કુપોષણ અને યુદ્ધની ઇજાઓ અંગેના યુએનના ડેટા દર્શાવે છે કે અહીંની માતાઓ બાળકોને ગુમાવવાના દુઃખને સહન કરી રહી છે
(એજન્સી) તા.ર૦
મધ્યપૂર્વમાં જેમ જેમ યુદ્ધો વધુને વધુ થતા જાય છે, ત્યારે અહીંની માતાઓને અપ્રમાણસર દુઃખ સહન કરવું પડે છે, તેઓ દુઃખ, ભૂખ અને ભયનો સામનો કરે છે અને તેમના બાળકોને હિંસાથી બચાવવાનો પ્રયાસ કરે છે અને હજારો પરિવારો અને સમુદાયોને વિભાજીત થયા છે. ગાઝા પટ્ટીથી સીરિયાના દરિયાકાંઠાના પ્રદેશો સુધી, આ સંઘર્ષોમાં સામાન્ય માનવી તેની કિંમત ચૂકવે છેઃ બોમ્બમારો, વિસ્થાપન અને મૂળભૂત સેવાઓના પતન વચ્ચે બાળકોનો ઉછેર કરતી સ્ત્રીઓ તેનો ભોગ બને છે. લંડન યુનિવર્સિટીના સિટી સેન્ટ જ્યોર્જના એસોસિયેટ પ્રોફેસર આયેશા અહેમદે કહ્યું કે, જ્યારે આપણે સંઘર્ષની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે યાદ રાખવું જોઈએ કે હિંસા યુદ્ધના મેદાન સુધી જ અટકતી નથી, તે એવા ઘરોમાં પહોંચે છે જ્યાં ખોરાક ખતમ થઈ જાય છે અને તંબુઓમાં પણ પહોંચે છે જ્યાં બાળકો ગરમી કે પોષણ વિના સૂઈ જાય છે. અહીંની માતાઓનું દુઃખ એ કોલેટરલ ડેમેજ નથી, તે યુદ્ધની કાયમી અસર છે. યુએનના આંકડાઓ અનુસાર, પેલેસ્ટીનના ગાઝા પટ્ટીમાં હજારો પરિવારો વારંવાર વિસ્થાપિત થયા છે, ઓછામાં ઓછા ૯,૦૦૦ બાળકો તીવ્ર કુપોષણથી પીડાય છે, અને ૪૨,૦૦૦થી વધુ લોકો યુદ્ધ સંબંધિત ઇજાઓથી અપંગ થયા છે. અહીંની માતાઓ સતત દુઃખનો સામનો કરી રહી છે. ચાલુ યુદ્ધની શરૂઆતમાં, એક પેલેસ્ટીની માતા તેના બાળકના નિર્જીવ શરીરને વળગી રહી છે, અને લોહીથી લથપથ કફનમાં લપેટાયેલી હાલતમાં તેને હળવેથી હલાવી રહી છે તે ફૂટેજ વિશ્વભરમાં વાયરલ થયું હતું. ગાઝામાં હવાઈ હુમલામાંથી બચી ગયેલા લોકો માટે પણ, જોખમો ચાલુ રહે છે. સ્વચ્છ પાણી, ખોરાક અને તબીબી પુરવઠાની અછત વચ્ચે રોગ, સંપર્ક અને ભૂખમરો તેમનું જીવન બની ગયું છે. આ કટોકટીથી ગર્ભવતી અને જન્મ આપનાર માતાઓ પણ અસરગ્રસ્ત થઈ છે. ઇઝરાયેલી નાકાબંધીના મહિનાઓથી ચાલી રહેલા કડક પગલાંને કારણે માતૃત્વ અને નવજાત શિશુઓના સ્વાસ્થ્ય માટે ખોરાકની અસુરક્ષા એટલી હદે જોખમી બની ગઈ છે કે ૧૦ ઓક્ટોબરથી યુદ્ધવિરામ લાગુ થયા પછી માનવતાવાદી સહાય મર્યાદિત થઈ ગઈ છે. યુએન ચિલ્ડ્રન્સ ફંડના કોમ્યુનિકેશન મેનેજર ટેસ ઇન્ગ્રામે ૯ ડિસેમ્બરે ગાઝાથી જણાવ્યું હતું કે, ગર્ભવતી અને સ્તનપાન કરાવતી સ્ત્રીઓમાં તીવ્ર ભૂખ ગંભીર ખતરો છે જે હજારો નવજાત શિશુઓ માટે “વિનાશક