કેવી રીતે દલિત કલાકારો સમકાલીન કલાને આકાર આપી રહ્યા છે ?

તેમના કલા પ્રદર્શન બિકમિંગ – વીવિંગ ધ કોમન્સમાં, કે. નટરાજન અને એસ. વેંકટેશન જીવનકથાઓને કલાત્મક અભિવ્યક્તિમાં ફેરવે છે, તે જીવંત અનુભવનો નકશીદાર પટલ છે જે જાતિ અને સમુદાયથી ઉપર ઉઠે છે

(એજન્સી) ચેન્નાઈ, તા.૩૧
જ્યારે બે દલિત કલાકારો તેમની જીવનકથાઓને કલામાં ફેરવે છે, ત્યારે તેમનો સહયોગ એક શક્તિશાળી વાતચીત બની જાય છે. કે. નટરાજન અને એસ. વેંકટેશન ‘બીકમિંગ – વીવિંગ ધ કોમન્સ’ નામના એક આર્ટ શોમાં તેમની કૃતિઓ રજૂ કરી રહ્યા છે, જે દર્શકોને વ્યક્તિગત કથાઓ કેવી રીતે એક શેર કરેલી, મોટી વાર્તામાં વિકસી શકે છે તે જોવા માટે આમંત્રિત કરે છે. શોના ક્યુરેટર પ્રેમા રેવતી, તે કેવી રીતે આકાર પામ્યું છે તે અંગે ઉત્સાહિત છે. “બંને કલાકારોએ વર્ગ, જાતિ અને વંશીયતાના અવરોધોને પાર કરીને કલાને મુક્તિના સાધન તરીકે પસંદ કરી,. ‘બીકમિંગ’ થીમ છે કારણ કે તેઓ કલા દ્વારા પોતાને આકાર આપી રહ્યા છે. તેમના જીવનનો આકાર તેઓ જે સમાજમાં જન્મ્યા હતા તેના દ્વારા થયો હતો, પરંતુ તેમની યાત્રા પોતાને સાર્વત્રિક માણસોમાં ઘડવાની રહી છે, તેમને સોંપાયેલ મર્યાદાઓથી આગળ વધીને એક ઉદાહરણ સ્થાપિત કરવાની છે.” આ બંને કોલેજના મિત્રો છે જેઓ ચેન્નાઈની કોલેજ ઓફ ફાઇન આટ્‌ર્સમાં મળ્યા હતા. નટરાજન ચિત્રો અને ચિત્રકામ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જ્યારે વેંકટેસન ચિત્રકામ, પ્રિન્ટ અને ચિત્રો સાથે કામ કરે છે. નીલમ કલ્ચરલ સેન્ટર દ્વારા પ્રસ્તુત, આ આર્ટ શો ૧ નવેમ્બર સુધી લલિત કલા અકાદમી ખાતે ચાલે છે. ચેન્નાઈમાં, જ્યાં કલા શો ઉત્સવોની જેમ ઉજવવામાં આવે છે, ત્યાં દલિત કલાકારો ભાગ્યે જ ચર્ચામાં આવે છે. “આ અંતર ફક્ત કલામાં જ નહીં, સમગ્ર સમાજમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. ઘણા દલિત કલાકારો આપણી વચ્ચે છે, પરંતુ તે જે લેબલ લાવે છે તેના કારણે તેઓ ઘણીવાર દલિત તરીકે ઓળખવાનું ટાળે છે. તે તકોને મર્યાદિત કરી શકે છે, અને પ્રેક્ષકો પૂર્વધારણા દ્વારા દલિત કલાકારને જોવાનું વલણ ધરાવે છે. રંજીત અને નીલમ કલ્ચરલ સેન્ટરના સમર્થનને કારણે, વસ્તુઓ બદલાઈ રહી છે. વધુ કલાકારો હવે ખુલ્લેઆમ દલિત તરીકે ઓળખાઈ રહ્યા છે અને આગળ વધી રહ્યા છે.” ક્યુરેટર કહે છે કે આવા શોનો હેતુ અવરોધોને તોડવા અને વધુ યુવા કલાકારોને ઉભરી આવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. પ્રેમા રેવતી નિર્દેશ કરે છે કે, “નટરાજન દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવેલા પાંચ યુવા કલાકારોનો એક વિભાગ છે. અમે એક વંશાવળી બતાવવા માંગીએ છીએ જેથી વધુ કલાકારો અનુસરે. આંતરિક રીતે, આ જગ્યાનું નિર્માણ કરે છે; બાહ્ય રીતે, ગેલેરીઓ અને મોટા કલા કાર્યક્રમોએ વિવિધ સમુદાયોના ઉભરતા કલાકારોને ઓળખવા જોઈએ, તેમની સાથે કામ કરવું જોઈએ અને ખાતરી કરવી જોઈએ કે તેમનું પ્રતિનિધિત્વ થાય. સાચી સમકાલીન કલા સમાવિષ્ટ હોવી જોઈએ.” વેંકટેશન કહે છે કે દલિત તરીકેના તેમના જીવનના અનુભવો તેમના ચિત્રોને આકાર આપે છે. તે શેર કરે છે કે, “મારા કેનવાસ પરના લોકો તે છે જેમની સાથે હું મોટો થયો છું. દુઃખ છે, પણ ખુશી પણ છે અને હું બંને બતાવવા માંગુ છું.” તે તેમની કલાને તેમના જીવન અને યાદોના વિસ્તરણ તરીકે જુએ છે.કે.નટરાજનતિરૂવન્નામલાઈના નટરાજનનો તે ભૂમિ સાથે ઊંડો સંબંધ છે જ્યાં તેઓ મોટા થયા હતા. તે જ લેન્ડસ્કેપ, જે તેમને આનંદ લાવતો હતો, તે તેમના પર થોપવામાં આવેલી ઓળખ અને અન્ય લોકો તરફથી મર્યાદિત સમજણ સાથે પણ જોડે છે. “મારા કાર્યમાં, હું એક વૈશ્વિક જગ્યાનું લક્ષ્ય રાખું છું જ્યાં આવી તુચ્છ ભાવના અસ્તિત્વમાં ન હોય. દલિત મારા પર લાદવામાં આવેલી ઓળખ હતી. મેં તેને પસંદ કર્યું નથી, અને હું તેને તોડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છું.” તે ઉમેરે છે, “હું આ ફક્ત એક દલિત તરીકે કરી શકું છું કારણ કે તે એક એવી ઓળખ છે જેને હું છુપાવવાનો ઇન્કાર કરૂં છું. મને કોઈ શરમ નથી લાગતી કારણ કે મેં તેને બનાવી નથી. હું તેને ખુલ્લેઆમ રાખું છું જ્યારે હું એવી જગ્યાની કલ્પના કરૂં છું જ્યાં આવા વિભાજન હવે અસ્તિત્વમાં નથી.”
નટરાજન તેમની કલાને જીવનના વિસ્તરણ તરીકે જુએ છે, અને તેને ખરેખર રાજકીય બનાવવા માટે, તે જીવંત અનુભવોમાંથી આવવી જોઈએ. “દલિત કલા એક એવો શબ્દ છે જેનો ઉપયોગ ઓળખને પાછી મેળવવા માટે થાય છે, જેને જાતિના નામો અથવા સોંપાયેલ, અપમાનજનક નોકરીઓ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. દલિત મુક્તિનો શબ્દ છે. દલિત કલા એક એવી જગ્યા છે જ્યાં ફક્ત દલિતો જ નહીં, પરંતુ બધા જ એક સાથે આવીને એક જાતિ વિરોધી, માનવતાવાદી સૌંદર્ય શાસ્ત્ર બનાવી શકે છે જે એક નવી દુનિયાને આકાર આપી શકે છે.”

Subscribe To Our Daily Newsletter

No spam, notifications only about new products, updates.

Related Posts

Enable Notifications OK No thanks