પીડીએ એ સમાજવાદી પાર્ટી (એસપી) દ્વારા ‘પિચડા’ (પછાત), દલિતો અને ‘અલ્પસંખ્યક’ (લઘુમતીઓ) માટે વપરાતો સિક્કો છે, જે ઉત્તર પ્રદેશમાં સત્તાની ચાવી ધરાવતા સમુદાયો પ્રત્યે વિપક્ષી પક્ષના પ્રયાસોને દર્શાવે છે

(એજન્સી) લખનૌ, તા.૧૧
રવિવારે યોગી આદિત્યનાથ મંત્રીમંડળ ૨.૦ માં મંત્રી તરીકે શપથ લેનારા છ ભાજપના નેતાઓમાં ત્રણ ઓબીસી અને બે દલિતો સાથે, કેબિનેટ વિસ્તરણને ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી વર્ષે યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા સમાજવાદી પાર્ટીના ‘પીડીએ’ દબાણને નિષ્ફળ બનાવવા માટે ભગવા પક્ષ દ્વારા એક પગલું તરીકે જોઈ શકાય છે. પીડીએ એ સમાજવાદી પાર્ટી (એસપી) દ્વારા ‘પિચડા’ (પછાત), દલિત અને ‘અલ્પસંખ્યક’ (લઘુમતી) માટે વપરાતો સિક્કો છે, જે ઉત્તરપ્રદેશમાં સત્તાની ચાવી ધરાવતા સમુદાયો પ્રત્યે વિપક્ષી પક્ષના વલણને દર્શાવે છે. ત્રણ ઓબીસી અને બે દલિત ચહેરાઓને મંત્રીમંડળમાં સામેલ કરવાથી શાસક પક્ષનું ધ્યાન સ્પષ્ટ થયું, ખાસ કરીને રાજ્યમાં બિન-યાદવ ઓબીસી અને બિન-જાટવ દલિતો પર. ત્રણ નવા ઓબીસી ચહેરાઓમાં ભૂપેન્દ્ર ચૌધરી (જાટ), કૈલાશ રાજપૂત (લોધ) અને હંસરાજ વિશ્વકર્મા (લોહાર)નો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે કૃષ્ણ પાસવાન (પાસી) અને સુરેન્દ્ર સિંહ દલેર (વાલ્મીકી) દલિત સમુદાયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. છઠ્ઠા મંત્રી, મનોજ કુમાર પાંડે, એક બ્રાહ્મણ છે. વધુમાં, બે રાજ્ય મંત્રીઓને સ્વતંત્ર હવાલો સાથે બઢતી આપવામાં આવી હતી – અજિત પાલ (પાલ) અને સોમેન્દ્ર તોમર (ગુર્જર) – બંને બિન-યાદવ ઓબીસી. આદિત્યનાથ મંત્રીમંડળનો પહેલો મંત્રીમંડળ વિસ્તરણ ૫ માર્ચ, ૨૦૨૪ના રોજ લોકસભા ચૂંટણી પહેલા થયો હતો. આ દરમિયાન ઉત્તરપ્રદેશમાં ભાજપને આઘાતજનક પરાજયનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સપા-કોંગ્રેસ ગઠબંધને રાજ્યની ૮૦ લોકસભા બેઠકોમાંથી ૪૩ બેઠકો જીતી હતી, જેના કારણે ભાજપની આગેવાની હેઠળના એનડીએને ૨૦૧૯ માં ૬૪ બેઠકો મળી હતી, જે ઘટીને ૩૬ થઈ ગઈ હતી. આમાં અયોધ્યા બેઠક પર સપાના અવધેશ પ્રસાદ સામે આશ્ચર્યજનક હારનો સમાવેશ થાય છે, જે આ મતવિસ્તાર જીતનારા પ્રથમ દલિત (પાસી) હતા, જેનાથી સપાનો વિશ્વાસ મજબૂત થયો કે ૨૦૨૭માં પીડીએનો કથન એક બેંકેબલ વિકલ્પ બની શકે છે. પ્રસાદે રવિવારે ફરી એકવાર અવાજ ઉઠાવ્યો. હું નવા મંત્રીઓને અભિનંદન આપું છું. જોકે, એ સ્પષ્ટ છે કે ભાજપ સપાના પીડીએના દબાણથી ગભરાઈ ગયો છે, અને તેથી જ અમને ખાતરી છે કે ૨૦૨૭માં ઉત્તરપ્રદેશમાંથી ભાજપની હકાલપટ્ટી થશે, એમ પ્રસાદે ફોન પર પીટીઆઈને જણાવ્યું. કેશવ મૌર્ય અને નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ કેશવ પ્રસાદ મૌર્ય અને બ્રજેશ પાઠક તેમજ નાણામંત્રી સુરેશ ખન્ના સહિતના વરિષ્ઠ મંત્રીઓએ ભાજપને પીડીએની સંભાળ રાખતી “વાસ્તવિક” પાર્ટી તરીકે રજૂ કરી ત્યારે ભગવા પક્ષ સ્પષ્ટ થઈ ગયો. “સપાની પીડીએની વાત ખોટી છે. અમે વાસ્તવિક પીડીએ છીએ,” કેશવ મૌર્યએ કહ્યું. ભાજપે વિચાર્યું કે તેમની બ્રાહ્મણ ઓળખ આ મુખ્ય ઉચ્ચ જાતિ જૂથ સાથે જોડાણ કરવામાં ઉપયોગી થશે, જેના પર વિપક્ષ સતત દાવો કરે છે કે તે ભગવા પક્ષથી નાખુશ છે. શપથ લીધા પછી, પાંડેએ તેમના ભૂતપૂર્વ રાજકીય બોસ, સપાના વડા અખિલેશ યાદવ પર નિશાન સાધવામાં કોઈ સમય ગુમાવ્યો નહીં. “સપા અને તેનું નેતૃત્વ ભાજપની અસાધારણ ચૂંટણી જીતથી હતાશ છે. ભાજપ કેડર તરીકે, હું પાર્ટી નેતૃત્વ દ્વારા મને સોંપવામાં આવેલા કાર્યોને પૂર્ણ કરવામાં કોઈ કસર છોડીશ નહીં,” દિનેશ પ્રતાપ સિંહ પછી રાયબરેલીથી કેબિનેટમાં બીજા-ભાજપ મંત્રી પાંડેએ પીટીઆઈને જણાવ્યું. વારાણસી અને કન્નૌજમાં પણ વધારાના મંત્રીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે, જે આગામી વર્ષે યોજાનારી રાજ્ય ચૂંટણી પહેલા ભાજપના કાળજીપૂર્વક રચાયેલ રાજકીય એજન્ડા તરફ સંકેત આપે છે. રવિવારે રાજ્યમંત્રી તરીકે શપથ લેનારા ભાજપના વારાણસીના વડા હંસરાજ વિશ્વકર્મા પવિત્ર શહેરથી કેબિનેટમાં ચોથા મંત્રી બન્યા – અન્ય ત્રણમાં શ્રમ મંત્રી અનિલ રાજભર અને બે રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) રવિન્દ્ર જયસ્વાલ અને દયા શંકર મિશ્રા ‘દયાલુ’નો સમાવેશ થાય છે. માંડ ૨૫ દિવસ પહેલા, વારાણસીથી માત્ર ૮૦ કિમી દૂર ગાઝીપુરમાં લોહાર સમુદાયની એક કિશોરી પર જાતીય હુમલો અને હત્યાના આરોપને લઈને રાજકીય વિવાદ ફાટી નીકળ્યો હતો. આમ, લોહાર વિશ્વકર્માને સમુદાયને શાંત કરવાના પ્રયાસ તરીકે પણ ગણવામાં આવી રહ્યો છે. નિઃશંકપણે ભાજપ નિરાશ છે અને આ નિમણૂક, અન્ય બાબતોની સાથે, તેની હતાશા દર્શાવે છે, એમ સપા પ્રવક્તા અનુરાગ ભદૌરિયાએ જણાવ્યું હતું. રવિવારના મંત્રીમંડળમાં થયેલા ફેરફારમાં કૈલાશ રાજપૂત સમાજ કલ્યાણ મંત્રી અસીમ અરુણ, દલિત પછી, સપા પ્રમુખ અખિલેશ યાદવના લોકસભા મતવિસ્તાર કન્નૌજથી બીજેપીના બીજા મંત્રી બન્યા.