ડોમિનો અસર” ધરાવે છે. જે સ્ત્રીઓ ગર્ભવતી નથી તેમના માટે પણ, જીવન ટકાવી રાખવું એ દૈનિક સંઘર્ષ છે. મધ્ય ગાઝામાં એક કલાકાર અને ચાર બાળકોની માતા, માયસા યુસુફે જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન યુદ્ધે અગાઉના સંઘર્ષો દરમિયાન અનુભવેલા પડકારો કરતાં વધુ પડકારો આવ્યા છે. અમે પહેલા ક્યારેય બે વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી વીજળી વિના રહ્યા ન હતા, ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩થી, અમે બિલકુલ વીજળી જોઈ નથી. અમારી પાસે વોશિંગ મશીન, રેફ્રિજરેટર અને અન્ય ઉપકરણો છે, પરંતુ તેમાંથી કોઈનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી. વીજળી વિના, નિયમિત કાર્યોમાં કલાકો સુધી કામ કરવું પડે છે. તેણીએ કહ્યું. “મોબાઇલ ફોન ચાર્જ કરવા માટે, તમારે સૌર ઉર્જાની જરૂર છે, અથવા તમારે કોઈ એવી વ્યક્તિ શોધવી પડશે જે તેને તમારા માટે ચાર્જ કરી શકે – સાથે સાથે પ્રકાશ જોઈએ જેથી તમારા બાળકો તેમનું હોમવર્ક કરી શકે. અમારે અમારા બાળકોના કપડાં હાથથી ધોવા પડે છે. કલાકો સુધી શોધ કર્યા પછી પણ ખૂબ જ મુશ્કેલીથી મળેલા ખોરાકને કેવી રીતે સાચવવો વધુ મુશ્કેલ છે. જો તમને બ્રેડ ન મળે, તો તમારે તે જાતે બનાવવી પડશેઃ હાથથી લોટ ભેળવો અને તેને કામચલાઉ આગ પર શેકવો. ફક્ત એક રોટલી શેકવા માટે અમારે અમારા ઘરના દરવાજા તોડવા પડ્યા અને અમારા કપડાં અને મારી કલા સામગ્રી પણ બાળી નાખવી પડી. દિવસના ૨૪ કલાક વિચારીને ઉકેલો શોધવા માટે સતત સંઘર્ષ કરવો પડે છે. તેનાથી માનસિક રીતે થાકી જવાય છે કારણ કે તમારે હંમેશા સજાગ રહેવું જોઈએ, અને સમય ક્યારેય તમારા પક્ષમાં હોતો નથી. યુસુફે કહ્યું કે તે સવારે વહેલા ઉઠે છે અને મોડી બપોર સુધી વિરામ વગર કામ કરે છે, ઘરના કામકાજ, બાળકોની સંભાળ રાખવા અને કલા વર્કશોપ ચલાવવા જેવી બાબતોમાં વ્યસ્ત રહે છે. આ કઠોર દિનચર્યા ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ના રોજ ઇઝરાયલે આક્રમણ શરૂ કર્યા પછી ઘણી સ્ત્રીઓએ સહન કરે છે. યુસુફે જણાવ્યું હતું કે, ઇઝરાયેલી દળો પડોશમાં આગળ વધ્યા, કેટલાક રહેવાસીઓને બળજબરીથી દૂર કરવામાં આવ્યા. કેટલીક મહિલાઓને સ્થળાંતર દરમિયાન અટકાયતમાં લેવામાં આવી હતી અને તેમના બાળકોને અને શિશુઓને છોડી દેવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી. કેટલીક મહિલાઓને તેમના બાળકો સાથે લઈ જવામાં આવી