(એજન્સી)                            મુંબઈ, તા.૧૪
મહારાષ્ટ્ર ભાજપ સરકારે વિવાદ જગાવનારા એક પગલામાં તાજેતરમાં એક વેબ પોર્ટલ (MalharCertification.com) શરૂ કર્યું છે જે હિન્દુ ખટીક જાતિના વિક્રેતાઓને પ્રમાણપત્રો આપે છે જે મટન અને ચિકન સહિત ‘ઝટકા’ માંસ વેચવામાં રસ ધરાવે છે. ખટીક સમુદાયને સશક્ત બનાવવા તરીકે ઓળખાતી આ પહેલને રાજ્યના સમાજને ધાર્મિક અને જાતિ રેખાઓ પર વધુ વિભાજિત કરવા માટે ટીકા થઈ રહી છે.૯ માર્ચે મત્સ્યઉદ્યોગ અને બંદર વિકાસમંત્રી નિતેશ રાણેએ ઝટકા માંસ વેચતા હિન્દુ વિક્રેતાઓ માટે ‘મલ્હાર’ પ્રમાણપત્ર શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી. તેમણે હિન્દુઓને ફક્ત હિન્દુઓ દ્વારા સંચાલિત પ્રમાણિત દુકાનોમાંથી જ ખરીદવા હાકલ કરી અને કહ્યું કે, આનાથી ભેળસેળ રહિત માંસનું વેચાણ સુનિશ્ચિત થશે અને હિન્દુ વેપારીઓને સશક્ત બનાવવામાં આવશે. આ હિન્દુઓને હિન્દુઓની માલિકીની મટન દુકાનો ઓળખવામાં મદદ કરશે, જે હિન્દુ પરંપરાઓ અનુસાર બલિદાન આપવામાં આવેલું તાજું, સ્વચ્છ માંસ વેચશે. હું હિન્દુઓને વિનંતી કરૂં છું કે મલ્હાર પ્રમાણપત્ર ન ધરાવતી દુકાનોમાંથી મટન ખરીદવાથી દૂર રહે.પ્રથમ નજરમાં આ નીતિ આર્થિક વિભાજન બનાવીને મુસ્લિમ લઘુમતીઓને લક્ષ્ય બનાવે છે, જે અસરકારક રીતે મુસ્લિમ વિક્રેતાઓનો બહિષ્કાર કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપે છે. ટીકાકારો દલીલ કરે છે કે, આ પગલું આર્થિક રંગભેદનું એક સ્વરૂપ છે, જે ફક્ત અલગતાને પ્રોત્સાહન આપતું નથી પરંતુ ભારતીય બંધારણમાં સમાવિષ્ટ ધર્મનિરપેક્ષતા અને સમાનતાના સિદ્ધાંતોને પણ નબળા પાડે છે.આ પહેલ રજૂ કરતું સત્તાવાર પોર્ટલ આ ચિંતાઓને વધુ વેગ આપે છે. તે મલ્હાર પ્રમાણપત્રને ગેરંટી તરીકે વર્ણવે છે કે, વેચવામાં આવતું માંસ ‘લાળના દૂષણથી મુક્ત’ છે અને અન્ય કોઈપણ પ્રાણીના માંસ સાથે મિશ્રિત નથી. આ નિવેદનો મુસ્લિમ વિરોધી કથાઓનો પડઘો પાડે છે જે સૂચવે છે કે, મુસ્લિમ વિક્રેતાઓ હિન્દુ ધાર્મિક સંવેદનશીલતાને ઠેસ પહોંચાડવા માટે ખોરાક, ખાસ કરીને માંસને દૂષિત કરે છે. આવા શબ્દો હિન્દુત્વની કાર્યસૂચિમાં ભૂમિકા ભજવે છે. અગાઉ પણ મુસ્લિમ ખાદ્ય વિક્રેતાઓ માટે ‘થૂંક-જિહાદ’ના કાવતરાના સિદ્ધાંતને આગળ ધપાવવામાં આવ્યો છે. ‘ઝટકા’ વિરુદ્ધ ‘હલાલ’ માંસ ચર્ચા અગાઉ ઘણા લોકો દ્વારા ધ્યાન બહાર ન હતી, હવે તેનું રાજકીયકરણ કરવામાં આવ્યું છે. વર્ષોથી વિવિધ કતલ પદ્ધતિઓ અસ્તિત્વમાં છે, પરંતુ જમણેરી દળો દ્વારા મુસ્લિમોને આર્થિક રીતે વધુ અલગ પાડવા માટે આ મુદ્દાને હથિયાર બનાવવામાં આવ્યો છે. મલ્હાર પ્રમાણપત્ર જે ફક્ત હિન્દુ ખાટીક વિક્રેતાઓ માટે છે, તે નીતિના વધુ કપટી પાસાને પણ પ્રકાશિત કરે છે. ખાટીક સમુદાય જે દલિત વર્ગનો છે, ઐતિહાસિક રીતે સામાજિક અને આર્થિક ભેદભાવનો સામનો કરી રહ્યો છે. માંસ વેચાણ સાથે તેમની આજીવિકા જોડીને, નીતિ જાતિ-આધારિત વ્યાવસાયિક અલગતાને મજબૂત બનાવવાનું જોખમ ધરાવે છે, જે એક સમસ્યા છે જેને ભારતીય બંધારણે નાબૂદ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આ નીતિએ મહત્ત્વપૂર્ણ કાનૂની પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. રાજ્ય સરકાર ધર્મના આધારે અરજદારોને બાકાત રાખતી યોજના કેવી રીતે શરૂ કરી શકે છે ? બંધારણ બધા નાગરિકો માટે તકની સમાનતાની ખાતરી આપે છે અને આ પહેલને આ મૂળભૂત અધિકારોના ઉલ્લંઘન તરીકે જોઈ શકાય છે. ટીકાકારો દલીલ કરે છે કે, આ નીતિ ભારતના ધર્મનિરપેક્ષ સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે, જે કાનૂની નિષ્ણાતો અને સામાન્ય લોકો બંનેમાં ચિંતાનું કારણ હોવી જોઈએ. મહારાષ્ટ્ર ભાજપ સરકારની નવી પહેલ ખાટીક સમુદાયને સશક્ત બનાવવાના પગલા તરીકે ઘડવામાં આવી છે, ત્યારે તે ધાર્મિક અને જાતિના આધારે વિભાજનનું જોખમ ધરાવે છે. જાતિ આધારિત શ્રમ વિભાજનને મજબૂત બનાવીને અને ધાર્મિક અલગતાને પ્રોત્સાહન આપીને, તે રાજ્યમાં સામાજિક સંવાદિતા અને સમાનતાના ભવિષ્ય વિશે પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. ટીકાકારો ન્યાયતંત્ર અને લોકશાહી રીતે વિચારશીલ નાગરિકોને આ નીતિને પડકારવા વિનંતી કરી છે જેથી આ નિર્ણય ભારતના ધર્મનિરપેક્ષ, સમાવેશી આદર્શોને નબળા ન બનાવી શકે.