(એજન્સી) તા.૨૪
દલિત વોટ બેંકના સહારે રાજનીતિમાં ઊંડો પ્રવેશ કરનાર બસપાએ સીતાપુર સંસદીય સીટ પર એક પણ વખત દલિત કાર્ડનો દુરોપયોગ કર્યો નથી. બસપા ચીફ અહીં મળેલી ટિકિટનો આધારે સોશિયલ એન્જિનિયરિંગની ફોર્મ્યુલા બનાવી રહ્યા છે. બસપા ક્યારેક પછાત અને મુસ્લિમ વર્ગ પર દાવ લગાવતી રહી છે. દોઢ દાયકા સુધી સીતાપુર બેઠક પર કબજો જમાવનાર બસપાએ આ વખતે પૂર્વ ધારાસભ્ય મહેન્દ્ર યાદવને ઉમેદવાર બનાવીને એક તીરથી અનેક પક્ષીઓ માર્યા છે. બસપાનું આ પગલું કેટલું અસરકારક રહેશે તે ૪ જૂને ખબર પડશે. બસપાએ ૧૯૮૯માં પહેલીવાર સીતાપુર સંસદીય બેઠક પરથી ચૂંટણી લડી હતી. આમાં બસપાએ સૈયદ નાસિરને પોતાના ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા. પહેલી જ ચૂંટણીમાં હાથીએ જોરદાર પ્રદર્શન કર્યું અને ૧,૧૬,૬૮૦ મતો સાથે ત્રીજું સ્થાન મેળવ્યું હતું. ૧૯૯૧ની ચૂંટણીમાં મ્જીઁના અઝીઝ ખાન ૩૫,૬૭૦ મતો સાથે પાંચમા ક્રમે હતા. ૧૯૯૬ની ચૂંટણીમાં ભશષએ પોતાનો ઉમેદવાર બદલ્યો, આ વખતે તેણે પ્રેમનાથ વર્માને ચૂંટણીના મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા. આ ચૂંટણીમાં બસપાએ ફરી તાકાત બતાવી હતી. બીએસપીના ઉમેદવાર પ્રેમનાથ ૧,૧૭,૭૯૧ મતો મેળવીને ત્રીજા ક્રમે રહ્યા. ભશષએ ૧૯૯૮માં ફરીથી પ્રેમનાથ પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો. પ્રેમનાથ વર્મા આ ચૂંટણીમાં ૧,૮૮,૯૫૪ મત મેળવીને બીજા સ્થાને રહ્યા હતા. બસપા આ ચૂંટણીમાં ભાજપના જનાર્દન મિશ્રા સામે ૨૭,૯૨૦ મતોના તફાવતથી હારી ગઈ હતી. અહીંથી બસપાએ ૧૯૯૯માં જીતનો સ્વાદ ચાખ્યો હતો.
આ વખતે પણ સોશિયલ એન્જિનિયરિંગની ફોર્મ્યુલા અપનાવીને રાજેશ વર્માને હાથીનો મહાવત બનાવવામાં આવ્યો. પ્રથમ વખત સીતાપુર સીટ પર બીએસપીનું ખાતું ખુલ્યું અને એસસી અને પછાત વર્ગના મતોની મદદથી રાજેશ વર્મા ૨,૧૧,૧૨૦ મતો મેળવીને હાથીને દિલ્હી લઈ ગયા હતા. ૨૦૦૪ની ચૂંટણીમાં પણ રાજેશ વર્માએ પોતાની સીટ જાળવી રાખી હતી. ૨૦૦૯ની ચૂંટણીમાં, મ્જીઁએ અહીંથી હાથીનો માહુત બદલી નાખ્યો, પરંતુ જૂના ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન કરીને ફરીથી મુસ્લિમ સમુદાયમાંથી કૈસરજહાં પર વિશ્વાસ કર્યો હતો.
