૨ વર્ષના યુદ્ધ દરમિયાન નાશ પામેલી મસ્જિદોમાં ઉપાસકો એકઠા થયા છે અને લગભગ સંપૂર્ણ વિનાશ છતાં અલ-ઓમારી મસ્જિદ આંશિક રીતે ફરી ખોલવામાં આવી છે

(એજન્સી) ગાઝા સિટી, તા.૧૯
આ વર્ષે રમઝાન શરૂ થઈ ગયું છે અને મંગળવારે ગાઝામાં સાંજ પડતાં જ, નમાઝ અદા કરનારાઓની હરોળ મસ્જિદોની અંદર નહીં, પરંતુ તેમના ખંડેરો પર હતી. ઇઝરાયેલના આ એન્ક્‌લેવ પરના બે વર્ષના યુદ્ધ પછી પહેલી વાર, પેલેસ્ટીનીઓએ યુદ્ધવિરામ હેઠળ મુસ્લિમ પવિત્ર રમઝાન મહિનાની શરૂઆત સાથે કાટમાળથી ભરેલા આંગણામાં અને નાયલોનની ચાદર અને લાકડાના પાટિયાથી બનેલા કામચલાઉ પ્રાર્થના સ્થળોએ તરાવીહની નમાઝ અદા કરી હતી.ઘણી મસ્જિદો હવે અસ્તિત્વમાં જ નથી. ગાઝાના સરકારી મીડિયા કાર્યાલય અનુસાર, યુદ્ધ દરમિયાન ૧,૦૧૫થી વધુ મસ્જિદો નાશ પામી હતી અથવા નુકસાન થયું હતું. ઓછામાં ઓછા ૮૩૫ સંપૂર્ણપણે જમીનદોસ્ત થઈ છે, જ્યારે અનેક આંશિક રીતે કાર્યરત છે. ગુંબજ અને મીનારાઓ નષ્ટ થયા છે અને આરસપહાણના ફ્લોરની જગ્યાએ, મુસ્લિમો અસમાન કોંક્રિટ અને રેતી પર સજ્દો કરે છે.નમાઝ શરૂ થતાં જ એન્ક્‌લેવના કેટલાક ભાગોમાં ઇઝરાયેલી સર્વેલન્સ ડ્રોન ઉપરથી ચક્કર લગાવતા રહ્યા હતા. ગાઝા શહેરના જૂના ભાગમાં, રહેવાસીઓ ઐતિહાસિક અલ-ઓમારી મસ્જિદમાં પાછા ફર્યા, જે પેલેસ્ટાઇનની સૌથી મોટી અને સૌથી જૂની મસ્જિદમાંની એક છે. સૌપ્રથમ ૧૪ સદી પહેલાં સ્થાપિત થયેલી, આ મસ્જિદ ડિસેમ્બર ૨૦૨૩માં દસ્તાવેજીકૃત બોમ્બમારામાં મસ્જિદ લગભગ સંપૂર્ણ નાશ પામી હતી. ત્યારથી માળખાના ભાગોને ભક્તો માટે મર્યાદિત પ્રવેશ માટે કામચલાઉ સામગ્રીથી ઢાંકવામાં આવ્યા છે. વ્યાપક નુકસાન છતાં, સેંકડો લોકો સાંજની નમાઝ માટે ત્યાં ભેગા થયા હતા. આ બધું થયા પછી પણ, લોકો અહીં પ્રાર્થના કરવાનું પસંદ કરે છે, યુદ્ધ દરમિયાન, અમે દરરોજ મરી રહ્યા હતા. પરંતુ આ હજુ પણ અમારી મસ્જિદ છે.અન્ય એક ઉપાસક, અબુ અબ્દુલ્લા ખલાફે કહ્યું કે સ્થળ પર પાછા ફરવાનો પ્રતીકાત્મક અર્થ છે. અમે વિનાશ છતાં અહીં ઉભા છીએ, અમે રાહત ઇચ્છીએ છીએ. અમે સ્થિરતા ઇચ્છીએ છીએ.ગાઝામાં, અન્ય સ્થળોએ પણ સમાન દૃશ્યો હતા. કાટમાળ પર બાંધવામાં આવેલા પ્રાર્થના તંબુ ઝડપથી ભરાઈ ગયા. કેટલાકને મર્યાદિત કલાકો સુધી કાર્યરત નાના જનરેટર દ્વારા થોડા સમય માટે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા. પશ્ચિમ ગાઝા શહેરમાં ભારે નુકસાન પામેલી અલ-અમીન મોહમ્મદ મસ્જિદના ઇમામ શેખ રામી અલ-જરોશાએ કહ્યું કે આ વર્ષે રમઝાન નોંધપાત્ર રીતે અલગ લાગે છે. લોકો યુદ્ધથી, નુકસાનથી, વિસ્થાપનથી થાકી ગયા છે. તેમ છતાં તેઓ નમાઝનો દૃઢ નિર્ધાર રાખે છે. અમે ગમે ત્યાં પ્રાર્થના કરીશું, ભલે તે ખંડેર પર હોય.૬૫ વર્ષીય રમીઝ અલ-મશહરાવી કહે છે કે, આ વર્ષે, હું એકલો છું, તેમ છતાં, હું રિમલ જિલ્લામાં અલ-કાન્ઝ મસ્જિદના અવશેષો પર બનેલા કામચલાઉ સ્થળે રાત્રિની પ્રાર્થનામાં હાજરી આપું છું. જેરુસલેમના મુફ્તીએ જાહેરાત કરી કે બુધવાર રમઝાનનો પહેલો દિવસ હશે, ત્યારે ગાઝામાં ઘણા લોકોએ આ ક્ષણને ખુશી તરીકે વર્ણવી હતી.પાછલા બે રમઝાન બોમ્બમારા અને તીવ્ર ભૂખમરા હેઠળ પસાર થયા, અને પરિવારોને ઇફ્તાર – (પરંપરાગત રોઝા છોડવા માટેનું ભોજન) – અથવા સુહૂર – (પવિત્ર મહિના દરમિયાન દિવસના ઉપવાસ શરૂ થાય તે પહેલાં સવારનું ભોજન) માટે તૈયાર કરી શક્યા નહીં.હવે, મોટા પાયે લડાઈ ઓછી થઈ ગઈ છે, ત્યારે પણ વિસ્થાપન વ્યાપક છે અને પુનર્નિર્માણ અનિશ્ચિત છે. વીજળી હજુ પણ મોટા પ્રમાણમાં બંધ છે અને હજારો પરિવારો કાટમાળ વચ્ચે તંબુઓમાં રહે છે. ગાઝામાં ઘણા લોકો માટે, આ રમઝાન સામાન્ય નથી. લડાઈ ઓછી થઈ ગઈ છે, ત્યારે વિસ્થાપન, વિનાશ અને અનિશ્ચિતતા ચાલુ છે, જેના કારણે રહેવાસીઓ નુકસાન અને નાજુક આશા વચ્ચે રમઝાન પસાર કરી રહ્યા છે. ગાઝામાં ૧૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫થી યુએસ-સમર્થિત યુદ્ધવિરામ કરાર અમલમાં છે, જે ઇઝરાયેલના બે વર્ષના યુદ્ધમાં ૭૨,૦૦૦થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે, જેમાં મોટાભાગે મહિલાઓ અને બાળકો છે, અને ઓક્ટોબર ૨૦૨૩થી ૧૭૧,૦૦૦થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. ૧૦ ઓક્ટોબરથી કરાર અમલમાં આવ્યો ત્યારથી, ઇઝરાયેલી દળોએ તોપમારો અને ગોળીબાર દ્વારા સેંકડો ઉલ્લંઘનો કર્યા છે, જેમાં ૬૦૩ પેલેસ્ટિનિયનો માર્યા ગયા છે અને ૧,૬૧૮ અન્ય ઘાયલ થયા છે.