– યુએન વુમન

રેફ્યુજી અને યજમાન દેશ લેબેનોનમાં ગ્રામીણ સ્ત્રીઓ પોતાની બ્રાન્ડ બનાવતા  અને યુએન મહિલા ફંડના ભાગ તરીકે જાતિ સમાનતા પ્રોજેક્ટ  દ્વારા ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી હસ્તકલા, કાર્બનિક અને કૃષિ ખોરાકના  ઉત્પાદનોનું  વ્યાપારીકરણ કરતા શીખી રહી છે. “જ્યારે અમને અમારો દેશ છોડી દેવાની ફરજ પડી હતી ત્યારે મેં ક્યારેય વિચાર્યું ના હતું કે લેબેનોનનો સમુદાય મને સ્વીકારશે અને એક સક્રિય સભ્ય તરીકે મારી સાથે વર્તન કરશે. હું જે રીતે ક્ફેઈર મહિલા વર્કિંગ ગ્રુપ ખાતે કામ કરી રહી છું તે મને ખૂબ આનંદ આપે છે. “હિબા કમલ નામના સીરિયામાંથી આવેલ ૧૮ વર્ષીય શરણાર્થી કહે છે જે પાંચ વર્ષ પહેલા તેના પરિવાર સાથે લેબેનોન આવી ગયા હતા. કમલ સીરિયા અને તેના પડોશી દેશોના ૧.૫ મિલિયન શરણાર્થીઓ કરતાં વધુ શરણાર્થીઓમાંથી એક છે. શરણાર્થીઓનો વિશાળ ધસારો લેબેનોનમાં કુલ વસ્તીનો  ૨૫% હિસ્સો ધરાવે છે અને લેબેનીઝ અર્થતંત્ર પર અભૂતપૂર્વ દબાણ મૂકે છે. અહીં જાહેર સેવાઓ માટે વધતી માંગ અને મર્યાદિત સાધનો તેમજ  રોજગાર માટે નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત સ્પર્ધા છે.

આથી લાંબા સમય સુધી રેફ્યુજી અને સ્થળાંતરિત થયેલા લોકોની શરણાર્થી વસ્તી અને ત્યાંના સ્થાનિક લોકો વચ્ચે તણાવ તરફ દોરી જાય છે અને ગરીબ વિસ્તારોમાં ખાસ કરીને શરણાર્થીઓ માટે ધ્યાન કેન્દ્રિત થાય છે. એક શીર્ષકના અપ્રકાશિત અભ્યાસ અનુસાર અહીં અસુરક્ષા, જાતીય અને લિંગ આધારિત હિંસાનું ઊંચું જોખમ છે. એમાલ  એસોસિયેશન ઇન્ટરનેશનલ દ્વારા કરાયેલ વિશ્લેષણમાં આ વાત બહાર આવી છે.

પરંપરાગત ટેકનિકો, સામગ્રી અને ડિઝાઇન મિશ્રણ કરીને MENNA પ્રોજેક્ટના સહભાગીઓ MENNA બ્રાન્ડ હેઠળ અનન્ય અને વેચાણપાત્ર ઉત્પાદનો બનાવી રહ્યા છે. ઇન્ટરેક્ટિવ વર્કશોપ જ્યાં રેફ્યુજી અને લેબેનીઝ સ્ત્રીઓ શીખે છે અને સાથે મળીને કામ કરે છે. આમ, સંવાદ અને સહઅસ્તિત્વ માટે જગ્યાઓ બનાવી છે. લેબેનીઝ નાગરિકો અને શરણાર્થીઓની મહિલાઓ  ઘણી વખત પક્ષપાતી કાયદા અને સાંસ્કૃતિક પ્રથાઓના વ્યાપને કારણે ભેદભાવ સહન કરે છે. તેઓ વારંવાર ક્યાં તો ઘરેથી પ્રતિબંધિત હોય છે અથવા સામાજિક રક્ષણ વગર અનૌપચારિક ક્ષેત્રમાં ઓછી અને અસ્થિર આવક શોધવા માટે ઉતારી દેવામાં આવે છે. રોજગાર અને બજારોમાં મહિલાનો વપરાશ સુધારવા અને તેમને સારી કમાણી કરાવવા અમે  એસોસિએશને દક્ષિણ લેબેનોન અને બૈરૂતના પરા વિસ્તારોમાં ૨૦૧૨થી  ૨૦૧૫ સુધી  લિંગ સમાનતા માટે યુએન મહિલા ભંડોળ અંગે અનુદાન આપ્યું છે અને ૨૦૧૨થી આ પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકયા છે. આ પ્રોજેક્ટ ૧,૦૦૦ ગ્રામીણ અને શરણાર્થી સ્ત્રીઓને અસર કરે છે અને તેઓ પોતાની  ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી હસ્તકલાનું  વ્યાપારીકરણ અને બ્રાન્ડિંગ કરતા શીખ્યા છે, ભરતકામ અને એક્સેસરીઝ, કાર્બનિક અને કૃષિ ખોરાક ઉત્પાદનો વગેરે આમાં સૌથી આગળ છે અને વધુ ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા ધોરણો જાળવવામાં આવે છે.

