(એજન્સી) તા.૯
તેહરાન, વોશિંગ્ટન અને મસ્કત વચ્ચે વધી રહેલી રાજદ્વારી હલચલ વચ્ચે ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઓમાન સાથે સમજૂતી આખરી ઓપ તરફ છે. જોકે, યુએસ નાકેબંધી અને શરતો પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા માર્ગ સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો થશે નહીં.
૧. ઓમાન સાથેની વાટાઘાટો અને ઈરાનની કડક શરતોઈરાને શનિવારે જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝની જળડમરૂમધ્ય (Strait of Hormuz)ના નિયંત્રણ અંગે ઓમાન સાથેની સમજૂતી ખૂબ નજીક છે, પરંતુ આ જળમાર્ગને સંપૂર્ણપણે મુક્ત કરવા માટે તે પૂરતું નથી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીના જણાવ્યા મુજબ, બંને દેશો શિપિંગ માટેના નવા કામચલાઉ માર્ગ અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા છે, કારણ કે જૂની શિપિંગ સિસ્ટમ હવે તેહરાનને મંજૂર નથી. બીજી તરફ, ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ મોહમ્મદ બાકેર જોલ્કાદ્ર અને રિવોલ્યુશનરી ગાડ્‌ર્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જળડમરૂમધ્યને ફરીથી ખોલવાનો આધાર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ પર નિર્ભર છે. ઈરાને માંગ કરી છે કે અમેરિકા ઈરાન સામેના તમામ ધમકીઓ અને આક્રમણો બંધ કરે, તેના પરથી નાકેબંધી અને પ્રતિબંધો હટાવે, ફ્રીઝ કરેલી સંપત્તિઓ મુક્ત કરે અને યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાનનું વળતર આપે. ૨. ઓમાન દ્વારા સકારાત્મક વાટાઘાટોની પુષ્ટિઓમાને જળડમરૂમધ્યમાંથી પસાર થતા જહાજો પર થઈ રહેલા સતત હુમલાઓની સખત નિંદા કરી છે અને ઈરાનસાથેની વાટાઘાટોને “સકારાત્મક અને રચનાત્મક” ગણાવી છે. ઓમાનના વિદેશ મંત્રાલયે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તમામ પક્ષોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને એવી કોઈપણ કાર્યવાહીથી બચવું જોઈએ જે આ મધ્યસ્થતાની પ્રગતિને અસર કરે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને પણ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે કરાર માટે આ શ્રેષ્ઠ સમય છે અને ઈરાન આ સંઘર્ષમાં મજબૂત અને વિજયી સ્થિતિમાં છે. ૩. જહાજો પર હુમલા અને વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયેલા આક્રમણના જવાબમાં ઈરાને ખાડી દેશોમાં આવેલા યુએસ સૈન્ય મથકો અને હોર્મુઝની જળડમરૂમધ્યમાંથી પસાર થતા જહાજોને નિશાન બનાવ્યા છે. સંયુક્ત અરબ અમીરાત (UAE)એ શનિવારે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાને તેની સરકારી ઓઇલ કંપની સાથે સંકળાયેલા એક ઓઇલ ટેન્કર પર મિસાઇલ હુમલો કર્યો હતો. યુકેની દરિયાઈ વેપાર નૌકાદળ (UKMTO) અનુસાર, અન્ય એક જહાજમાં હુમલા બાદ આગ લાગી હતી, જેને પાછળથી બુઝાવી દેવામાં આવી હતી. વિશ્વના પાંચમા ભાગના તેલ અને ગેસના પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ એવા આ દરિયાઈ માર્ગમાં અવરોધ ઊભો થવાથી વૈશ્વિક સ્તરે બળતણના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે અને ફુગાવો વધ્યો છે. ૪. યુએસ સેન્ટકોમ (UKMTO) અને માનવતાવાદી રાહત અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડે (CENTCOM) શનિવારે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી હતી કે વર્તમાન નાકેબંધી શરૂ થયા પછી તેમણે માનવતાવાદી સહાય લઈને જતા ૩૦થી વધુ જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે, જ્યારે પ૩ જહાજોને પાછા મોકલ્યા છે. બીજી તરફ, અમેરિકી અધિકારીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે ઈરાન પોતાની અટકાયતો અને શરતોનું પાલન કરશે અને વાણિજ્યિક શિપિંગ પુનઃસ્થાપિત થશે, તો અમેરિકા પણ ઈરાની બંદરો પરથી પોતાની નાકેબંધી હટાવી લેશે. નોંધનીય છે કે સંઘર્ષ શરૂ થયા પછી ઈરાનમાં જીવનજરૂરી વસ્તુઓના ભાવ ખૂબ જ વધી ગયા છે, જેના માટે રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયને અમેરિકી પ્રતિબંધોને જવાબદાર ગણાવ્યા છે.