કૈસરજહાંએ મુસ્લિમ અને એસસી વોટ બેંકની મદદથી જીત નોંધાવી હતી. આ ચૂંટણીમાં કૈસરજહાંને ૨,૪૧,૧૦૬ વોટ મળ્યા હતા. ૨૦૧૪માં કૈસર જહાં ૩,૬૬,૫૧૯ વોટ મેળવ્યા બાદ પણ ચૂંટણી હારી ગઈ હતી. ૨૦૧૯માં બસપાએ બ્રાહ્મણ કાર્ડ રમ્યું હતું. બસપા-એસપી ગઠબંધને ઉમેદવાર તરીકે નકુલ દુબેને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. નકુલ દુબે ૪,૧૩,૬૯૫ મતો સાથે બીજા ક્રમે છે. આ વખતે બસપા એકલા હાથે ચૂંટણી લડી રહી છે. આ વખતે બીએસપીએ મહેન્દ્ર યાદવને ઉમેદવાર બનાવીને હરીફાઈને ત્રિકોણીય બનાવવાના માર્ગ પર મક્કમતાથી આગળ વધ્યું છે. ભાજપે રાજેશ વર્મા પર ત્રીજી વખત વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. જ્યારે કોંગ્રેસ-એસપી ગઠબંધન તરફથી પૂર્વ ધારાસભ્ય રાકેશ રાઠોડ મેદાનમાં છે. બીએસપી પૂર્વ ધારાસભ્ય મહેન્દ્ર યાદવ દ્વારા ભાજપ અને સપાને ઘેરવાનો પ્રયાસ કરશે. વાસ્તવમાં મહેન્દ્ર યાદવ ભાજપની ટિકિટ પર ૨૦૧૭માં બિસ્વાન વિધાનસભા સીટથી ધારાસભ્ય બન્યા હતા. ૨૦૨૨માં ટિકિટ નકાર્યા બાદ પણ તેઓ સંપૂર્ણ ઉર્જા સાથે ભાજપમાં સક્રિય રહ્યા હતા. તેથી, અમે ચોક્કસપણે ભાજપમાં તોડવાનો માર્ગ શોધીશું. તે જ સમયે, યાદવ સમુદાયના હોવાને કારણે, સપાની પરંપરાગત વોટબેંકને તોડવા માટે દરેક શક્ય પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ ફોર્મ્યુલામાં શોધ જીતવાની શક્યતા :- ૧૯૯૯થી ૨૦૦૯ દરમિયાન બીએસપી સીતાપુર સીટ પર ત્રણ વખત જીતવા પાછળનું મુખ્ય કારણ તેનું સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ છે. હાથીએ સીતાપુરથી દિલ્હી સુધી બે વખત કુર્મી સમુદાયના રાજેશ વર્માની મદદથી અને એક વખત મુસ્લિમ સમુદાયના કૈસરજહાંની મદદથી મુસાફરી કરી છે. ફરી એકવાર બીએસપી સોશિયલ એન્જિનિયરિંગની ફોર્મ્યુલા દ્વારા જીતની શક્યતાઓ શોધી રહી છે.
તેમણે એ વાર બ્રાહ્મણ કાર્ડ રમ્યું હતું જેમાં નિષ્ફળતા મળી હતી :- મ્જીઁએ પણ સીતાપુર સીટ પર ૨૦૧૯માં એકવાર બ્રાહ્મણ કાર્ડ રમ્યું હતું. પરંતુ આ પગલું અસરકારક સાબિત થયું ન હતું. સપા સાથે ગઠબંધન કર્યા પછી પણ નકુલ દુબેને એક લાખથી વધુ મતોના તફાવતથી કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સીતાપુર લોકસભા ક્ષેત્રમાં લગભગ ૨૮.૧ ટકા જીઝ્ર-જી્‌ મતદારો છે. આ વર્ગને બસપાની કેડર વોટબેંક માનવામાં આવે છે. આ સિવાય લગભગ ૨૭.૯ ટકા પછાત વર્ગ, ૨૩ ટકા સામાન્ય અને ૨૧ ટકા મુસ્લિમ મતદારો છે. બસપા દલિત અને પછાત વર્ગના મતદારોના મતને જીતવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે.