(એજન્સી) બૈરુત, તા.૧૬
લાલ સમુદ્રના દક્ષિણ છેડે આવેલા લગભગ ૧૨ લાખની વસ્તી ધરાવતા દેશ જીબુતીમાં, યમનના લોકો પોતાના દેશમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષથી બચીને મોટી સંખ્યામાં આવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, દર વર્ષે લાખો સ્થળાંતર કરનારા લોકો પણ જીબુતીના રણપ્રદેશમાંથી પસાર થાય છે. આ સ્થિતિને જોતા, આ આફ્રિકન દેશમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ટોચના અધિકારીએ બુધવારે ચેતવણી આપી હતી કે જીબુતી એકલું આટલા મોટા પ્રવાહને સંભાળી શકે તેમ નથી. જીબુતીમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રેસિડેન્ટ કોઓર્ડિનેટર જોસ બરાહોનાએ જણાવ્યું હતું કે, એક સપ્તાહના સમયગાળામાં લગભગ ૪,૦૦૦ શરણાર્થીઓએ યમનથી બાબ અલ-મંદબ સામુદ્રધુની પાર કરી છે. તેઓ મુખ્યત્વે દેશના ઉત્તરમાં આવેલા ઓબોક નામના દૂરના માછીમારી નગરમાં અથવા તેની આસપાસ પહોંચ્યા છે. આ પ્રદેશ પહેલેથી જ દુષ્કાળ અને અનાજની અછત જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યો છે. બરાહોનાએ વીડિયો લિંક દ્વારા પત્રકારોને કહ્યું, “જીબુતીના આ ભાગમાં એક ગંભીર સંકટ સર્જાઈ રહ્યું છે. અમે બધા મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ, પરંતુ ખરેખર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના સહયોગ અને એકતાની જરૂર છે.” તેમણે કહ્યું કે, યમનથી આવેલા નવા લોકોમાં અડધાથી વધુ બાળકો છે અને બાકીના લોકોમાં મોટાભાગે મહિલાઓ છે. તેમણે ‘અરબ ન્યૂઝ’ને જણાવ્યું કે, આ લોકો મુખ્યત્વે મોખા અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાંથી આવ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું, “આ સ્થિતિ ત્યારે સર્જાઈ જ્યારે યમનનો સંઘર્ષ મોખા બંદર સુધી પહોંચી ગયો. તેના થોડા દિવસો પછી જ, શરણાર્થીઓનું આગમન શરૂ થઈ ગયું.” સપ્ટેમ્બર મહિનામાં હૌથી વિદ્રોહીઓએ લાલ સમુદ્રના બંદર શહેર ‘મોખા’ પર કબજો જમાવ્યો, જેના પગલે લોકોનું મોટા પાયે સ્થળાંતર શરૂ થયું. ત્યારબાદ હુથીઓએ યમનના દક્ષિણ-પશ્ચિમ કિનારા અને ‘બાબ અલ-મંદેબ’ સામુદ્રધુની તથા તેની આસપાસના ટાપુઓ પર પણ નિયંત્રણ મેળવી લીધું. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ની ‘ઇન્ટરનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝેશન ફોર માઇગ્રેશન’એ જણાવ્યું છે કે, તાજેતરના સપ્તાહોમાં હૌથી અને યમનની સરકારી સેનાઓ વચ્ચે ફરી ભડકેલા સંઘર્ષને કારણે ૨,૦૦,૦૦૦થી વધુ લોકો વિસ્થાપિત થયા છે; સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં આ આંકડો અંદાજે ૮૨,૦૦૦ હતો. જેમ જેમ અહીં આવનારા લોકોની સંખ્યા વધી, તેમ ૧૭ સપ્ટેમ્બરના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સીઓ અને જીબુટીની સરકારે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મદદ માટે અપીલ કરી. બરાહોનાએ જણાવ્યું કે, લગભગ એક મહિના પહેલા યમનમાં સંઘર્ષ તીવ્ર બન્યાના પ્રથમ સપ્તાહ દરમિયાન, માત્ર ચાર દિવસમાં જ અહીં આવનારા લોકોની સંખ્યા ૨૦થી વધીને લગભગ ૩,૮૦૦ સુધી પહોંચી ગઈ હતી, જોકે ત્યારબાદ આ પ્રવાહ ઘણો ધીમો પડી ગયો છે. નવા આવેલા લોકો જીબુટીમાં પહેલાથી જ રહેતા પાડોશી દેશોના આશરે ૩૫,૦૦૦ શરણાર્થીઓ સાથે જોડાઈ ગયા છે. બરાહોનાએ કહ્યું કે, આ સંકટ સમયે માનવીય સહાય માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ લગભગ ૭ મિલિયન ડોલરની ભંડોળની અપીલ કરી હતી, જેમાંથી અત્યાર સુધી માત્ર ૨.૮ મિલિયન ડોલર જ મળ્યા છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે વૈશ્વિક સ્તરે સહાય માટેના બજેટમાં થઈ રહેલો ઘટાડો હવે અસર બતાવવા લાગ્યો છે. તેમણે ‘અરબ ન્યૂઝ’ને જણાવ્યું, “વૈશ્વિક સ્તરે વિકાસ અને માનવીય સહાય માટેનું ભંડોળ ઘટી રહ્યું છે, અને જીબુટીમાં સ્થળાંતર કરનારાઓ તથા શરણાર્થીઓને મળતી સહાયમાં પણ અમે આ ઘટાડો જોયો છે.” “જીબુટી દેશની મદદ કરવાની સકારાત્મક ઈચ્છા હોવા છતાં, તેની પણ એક મર્યાદા છે. આખા દેશની વસ્તી માત્ર ૧૦ લાખ (૧ મિલિયન) છે અને તે હજુ પણ એક વિકાસશીલ દેશ છે. તેથી, મને લાગે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય તરીકે આપણે જીબુટી સરકારની પડખે ઊભા રહેવું જોઈએ.” બરાહોનાના જણાવ્યા અનુસાર, ‘ઓબોક’ શહેર પર દબાણ વધવાનું એક કારણ એ પણ છે કે તે વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત ‘અનિયમિત સ્થળાંતર માર્ગો’ પૈકીના એક પર આવેલું છે. દર વર્ષે ૨,૫૦,૦૦૦થી ૩,૦૦,૦૦૦ જેટલા સ્થળાંતર કરનારા લોકો – જેમાંથી મોટાભાગના ઇથોપિયાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવે છે – આ શહેર થઈને પસાર થાય છે. તેઓ સમુદ્ર પાર કરીને યમન પહોંચવાની અને ત્યાંથી કામની શોધમાં સઉદી અરેબિયા તથા અન્ય ગલ્ફ દેશોમાં જવાની આશા રાખતા હોય છે. આ સંખ્યાના લગભગ ૨૦ ટકા લોકો વિરુદ્ધ દિશામાં વહે છે. પરંતુ યમનમાં ક્રોસિંગની વ્યવસ્થા કરવી હવે ખૂબ મુશ્કેલ હોવાથી, ઘણા સ્થળાંતર કરનારાઓ અટવાઈ ગયા છે. “આપણી પાસે જીબુટી અને ઓબોકમાં વધુને વધુ લોકો ફસાયેલા છે,” બારાહોનાએ જણાવ્યું હતું કે, સ્થળાંતર કરનારાઓના દ્રશ્યોનું વર્ણન કરતા જેઓ “ફક્ત પાણીની બોટલ અને ખૂબ જ ઓછી રકમ સાથે” પહોંચે છે.