કોર્ટે કહ્યું, ‘પોલીસ કસ્ટડીમાં વ્યક્તિ સામે થતા ગુનાઓ અથવા કસ્ટડીમાં મૃત્યુના સંદર્ભમાં આ કોર્ટ દ્વારા લેવામાં આવનાર વલણ અલગ હોવું જોઈએ. ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં પસાર કરાયેલા આદેશના આધારે નાગરિકના બંધારણીય અધિકારોના રક્ષક હોવાને કારણે જો જેલમાં રહેલા અધિકારી અથવા અન્ય કોઈ નાગરિક દ્વારા તેના બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થાય છે તો આ પ્રથમ દૃષ્ટિએ અમે કહીએ છીએ કે કોર્ટની દખલ જરૂરી છે’
(એજન્સી) મુંબઈ, તા.૧૧
મૃતકની માતા (‘અરજીકર્તા’) દ્વારા ન્યાય સંહિતા, ૨૦૨૩ (‘BNS’) અને અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૯ (‘અત્યાચાર અધિનિયમ’)ની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ પ્રથમ માહિતી અહેવાલ (‘FIR’) નોંધવાની માંગ કરતી રિટ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં તેમના પુત્ર (‘મૃત’)ના કસ્ટડીમાં મૃત્યુ માટે કથિત રીતે જવાબદાર પોલીસ અધિકારીઓ સામે પગલાં લેવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેની ૨૦૨૪માં બાંગ્લાદેશમાં હિન્દુઓ પર થયેલા કથિત અત્યાચારનો વિરોધ કરવા બદલ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.વિભા કંકનવાડી અને સંજય એ. દેશમુખ, જેજે.ની ડિવિઝન બેન્ચે ઠરાવ્યું હતું કે, અરજદાર દ્વારા ફરિયાદ દાખલ કર્યા પછી પણ પોલીસ હ્લૈંઇ નોંધવાની તેમની ફરજ બજાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ છે. તે મુજબ, કોર્ટે FIR નોંધવાનો નિર્દેશ આપ્યો.પૃષ્ઠભૂમિ : આ ઘટના ૧૦/૧૨/૨૦૨૪ના રોજ બાંગ્લાદેશમાં હિન્દુઓ પર થયેલા અત્યાચારો સામે પરભણીમાં હિન્દુ સકલ સમાજ મોરચા દ્વારા આયોજિત શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનથી ઉદ્ભવી હતી. અરજદારે આરોપ લગાવ્યો હતો કે, દ્વેષપૂર્ણ ભાષણના ભૂતકાળ હોવા છતાં ત્યાં પૂરતો પોલીસ સુરક્ષા તૈનાત કરવામાં આવી ન હતી. ત્યાં હાજર એક વ્યક્તિએ ભારતીય બંધારણની પ્રતિકૃતિની તોડફોડ કરી ત્યારે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી, જેના કારણે ૧૧/૧૨/૨૦૨૪ના રોજ બીજો વિરોધ શરૂ થયો, જે હિંસક બન્યો. ત્યારબાદ, પોલીસે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓના ઘરોમાં ઘૂસીને ધરપકડ કરવાનું શરૂ કર્યું, જેમાં મૃતક સહિત ૫૦થી વધુ યુવાનો અને મહિલાઓને માર માર્યા બાદ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ૩૫ વર્ષીય એમ.એ. બી.એડ. અને ૫ વર્ષના કાયદાના અંતિમ વર્ષના વિદ્યાર્થી એવો મૃતક, ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાં સામેલ હતા. અરજદારે દાવો કર્યો હતો કે, ધરપકડ ગેરકાયદેસર હતી અને પોલીસ કસ્ટડીમાં તેના પુત્ર પર નિર્દયતાથી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. ૧૨/૧૨/૨૦૨૪ના રોજ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો અને તેને બે દિવસ માટે પોલીસ કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યો જ્યાં તેના પર નિર્દયતાથી હુમલો કરવામાં આવ્યો. ૧૪/૧૨/૨૦૨૪ના રોજ, તેમને ખૂબ જ ખરાબ પરિસ્થિતિમાં ફરીથી મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા. ૧૫/૧૨/૨૦૨૪ના રોજ, સવારે ૦૬ઃ૪૯ વાગ્યે, મૃતકનું ન્યાયિક કસ્ટડીમાં અવસાન થયું. પોલીસે અરજદારને જાણ કરી કે તેમનું મૃત્યુ હૃદયરોગના હુમલાથી થયું છે. અરજદારે આરોપ લગાવ્યો કે ફરિયાદ ન નોંધાવવા બદલ તેમને ૫૦ લાખ રૂપિયાની ઓફર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમણે ન્યાયની માંગણી કરી હતી. તેમના પર લાતુરમાં અંતિમ સંસ્કાર કરવા માટે પણ દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે પરભણીમાં જ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમણે ફરિયાદ નોંધાવી કે મૃતકનું મૃત્યુ પોલીસ કસ્ટડીમાં ત્રાસથી થયું હતું. શરૂઆતમાં, સ્થાનિક પોલીસ દ્વારા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ રાજ્ય સરકારે રાજ્ય CIDને કેસ હાથ ધરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. અંતિમ પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ પરભણીના જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ ફર્સ્ટ ક્લાસને સુપરત કરવામાં આવ્યો હતો.
]]>
