નવી દિલ્હી, તા.૧૯
છેલ્લા અઠવાડિયે, યુઆઇડીએઆઇના ભૂતપૂર્વ ચેરમેન નંદન નિલેકણીએ આધારના વિરોધને એક”ગોઠવાયેલ અભિયાન”કહ્યું હતું. તેના થોડા દિવસો પહેલાં, એક ભારતીય ન્યૂઝ પોર્ટલના તંત્રી લેખમાં જણાવ્યું હતું કે વિરોધ “ઉપલા સ્તરના, ઉચ્ચ વર્ગ, દારૂ એનપનીર, નેટફ્લિક્સ-જોવાયેલા ભદ્ર સામાજિક મીડિયા-મોટાભાગે ડાબેરીઓ”ના ચળવળકારોમાંથી આવે છે અને ગયા વર્ષે વાયર સાથેના એક ઇન્ટરવ્યુમાં ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ મુકુલ રોહતગીએ કહ્યું હતું કે, આ મિથ્યાભ્રમિઓ ૧૫૦ કરોડના દેશના કેટલાક લોકોમાંથી આવી રહ્યા છે. નીલેકાની, આધાર પ્રોજેક્ટના શિલ્પી, ધ ટ્રીબ્યુનની એક મોટી વાર્તાના સંદર્ભમાં પણ વિસ્તારપૂર્વક બોલ્યા છે કે કેવી રીતે ભારતના સંપૂર્ણ આધાર ડેટાબેઝનું ઉલ્લંઘનથઈ રહ્યું છે અને વિવિધ વિક્રેતાઓ દ્વારા લીક થયું છે તેના પર વિશ્વવ્યાપી પડઘો ઉઠાવ્યો છે. લડતના સુકાનીના પ્રસિદ્ધ ચહેરાઓમાં એક પદ્મશ્રી પુરસ્કારી, ત્રણ રેમનમેગસેસે એવોર્ડ મેળવનારા, ત્રણ ભૂતપૂર્વ ભારતીય સેનાના કર્મચારીઓ, નિવૃત્ત હાઈકોર્ટના જજ, સાંસદ અને પશ્ચિમ બંગાળની સમગ્ર સરકાર છે. અને હજુ પણ માત્ર નીલેકાનીનો આધાર પ્રોજેક્ટ હોવા છતાં આ લોકો કોણ છે જેઓ દેખીતી રીતે “દારૂ પીએ છે, ચીઝ ખાય છે”, અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં નાણાં અને સમય (છ વર્ષ તેથી વધુ) ખર્ચવા માટે પ્રતિબદ્ધતા પણ કરે છે ?
વિરોધીઓ
સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલા ૩૦ પડકારોને જોતાં અને તેમના પાછળ લોકોએ આક્ષેપો પર શંકા વ્યક્ત કરી છે કે ‘વાઇન અને પનીર’ ઘણી ખરી વાસ્તવિક આધારની સમજણ નથી.
વાસ્તવમાં, આ પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરનારા સમાજના વિવિધ વિભાગોને જોતાં તે સ્પષ્ટ થાય છે કે આ એક સંગઠિત અને ‘યાજના’ અભિયાન નથી, પરંતુ એવા પચરંગી વ્યક્તિઓનો સમૂહ છે જે સુપ્રીમ દ્વારા હવે ફૂલાવેલ આધાર અરજી પર એક સાથે બંધાયા છે. સૌથી પહેલી અરજી (નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ પટ્ટાસ્વામી દ્વારા) છ વર્ષથી ધીરે-ધીરે કામ કરી રહી છે, ૨૦૧૨થી, અને ૩૦માંથી ૧૧ અન્ય લોકો, આગામી વર્ષે લડાઈમાં જોડાયા છે.
કોઈ ખાતરી નથી કે આ અરજદારોમાંથી કોઈપણ દારૂ પીએ છે અથવા / અને ચીઝ ખાય છે, પરંતુ તેમની મોટી રજૂઆત વાંચવાથી, લાગે છે કે તેઓ પોતાને એક એવા કારણને પ્રતિબધ્ધ કરે છે કે તેઓ ખરેખર માને છે કે ભારતીય લોકોના જીવનમાં દખલગીરી થાય છે.
જસ્ટિસ (નિવૃત્ત) પુટ્ટાસ્વામીઃ ૯૨ વર્ષની વયે, પુટ્ટાસ્વામી સુપ્રીમ કોર્ટમાં સૌથી જૂના જીવિત અરજદારો પૈકી એક છે અને આધાર કેસમાં સૌથી જૂના અરજદાર છે. તેઓ ૧૯૨૬માં જન્મ્યા હતા અને ૧૯૫૨માં એડવોકેટ તરીકે પ્રવેશ્યા હતા. ૧૯૭૭ સુધીમાં તેમની કર્ણાટક હાઇકોર્ટના જજ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. તેમનો પડકાર, એક માર્ગ-૨૦૧૨માં તેમણે જાતે મૂક્યો, તે આધાર કેસનો પ્રથમ પડકાર છે. ઓગસ્ટ-૨૦૧૭માં આપવામાં આવેલ ઐતિહાસિક ગોપનીય ચૂકાદો, તેના પડકારમાં તેમનું નામ લેવામાં આવે છે.