ઇન્ટરેક્ટિવ સત્ર દરમિયાન રેફ્યુજી અને લેબેનીઝ સ્ત્રીઓએ આ કાર્ય શીખ્યું હતું અને સાથે મળીને કામ કર્યું હતું, આ કાર્યક્રમથી સંવાદ અને સહઅસ્તિત્વ સાથે સામાજિક સ્થિરતાનું નિર્માણ કરાયું છે. “લેબેનીઝ સ્ત્રીઓએ  મને તેમનું પરંપરાગત સોય કામનું શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યું અને હું વાસ્તવમાં તેમની સાથે તમામ પરંપરાગત પદ્ધતિઓ જે હું મારી માતા અને  દાદી પાસેથી શીખી હતી તે શેર કરીને આનંદિત થઇ ગઈ’’ કમલ કહે છે.

પરંપરાગત ટેકનિકો, સામગ્રી અને ડિઝાઇન મિશ્રણ કરીને, સહભાગીઓ ઉત્પાદનો સાથે તેમના સાંસ્કૃતિક વારસો અને ઇતિહાસને જોડે છે અને તેમને અનન્ય અને અત્યંત વેચાણપાત્ર બનાવે છે. “અમે અમારા કામનું વાસ્તવિક પરિણામો ત્યારે જોયું જ્યારે મહિલાઓએ તેમના પોતાના ઉત્પાદનો બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને તેમનું પ્રદર્શન રાખવાનું શરૂ કર્યું. આ સફળતાથી તેઓ વધુ દૃઢ થતા ગયા અને તેઓને કામમાં વધુ વિશ્વાસ પાડવા લાગ્યો અને આ વિસ્તારમાં અન્ય સ્ત્રીઓ માટે પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણો સુયોજિત કરતા ગયા  “સફા અલ અલી, અમલ  એસોસિએશન ખાતે કાર્યક્રમ મેનેજર કહે છે. આ સંસ્થાએ  સમાન કામ કરી રહેલ ૧૩ અન્ય નાગરિક સમાજ સંસ્થાઓ અને સહકારી સંસ્થાઓ સાથે જોડાણ કર્યું અને લેબેનોન મહિલાઓ માટે પ્રથમ આર્થિક નેટવર્ક, ‘MENNA’ સુયોજિત કર્યું. (જેનો અરબી ભાષામાં અર્થ થાય છે “અમારી પાસેથી”).

આજે ૩૦૦થી વધુ રેફ્યુજી અને ગ્રામીણ લેબેનીઝ સ્ત્રી ઉત્પાદકો સાબુ, મીણબત્તીઓ, એક્સેસરીઝ અને હસ્તકલાના ઉત્પાદક છે અને જાહેરમાં બૈરૂતમાં એક દુકાન ધરાવે છે જે આ બધી પ્રોડકટ્‌સનું વેચાણ કરે છે.

૧,૦૦૦ ગ્રામીણ અને શરણાર્થી સ્ત્રીઓએ પોતાની  બ્રાન્ડ બનાવવાનું અને તેમના ઉત્પાદનો વ્યાપારીકરણ શીખ્યું  છે. “કટોકટી પાંચ વર્ષ પહેલાં સીરિયામાં શરૂ થઈ ત્યારે અમે લેબેનોન આવ્યા હતા શરણાર્થી તરીકે યોગ્ય નોકરી શોધવાનું ત્યારે મુશ્કેલ હતું અને હું સામાન્ય બિઝનેસ સેક્ટર એક્સેસ કરી શકુ તેમ ન હતું’’  મોના હમિદ, ૫૧ વર્ષીય સીરિયન બૈરૂતના પરા વિસ્તારોમાં રહેતા શરણાર્થી કહે છે “એ પછી હું અમલના MENNA નેટવર્કમાં જોડાઈ અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને મારી વસ્તુઓ વેચવા લાગી અને મારી વસ્તુઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં મેં કુશળતા મેળવી અને પ્રદર્શનો ખાતે પણ તેને દર્શાવી.” તેઓને પહેલી સફળતા ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬માં મેનુ કેટરિંગ સેવાથી મળી અને તેઓએ  સ્ત્રીઓ માટે વધુ આવકની તકો ઊભી કરી. MENNA બ્રાન્ડ લેબેનીઝ અને શરણાર્થી સ્ત્રીઓને એ રીતે સાથે લાવ્યું છે. જેથી બંને સમુદાયોને સરખો લાભ મળે.

“આ પ્રોજેક્ટનું  મહત્ત્વ એ છે કે તે શરણાર્થીઓની સંસ્કૃતિ અને શરણાર્થી સ્ત્રીઓની કુશળતાનો આદર કરે છે અને તેમને યજમાન સમુદાયમાં સંકલિત કરાવા સહાય આપે છે. તે એક મોડેલ તરીકે કામ કરે છે અને  માત્ર એક નાજુક સંદર્ભમાં પોતાના આર્થિક સશક્તિકરણના સ્ત્રીઓને એજન્ટો જ નથી બનાવતું પણ તેઓને એક રસ્તો બતાવે છે જે તેમને એકસાથે એક સામાન્ય ધ્યેય પૂરૂં પાડે છે. આ ઇમારત સામાજિક સ્થિરતા અને ટકાઉ શાંતિ માટે કામ કરે છે, “ એવું લેબેનોનમાં લિંગ સમાનતા માટે  કાર્ય કરતા યુએન મહિલા ફંડ માટે કાર્યક્રમના નિષ્ણાંત નોંધે છે. આ ફંડ હવે લેબેનોન અને અન્ય દેશોમાં સમાન પહેલને સહાય દ્વારા આ પ્રોજેક્ટની સફળતાનું નિર્માણ કરી રહી છે.

(સૌ. : વાયર.ઇન)