હતી, કેટલીક માત્ર થોડા મહિનાના બાળકોને પકડીને બેઠી હતી, યુસુફે કહ્યું કે, એક એવી માતાની માનસિક સ્થિતિની કલ્પના કરો, જ્યારે તેનું બાળક ફક્ત અમુક મહિનાનું હોય છે, અથવા જ્યારે તેના ચાર કે પાંચ બાળકો હોય છે, છતાં તેને રસ્તા પર છોડી દેવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે જ્યારે સૈન્ય તેને અજાણી જેલમાં લઈ જાય છે. એપ્રિલ ૨૦૨૪માં રફાહમાં ભૂમિ હુમલા દરમિયાન, પરિવારોને ખાલી થવા માટે લગભગ એક કલાકનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, તેણીએ કહ્યું. બચી ગયેલા લોકોએ પાછળથી તેણીને કહ્યું કે લોકો ખુલ્લા પગે સામાન છોડીને ભાગી ગયા હતા. એક માતાએ કહ્યું, ‘જ્યારે હું મારા બાળકો સાથે દોડી રહી હતી, ત્યારે સૈનિકોએ અમારા પર ગોળીબાર શરૂ કર્યો. તેના કેટલાક બાળકોને ગોળી વાગી અને તેઓ પડી ગયા. તેમને ઉપાડી ન શકી અને તેણી દોડતી રહી. તેણીએ કહ્યું, ‘જો અમે આગળ નહીં જઈએ, તો આપણે બધા મરી જઈશું, અથવા અમને ખબર નથી કે તેઓ આપણું શું કરશે.’ તેણીએ તેના ઘાયલ બાળકને પાછળ છોડી દીધું અને દોડતી રહી. સીરિયામાં પણ માતૃત્વના શોકની સમાન છબીઓ સામાન્ય છે, જ્યાં ૧૪ વર્ષના યુદ્ધ અને સાંપ્રદાયિક હિંસાના કારણે હજારો પરિવારો તેમના બાળકો ગુમાવી ચૂક્યા છે. માર્ચમાં, હુમલાખોરો દ્વારા ફિલ્માવવામાં આવેલા એક વીડિયોમાં એક વૃદ્ધ માતાને દરિયાકાંઠાના ગામમાં તેના બે પુત્રો અને પૌત્રના મૃતદેહ પર ઉભી હતી, જે સાંપ્રદાયિક હુમલા દરમિયાન માર્યા ગયા હોવાનું કહેવાય છે. માનવ અધિકાર જૂથોએ જણાવ્યું હતું કે ઉમ્મ આયમાને તેના ઘરની પાછળ પડેલા મૃતદેહોની ચાર દિવસ સુધી રક્ષા કરી અને તે તેમને દફનાવી શકી નહીં. યુદ્ધના આઘાતનો અભ્યાસ કરતા લંડન સ્થિત શિક્ષણવિદ અહેમદે જણાવ્યું હતું કે, નુકસાન છતાં, સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં માતાઓ તેમના બાળકો માટે સ્થિરતા પૂરી પાડવાના પ્રયાસો કરે છે. આવા યુદ્ધમાં માતૃત્વ એક કસોટી છે, આ સ્ત્રીઓ હોસ્પિટલો વિના ઉપચારક બને છે, શાળાઓ વિના શિક્ષકો બને છે … તેમના બાળકો માટે તેમની હૂંફ જરૂરી છે. ગાઝા, સીરિયા, સુદાન અને યમનમાં સંઘર્ષો અંગે અહેમદે કહ્યું કે તેમની માનવીય અસર આશ્ચર્યજનક રીતે અત્યંત ભયાનક છે. જ્યારે તમે વિવિધ યુદ્ધ ક્ષેત્રોની માતાઓને સાંભળો છો, ત્યારે ભય અને દુઃખ સાથે તેઓ તેમના બાળકોને એવી પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે જે અસહ્ય છે.
