ઇઝરાયેલ ગાઝામાં બોમ્બમારા માટેના લક્ષ્યોને ઓળખવા માટે
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ‘લવંડર’નો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે

(એજન્સી) તા.૫
ઈઝરાયેલ ગાઝા પટ્ટીમાં પેલેસ્ટીનીઓ પર હવાઈ હુમલાના સંભવિત લક્ષ્યોને ઓળખવા માટે ‘લવંડર’ નામની AI સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.
ઓકટોબર ૭, ૨૦૨૩થી શરૂ થયેલા આ હુમલાઓમાં ૩૩,૦૦૦થી વધુ પેલેસ્ટીની મૃત્યુ પામ્યા છે. એક નવી તપાસ અનુસાર, ઇઝરાયેલી સેનાએ પેલેસ્ટીની જૂથ હમાસ સાથે જોડાયેલા ૩૭,૦૦૦ સંભવિત લક્ષ્યોની સૂચિ બનાવવા માટે લવંડરનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ઇઝરાયેલ ડિફેન્સ ફોર્સિસના ચુનંદા ગુપ્તચર વિભાગ, યુનિટ ૮૨૦૦ દ્વારા સંયુક્ત તપાસ દ્વારા આ સિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવી હતી.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો હેતુ માનવ સંડોવણીના વિલંબને દૂર કરવાનો છે, જેનાથી લક્ષ્યોને ઓળખવા અને સૈન્યની ક્ષમતામાં સુધારો થાય છે. આ સિસ્ટમ છ અનામી ઇઝરાયેલી ગુપ્તચર અધિકારીઓની મુલાકાતો પર આધારિત છે જેમણે ગાઝામાં હમાસ સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન સેવા આપી હતી અને હત્યા માટેના લક્ષ્યોની તપાસ કરવા માટે છૈંના ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલા હતા. લવંડરના લક્ષ્યાંકો તેમની ઓછી ચોક્સાઈને કારણે શંકાસ્પદ માનવામાં આવતા હતાં, પરંતુ તેના નમૂનાએ ૯૦ ટકા ચોક્સાઈ દર દર્શાવ્યા પછી લશ્કરી અધિકારીઓએ આ સિસ્ટમને મંજૂરી આપી હતી.
એક સ્ત્રોતે જણાવ્યું હતું કે, માનવ કર્મચારીઓ ઘણીવાર મશીનના નિર્ણયો માટે માત્ર ‘રબર સ્ટેમ્પ’ તરીકે સેવા આપતા હતા, સામાન્ય રીતે બોમ્બ ધડાકાને અધિકૃત કરતા પહેલા દરેક લક્ષ્ય માટે વ્યક્તિગત રીતે માત્ર ‘૨૦ સેકન્ડ’ મળે છે. યુદ્ધના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન, સેનાને તેના ૧૦ ટકા ભૂલ દરને કારણે છૈં ટૂલના લક્ષ્ય પસંદગીની તપાસ કરવાની જરૂર ન હતી. ઇઝરાયેલી સેનાએ લક્ષિત વ્યક્તિઓ પર હુમલો શરૂ કર્યો જ્યારે તેઓ તેમના ઘરોમાં હતા અને સામાન્ય રીતે તે રાત્રે તેમના સમગ્ર પરિવારો સાથે હાજર હતા.
યુદ્ધમાં ફરજ બજાવતા ગુપ્તચર અધિકારીઓ પૈકી એકે જણાવ્યું હતું કે, પરિવારના ઘર પર બોમ્બમારો કરવો એ શંકાસ્પદ લડવૈયાઓને પકડવા કરતાં સરળ છે. આઇડીએફએ પ્રથમ વિકલ્પ તરીકે કોઈપણ ખચકાટ વિના ઘરોમાં હમાસના ઓપરેટિવ્સ પર બોમ્બમારો કર્યો હતો. કુટુંબના ઘર પર બોમ્બમારો કરવો ખૂબ સરળ છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં તેમને શોધવા માટે આ સિસ્ટમ બનાવવામાં આવી છે. શંકાસ્પદ લડવૈયાઓના ઘરની અંદર બોમ્બમારો કરવા માટે સૈન્ય વારંવાર ‘સાઈલેન્ટ બોમ્બ’નો ઉપયોગ કરે છે.
આ અહેવાલમાં અભૂતપૂર્વ નાગરિક મૃત્યુઆંક અને માર્યા ગયેલા મહિલાઓ અને બાળકોની અત્યંત વધુ સંખ્યા આ હુમલાઓને લીધે છે. ઇઝરાયેલી સેનાએ હમાસના ઓપરેટિવ્સને ઓળખવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે, તે ક્રોસ-રેફરન્સ ઇન્ટેલિજન્સ સ્ત્રોતો માટે ડેટાબેઝનો ઉપયોગ કરે છે અને ખાતરી કરે છે કે, લક્ષ્યો આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને ૈંડ્ઢહ્લ નિર્દેશોને પૂર્ણ કરે છે.
આ તપાસ ગાઝામાં ઇઝરાયેલના સૈન્ય અભિયાનની વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય નિંદાનું સમર્થન કરવામાં આવ્યું છે. ઓકટોબર ૭થી ૩૩,૦૦૦થી વધુ પેલેસ્ટીની મૃત્યુ પામ્યા છે અને ૭૫,૬૬૮ ઘાયલ થયા છે. બુધવાર, ૩ એપ્રિલના રોજ ઇઝરાયેલી હવાઈ હુમલામાં ગાઝામાં સાત વિદેશી સહાય કામદારો માર્યા ગયા હતા.