બેઝવાડા વિલ્સન : ગટરો અને જાજરૂની હાથથી જાતે સફાઈ કરનારાઓના સફાઈ કરતી વખતે જીવનું જોખમ ધરાવતા લોકો માટે ગૌરવ, સલામતી અને મુક્તિ આપવા ભારતના પ્રયત્નો પાછળ વિલ્સન ચાલક બળ છે.હાથે સફાઇ કરનારાઓ, જે મોટાભાગે ભારતમાં ‘નીચલી જાતિ’ સાથે સંકળાયેલા છે, લાંછન અને અસ્પૃશ્યતાનો સામનો કરે છે. વિલ્સન જાહેર હિતના મુકદ્દમાઓ લાંબા સમય સુધી લડવા અને સખત-જીત માટે નવા નથી અને તેમણે એક કેસ લડ્યો છે જેણે સરકારને હાથથી સફાઇ કરનારાઓના રોજગારના પ્રતિબંધ માટેના કાયદાઓ પસાર કરવા તરફ દોરી હતી. ૨૦૧૬માં, તેમણે રોમનમેગ્સેસે એવોર્ડ મેળવ્યો.
મુખ્ય જનરલ (નિવૃત્ત) એસ.જી. વોમ્બટકેરેઃ વોમ્બટકેરે ૩૫ વર્ષની સર્વિસ પછી ભારતીય સેનાના મુખ્ય જનરલ તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા. હવે તેઓ ૭૦થી વધુ છે ૧૯૯૩માં તેમનેભારતના રાષ્ટ્રપતિના હસ્તે વિશિષ્ઠ સેવા મેડલ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તે આ કેસમાં બેઝવાડાવિલ્સન સાથે ચાવીરૂપઅરજકર્તા છે. તેમની રજૂઆત કહે છે કે પુટ્ટાસ્વામીની સરખામણીએ તે “વિશાળ” છે અને ભારતીય કાયદાના કલમ ૧૪, ૧૯ અને ૨૧ના ઉલ્લંઘનને જાહેર કરવા માટે આધાર કાયદાની માંગણી કરે છે અને કહે છે કે કોઈપણ વ્યક્તિની આધારને લીધે કોઈપણ સેવા નકારવામાં ન આવે. તેઓએ કોર્ટને આદેશ આપ્યો છે કે, જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા આધાર હેઠળ એકત્રિત કરવામાં આવેલી તમામ માહિતીનો નાશ થવો જોઈએ. તેમણે નેશનલ પોપ્યુલર રજિસ્ટર અને આધાર લિંકને પડકાર આપ્યો છે.
શાંથાસિંહા : શાંથાસિંહા બાળ અધિકારોના રક્ષણ માટેના રાષ્ટ્રીય આયોગના પ્રથમ અધ્યક્ષ હતા અને સતત બે સત્ર સુધી (૨૦૦૭ થી ૨૦૧૩) સેવા આપી હતી.તેઓ રાષ્ટ્રીય સંકલન, શિક્ષણનો અધિકાર, મધ્યાહ્ન ભોજન અને પુખ્ત વયના શિક્ષણ માટેની અન્ય ઘણી સરકારી સમિતિઓમાં પણ છે.આંધ્રપ્રદેશમાં જમીન પરના તેમના કામ બાળ મજૂરી કરતા બાળકોને બચાવવા અને તેમને સરકારી શાળાઓમાં દાખલ કરાવવા. તેણીએ ૨૦૦૩માં રેમનમેગ્સેસે એવોર્ડ અને ૧૯૯૮માં પદ્મશ્રી એવોર્ડ મેળવ્યો હતો.
કલ્યાણી મેનનસેનઃ સેનનારીવાદી વિદ્વાન છે અને તેઓ ૨૫ વર્ષથી વધુ સમયથી મહિલા અધિકાર માટેના કાર્યકર્તા છે. તેમણે યુનાઇટેડ નેશન્સ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ સાથે કામ કર્યું છે, લિંગ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સલાહ આપવી. સિંહા અને સેન તેમના કેસમાં સહ-અરજદારો છે. તેમની કેટલીક પ્રાર્થના વિલ્સન અને વોમ્બટકેરેના સમાન છે. તેઓએ અદાલતમાં પણ અરજી કરી છે કે “વર્તમાન બેંક ખાતાધારકના ખાતામાં કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં અને ભવિષ્યના અરજદારોને તેમના આધાર નંબર સુપરત કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવશે નહીં.”તેમણે કોર્ટમાં એવી જ અરજી દાખલ કરી છે સરકારના આદેશ મોબાઇલ નંબરને આધાર સાથે લિંક કરવા સામે.
