ઓડિશાના બાલાસોર જિલ્લામાં આદિવાસી ખ્રિસ્તીઓ તેમના સગાસંબંધીઓના દફનવિધિના અધિકારનો વિરોધ કરી રહેલા માઝી પરગણા જૂથો સાથે શ્રેણીબદ્ધ સંઘર્ષમાં છે

(એજન્સી)                                                        નવી દિલ્હી, તા.૨૫
ઓડિશાના નબરંગપુર જિલ્લાના સિઉનાગુડા ગામમાં ચાર આદિવાસી ખ્રિસ્તીઓને તેમના પરિવારના સભ્યોને દફનાવવા માટે હિન્દુ ધર્મ અપનાવવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી, એમ વકીલોની છ સભ્યોની તથ્ય શોધ ટીમને ઓડિશાના બાલાસોરમાં સમુદાયના નેતાઓ અને ગ્રામજનો સાથે વાતચીત કરતી વખતે જાણવા મળ્યું હતું. સત્ય શોધ અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે,“આશ્ચર્યજનક ઘટનાક્રમનમાં, ચાર ખ્રિસ્તીઓને તેમના પરિવારના સભ્યો, કેસબ સાંતા, ૭૦ના ને દફનાવવા માટે હિન્દુ બનવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી; એક શરત એ છે કે હિન્દુ ગ્રામજનોએ ઓડિશાના નબરંગપુર જિલ્લાના સિઉનાગુડા ગામમાં દફનવિધિની મંજૂરી આપવાનો આગ્રહ રાખ્યો હતો. આ વ્યક્તિનું મૃત્યુ ૨ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ થયું હતું. ગામમાં ૩૦ હિન્દુ પરિવારોમાં ૩ ખ્રિસ્તી પરિવારો હતા,”. ક્લેરા ડિસોઝા, સુજાતા જેના, ગીતાંજલિ સેનાપતિ, સોફિયા મરિયમ, બાલથાઝર અને અજય કુમાર સિંહની બનેલી ટીમે ૧૫ માર્ચે ગ્રામજનો પાસેથી જુબાનીઓ એકત્રિત કરી હતી, જેમણે બાલાસોર જિલ્લાના રાયબાનિયા પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના ગામ સમુદાય દ્વારા દફનવિધિનો ઇન્કાર, ધાર્મિક કાર્યક્રમો અને બહિષ્કારની ધમકી સહિતના વિવિધ આરોપો પર વાત કરી હતી. તથ્યા શોધક ટીમના જણાવ્યા અનુસાર, ૧૮ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૪ના રોજ સારણા માઝી/માઝી પરગણાના બેનર હેઠળ એક ટોળાએ સ્થાનિક સંતલ આદિવાસી ખ્રિસ્તી બુધિયા મુર્મુના દફનવિધિને અટકાવી દીધી હતી, જેના કારણે અશાંતિ ફેલાઈ હતી. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, તણાવ અને દલીલો વચ્ચે મૃતકોને દફનાવવામાં ૧૨ કલાકથી વધુ સમય લાગ્યો. આદિવાસી ખ્રિસ્તીઓ તેમના સંબંધીઓના દફનવિધિ અંગે તેમના સાથી આદિવાસીઓ તરફથી પહેલી વાર આવી ધમકીઓ અને ધાકધમકી સાંભળીને ચોંકી ગયા. દફનવિધિનો મુદ્દો વધુ ગંભીર બન્યો અને ધમકીઓ અને બહિષ્કારની શ્રેણીમાં ફેરવાઈ ગયો,”. ત્યારબાદ, ૨૩ ડિસેમ્બરના રોજ, સ્થાનિક પોલીસે પેરિશ ચર્ચની મુલાકાત લીધી અને તેમની વિરૂદ્ધ ફરિયાદોના આધારે દફનવિધિ કરાવનાર પાદરીની શોધ કરી. પોલીસે પાદરીને જાતિ પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવા અને પોલીસ સ્ટેશનની મુલાકાત લેવા કહ્યું. ફરિયાદોની સામગ્રી જાહેર કર્યા વિના. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ‘પાદરીને હજુ સુધી ફરિયાદોની સામગ્રી ખબર નથી અને કોઈ ફરિયાદની કોપી મળી નથી,’. ઘટનાઓની શ્રેણીમાં પોલીસ અને મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ દ્વારા અથડામણમાં સામેલ બે જૂથોને સમન્સ મોકલવામાં આવ્યા હતા જેનો કોઈ ઉકેલ આવ્યો ન હતો. આ જૂથો તહસીલદારના નિર્દેશો પર પણ મળ્યા હતા જ્યાં માઝી પરગણાએ આગ્રહ રાખ્યો હતો કે ‘બંધારણ મુજબ ખ્રિસ્તી આદિવાસીઓને કોઈ દફનવિધિનો અધિકાર નથી’. પરિણામે, કોઈ સામાન્ય કારણ મળ્યું ન હતું અને મુદ્દો વણઉકેલાયેલો રહ્યો. આ દરમિયાન, ૨૮ ડિસેમ્બરના રોજ પોલીસની હાજરીમાં બુધિયા મુર્મુની શુદ્ધિકરણ વિધિઓ (રિક્વિમ માસ) યોજાઈ હતી કારણ કે બદમાશોએ તેને વિક્ષેપિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. દરમિયાન, માઝી પરગણા જૂથ દ્વારા પડોશી ગામમાં પ્રાર્થના સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ હતી. દુધિયા ખાલી ગ્રામજનોએ બાલાસોર જિલ્લાના રાયબાનિયા પોલીસ સ્ટેશન હેઠળ ફરિયાદ નોંધાવી હતી. નફરતના અભિયાનને વધારવામાં મીડિયાની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડતા, અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, “કેટલાક ચોક્કસ સ્થાનિક અખબારોએ ખ્રિસ્તી આદિવાસી વિરૂદ્ધ નફરતના અભિયાનને વધારવામાં ખલનાયકની ભૂમિકા ભજવી હતી. આદિવાસી ખ્રિસ્તીઓ દર વખતે સ્થાનિક પોલીસ, તહસીલદાર અને એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા બોલાવવામાં આવેલા અધિકારીઓને મળવા માટે મજબૂર થયા હતા; જોકે, માઝી પરાગણના તોફાની તત્વો મતભેદોને ઉકેલવા માટે એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા આદેશ આપવામાં આવેલી બેઠક સિવાય કોઈ પણ બેઠકમાં જોડાયા ન હતા. જોકે, બે મહિના દરમિયાન કેટલાક સ્થાનિક દૈનિક અખબારોમાં શ્રેણીબદ્ધ લેખોમાં હકીકતોનું ખોટું વર્ણન કરીને આ જૂથને પ્રોત્સાહન મળ્યું જેમાં ખ્રિસ્તી આદિવાસી ચોક્કસ ધર્મ અપનાવીને પરંપરાગત આદિવાસી સંસ્કૃતિનો નાશ કરી રહ્યા હોવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.” તેમાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું કે,“આદિવાસી ખ્રિસ્તીઓએ ત્રીજી પેઢીઓથી ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવ્યો હતો; છતાં કેટલાક અખબારો નિયમિતપણે વિવાદો ઉભા કરી રહ્યા છે કારણ કે આ પ્રદેશમાં પ્રાર્થના સેવા યોજાતી વખતે દર વખતે નવા લોકો ધર્માંતરિત થઈ રહ્યા છે,”. વધુમાં, ટીમે અવલોકન કર્યું કે ઓડિશાના બાલાસોર જિલ્લામાં ખ્રિસ્તી લઘુમતી સામેના સંઘર્ષમાં વધારો થવાનું કારણ છત્તીગઢના છિંદવાડામાં ધર્માંતરિત ખ્રિસ્તીને દફનાવવાના મુદ્દા પર આ વર્ષે ૨૭ જાન્યુઆરીના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા વિભાજિત ચુકાદાને આભારી હોઈ શકે છે. જ્યારે ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્નાએ ચુકાદો આપ્યો કે દફનવિધિ અપીલકર્તાની મૂળ ગામમાં ખાનગી માલિકીની જમીન પર થવી જોઈએ, ત્યારે ન્યાયાધીશ સતીશ ચંદ્ર શર્માએ જણાવ્યું હતું કે મૃતક -જે માહરા જાતિમાંથી ખ્રિસ્તી ધર્મમાં રૂપાંતરિત થયો હતો-તેને ખ્રિસ્તી સમુદાયના દફનભૂમિમાં એટલે કે, મૃતકના મૂળ ગામથી ૨૦ કિલોમીટર દૂર સ્થિત નિયુક્ત ખ્રિસ્તી દફનભૂમિમાં ‘તર્ક અને તર્કસંગતતાની મર્યાદામાં’ દફનાવવામાં આવવી જોઈએ. તથ્ય શોધક ટીમે રાજ્યને સમાજના તમામ વર્ગોમાં શાંતિ અને સાંપ્રદાયિક સુમેળને પ્રોત્સાહન આપવા અને ખાસ કરીને ધાર્મિક લઘુમતીઓને સમાનતા અને ભેદભાવ ન રાખવાની ખાતરી આપવા વિનંતી કરી છે. તેણે જિલ્લા વહીવટીતંત્રને પણ વિનંતી કરી છે કે તપાસ કરે. તેમણે ‘જાતિ અને સંપ્રદાયના નામે વિભાજન કરનારા અસામાજિક તત્વો’ માટે, ખોટી માહિતી ફેલાવતા અને ‘ખોટી માહિતી પ્રકાશિત કરતા સમુદાયોમાં દ્વેષ પેદા કરતા સ્થાનિક અખબારો પર નજર રાખવા’ અને મતભેદોને દૂર કરવા માટે સમુદાયો વચ્ચે સતત સંવાદો કરવા જણાવ્યું. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય/જિલ્લા વહીવટીતંત્ર, બંધારણીય મૂલ્યો અને ધર્મનિરપેક્ષતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પેરાલીગલ તાલીમ લઈ શકે છે.       (સૌ. : ધ વાયર.ઈન)