછી જ તેમની ટિપ્પણી આવી. ઈરાનની ફાર્સ ન્યૂઝ એજન્સી મુજબ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સે માંગ કરી છે કે, ઈરાન ૪૦૦ કિલોગ્રામ સમૃદ્ધ યુરેનિયમ સોંપે, એક જ પરમાણુ સુવિધા સુધી કામગીરી મર્યાદિત કરે અને તાજેતરના સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલા વળતરની માગણીઓ પાછી ખેંચે. રિપોર્ટમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, વોશિંગ્ટન ઇચ્છે છે કે, મોટાભાગની સ્થિર ઈરાની સંપત્તિ વાટાઘાટો પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી અવરોધિત રહે. જો કે, તેહરાને વાટાઘાટોના ટેબલ પર પાછા ફરતા પહેલા પોતાની શરતો સાથે પ્રતિક્રિયા આપી છે.વાટાઘાટો ફરી શરૂ થાય તે પહેલાં ઈરાન શું માંગ કરી રહ્યું છે :
ઈરાની મીડિયા અહેવાલોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, તેહરાન ઇચ્છે છે કે, કોઈપણ ઔપચારિક વાટાઘાટો શરૂ થાય તે પહેલાં સમગ્ર પ્રદેશમાં, ખાસ કરીને લેબેનોનમાં લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ થાય. ઈરાને પ્રતિબંધો દૂર કરવા અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા જપ્ત કરાયેલી વિદેશી સંપત્તિઓને મુક્ત કરવાની પણ માંગ કરી છે. વધુમાં તેહરાન સંઘર્ષ દરમિયાન થયેલા નુકસાન માટે વળતર અને વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ શિપિંગ માર્ગોમાંના એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તેની સાર્વભૌમત્વને માન્યતા આપવા માંગે છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં ઈરાને આ સામુદ્રધુની દ્વારા દરિયાઈ ગતિવિધિઓ પર દેખરેખ કડક બનાવી છે, જ્યારે અમેરિકાએ આ ક્ષેત્રમાં નૌકાદળ કામગીરીના વિસ્તરણ દ્વારા ઈરાની શિપિંગ અને બંદર પ્રવૃત્તિઓ પર દબાણ વધાર્યું છે.
યુદ્ધવિરામ યથાવત છે પરંતુ તણાવ હજુ પણ ઊંચો છે :જો કે, આ વર્ષની શરૂઆતમાં યુદ્ધવિરામ પછી પક્ષો વચ્ચે મોટા પાયે લડાઈ ઓછી થઈ હતી પરંતુ રાજદ્વારી પ્રયાસો લાંબા ગાળાના સમાધાન માટે નિષ્ફળ ગયા છે. યુએસ વિમાનોને સંડોવતા તાજેતરના લશ્કરી હિલચાલ અને ટ્રમ્પની કડક ચેતવણીએ ફરી એકવાર પશ્ચિમ એશિયામાં નાજુક સુરક્ષા પરિસ્થિતિ અંગે ચિંતાઓ ઊભી કરી છે.
યુએસ લશ્કરી ફ્લાઇટ્‌સ અંગેના અહેવાલો સૌપ્રથમ ઇઝરાયેલની ચેનલ ૧૩ દ્વારા પ્રસારિત કરવામાં આવ્યા હતા અને અલ જઝીરા દ્વારા ટાંકવામાં આવ્યા હતા. ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓ ટ્રુથ સોશિયલ પર જાહેરમાં પોસ્ટ કરવામાં આવી હતી.