અરુણા રોય : રોય ભારતીય વહીવટી સેવા (૧૯૬૮થી ૧૯૭૫)માં થોડા સમય માટે અધિકારી હતા પરંતુ રાજીનામું આપી દીધું હતું અને રાજસ્થાનના ગ્રામ્ય ગરીબો સાથે લગભગ ૪૦ વર્ષ સુધી કાર્યાનુસાર અને ‘મઝદુર કિસાન શક્તિ સંગઠન’ જે તેણી ચલાવે છે તે માટે જાણીતી છે. તે ચળવળમાં પણ એક મહત્ત્વની વ્યક્તિ હતી જેણે ભારતને માહિતી મેળવવાનો અધિકાર તેમજ ખોરાકનો અધિકારઅધિનિયમ પસાર કરવા પ્રેર્યો હતો. તેણી પાંચ વર્ષ માટે યુપીએના રાષ્ટ્રીય સલાહકાર પરિષદના સભ્ય હતા અને મહાત્મા ગાંધી નેશનલ રૂરલ એમ્પ્લોયમેન્ટ ગેરન્ટી સ્કીમના માર્ગમાં પણ મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. વિલ્સન અને સિંહા સાથે, રોયને પણ રોમન મેગ્સેસે એવોર્ડ મળ્યો છે.
નિખીલડે : ડેમઝદુર કિસાનશક્તિ સંગઠનના સહસ્થાપક અરુણારોયના લાંબા સમયથી સહકાર્ય કરે છે અને આ કેસમાં તેમની સાથે સહ-અરજદાર છે. રોય સાથે, તેમણે પણ ભારતમાં માહિતી, ખોરાક અને રોજગારના અધિકાર પર કામ કર્યું છે. તેમની અરજીમાં પ્રત્યેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિતપ્રદેશના પ્રતિવાદિબન્યાં. તેમની અરજીમાં જણાવાયું હતુંકે “હાલનાપ્રયોગોનિઃ શંકપણે મૂળભૂત અધિકારો ધરાવતા લોકોને વંચિત કરીને અને કરદાતાના પૈસાના વિશાળ જથ્થામાં મૂકતા સામાજિક બહિષ્કારમાં પરિણમે છે”.
મુખ્ય જનરલ (નિવૃત્ત) એસસીએનજટારઃ જતાર ૧૯૫૪ માં ભારતીય ભૂમિસેનામાં સેવા આપીહતી. તેમણે પુંચસેક્ટર (જમ્મુઅનેકાશ્મીર)માં ભારતના ૧૯૭૧ના યુદ્ધમાં ઇજનેર રેજિમેન્ટને આદેશ આપ્યો હતો અને ૧૯૭૭થી ૧૯૮૧ સુધી કાશ્મીર ખીણ પ્રદેશ અને રાજસ્થાન ડેઝર્ટમાં પાયદળબ્રિગેડના કમાન્ડર હતા. તેમની ઘણી સરકારી સમિતિઓમાં નિમણૂક થઈ છે અને તેઓ એનજીસી વિદેશ લિમિટેડઅનેઓઇલ ઇન્ડિયાના ચેરમેન પણ છે. તેમની અરજીમાં ચૂંટણી પંચ અને રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયાને પ્રતિવાદી તરીકે દેખાડ્યા હતા.
કર્નલ (નિવૃત્ત) મેથ્યુથોમસ : થોમસ, જે આશરે ૮૦ વર્ષના છે, ભારતીય સેનાના કર્નલ તરીકે નિવૃત્ત થયા છે અને નાગાલેન્ડ, ચાઇના અને પાકિસ્તાનમાં લશ્કરી કાર્યવાહી કરી છે. ૨૦૧૪માં, તેમને ભાજપની સંસદીય સમિતિને સંબોધવા માટે આમંત્રણ અપાયું હતું, જ્યાં તેમણે આધાર યોજનાના વિવિધ મુદ્દાઓ સમજાવ્યા હતા. તેમણે અદાલતોને ભારતીયોના બાયોમેટ્રિકડેટાના સંગ્રહમાં વિદેશી અને ખાનગી કંપનીઓની ભૂમિકાની તપાસ કરવા દિશા નિર્દેશ આપવા જણાવ્યું છે.
સંશોધનના સ્વરૂપમાં ટેકો આપતી સામગ્રી રીતિકાખરા (આઇઆઇટી દિલ્હીના પ્રોફેસર), જીન ડ્રેઝ (અમર્ત્યાસેન સહિત સહકારી લેખક અનસર્ટેનગ્લોરીઃ ઇન્ડિયા એન્ડ ઇટ્‌સકોન્ટ્રાડીક્શન), જુડટેરેન્સડી’સોઝા (સિક્યોરિટીઝસિસ્ટમમુંબઇમાં નિષ્ણાત), આનંદ વેંકટનારાયણન (બેંગ્લોરમાં માહિતી સુરક્ષા નિષ્ણાત), સમીર કેલકર (સુરક્ષા સલાહકાર) અને અનુમેહા યાદવ (પત્રકાર, અગાઉનાસ્ક્રોલ.ઈન)દ્વારા કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવી.