આ વાતચીતમાં સૌથી મુશ્કેલ મુદ્દા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું : હમાસ અને તેના શસ્ત્રોનું શું કરવામાં આવશે?

(એજન્સી) તા.૧૮
હમાસ અને યુએસ અધિકારીઓ, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ જેરેડ કુશનર વચ્ચેની તાજેતરની કૈરોની વાતચીતે ગાઝાના ભવિષ્ય અંગે એક વિસ્તૃત વિવાદનો પર્દાફાશ કર્યો છે. વોશિંગ્ટન તેની લશ્કરી ભૂમિકાનો અંત લાવવાની માંગ કરી રહ્યું છે અને હમાસ રાજકીય માર્ગ ઈચ્છે છે જે તેને પેલેસ્ટીન સિસ્ટમનો ભાગ રહેવાની મંજૂરી આપી શકે. રવિવારે, યુએસ રાજદૂત કુશનરે ઇજિપ્તમાં હમાસના રાજકીય બ્યુરોના વડા ખલીલ અલ-હૈયા સાથે સીધી મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં ઇજિપ્તીયન, કતાર અને તુર્કીના અધિકારીઓ, તેમજ યુએસ રાજદૂત નિકોલે મ્લાડેનોવ અને પૂર્વ બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ટોની બ્લેર હાજર રહ્યા હતા. વોશિંગ્ટન તેના ૧૫-મુદ્દાના રોડમેપને અને બીજા તબક્કાની વાટાઘાટોને આગળ વધારવા માંગે છે, જો કે ઇઝરાયેલે જાહેરમાં તે નકારી કાઢી છે. આ વાતચીતમાં સૌથી મુશ્કેલ મુદ્દા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતુંઃ હમાસ અને તેના શસ્ત્રોનું શું કરવામાં આવશે? કુશનેરે હમાસને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પેલેસ્ટીનીઓ સાથે રાજકીય માર્ગ અપનાવવા માંગે છે, પરંતુ ચળવળને પહેલા તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓને ખતમ કરવા, ગાઝા પર નિયંત્રણ પેલેસ્ટીન સરકારને ટ્રાન્સફર કરવાની અને તેના વહીવટમાં દખલ કરવાથી દૂર રહેવાની જરૂર છે. હમાસ તેના શસ્ત્રો પરના કોઈપણ પગલાને ઇઝરાયેલી પગલાં સાથે જોડે છે. યુદ્ધવિરામ પછી ૧,૪૦૦થી વધુ લોકો માર્યા છે અને તેના દૈનિક ઘાતક હુમલાઓનો અંત અને ગાઝામાંથી ઇઝરાયેલી દળો પાછા ખેંચવાની ગેરંટીનો સમાવેશ થાય છે. હમાસે સંકેત આપ્યો છે કે તે ગાઝાની જવાબદારી પેલેસ્ટીની સરકારને ટ્રાન્સફર કરી શકે છે અને ભવિષ્યની ચૂંટણીઓમાં ભાગ લઈ શકે છે, પરંતુ તે ઇઝરાયેલની કાર્યવાહી પર ગેરંટી વિના તેના શસ્ત્રો સોંપવા સંમત નથી. હમાસનું નિવેદન સાવચેતીભર્યું હતું. અબ્દુલ્લાએ કહ્યું કે હમાસ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સાથે સંબંધ જાળવવા માટે ઉત્સુક છે, જેમાં કતાર અને તુર્કી તે ચેનલને સરળ બનાવવામાં મદદ કરી રહ્યા છે. પરંતુ તેમણે કૈરો બેઠકને કરાર તરીકેનું અર્થઘટન કરવા અંગે ચેતવણી આપી છે. તેમના મતે, વોશિંગ્ટનનો એક સંદેશ એ હતો કે હમાસે ઇઝરાયેલી ચૂંટણીઓ સાથે તેની ગણતરીઓ ન કરવી જોઈએ અથવા સરકારમાં સંભવિત પરિવર્તનની રાહ જોવી જોઈએ નહીં. અબ્દુલ્લાએ કહ્યું, “હમાસ સમય માંગી રહ્યું છે, તે ઇઝરાયેલમાં રાજકીય પરિવર્તનની આશા રાખી શકે છે. રાજકીય વિશ્લેષક મુસ્તફા ઇબ્રાહિમે જણાવ્યું હતું કે આંદોલન હજુ પણ સમય અને રાજકીય વિકાસ પર આધાર રાખતું હોય તેવું લાગે છે, જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય અથવા યુએસ ગેરંટી સાથે ભવિષ્યની પેલેસ્ટીની ચૂંટણીઓમાં ભાગ લેવાની શક્યતાનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ અને ઇઝરાયેલ હમાસને યુદ્ધ પહેલાની ભૂમિકા, ખાસ કરીને ગાઝામાં તેની લશ્કરી હાજરી જાળવી રાખવાથી રોકવા માટે કટિબદ્ધ છે. તેથી હમાસ રાજકીય રીતે મજબૂત બનવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે, પરંતુ વોશિંગ્ટન અને ઇઝરાયેલ દ્વારા લાદવામાં આવેલી શરતો રાજકીય વ્યવસ્થામાં પાછા ફરવાની શક્યતાને અશક્ય બનાવે છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો રોડમેપ ગાઝામાં તેના પ્રસ્તાવિત નિઃશસ્ત્રીકરણ પર ભાર મૂકે છે. અન્ય ઘટકોમાં લશ્કરી કાર્યવાહીનો અંત, ઇઝરાયેલી દળો ખેંચી લેવા, પેલેસ્ટીનીઓને વહીવટનું સ્થાનાંતરણ, પુનર્નિર્માણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિરીકરણ દળની તૈનાતીનો સમાવેશ થાય છે. કુશનરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હમાસનું નિઃશસ્ત્રીકરણ અનિશ્ચિત સમય માટે મુલતવી રાખી શકાતું નથી. વોશિંગ્ટને એ પણ સંકેત આપ્યો છે કે જો હમાસ તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓને ખતમ કરવા માટે નક્કર પગલાં લે તો તે ઇઝરાયેલી પ્રતિબદ્ધતાઓમાં મદદ કરી શકે છે. રાજકીય વિશ્લેષક અકરમઅતાલ્લાહે જણાવ્યું હતું કે કુશનર અને હમાસના નેતૃત્વ વચ્ચે સીધો સંપર્ક મહત્વપૂર્ણ હતો પરંતુ તે ખૂબ મોડો થયો છે. પેલેસ્ટીનીઓના રક્તપાતને રોકવા માટે આ બેઠક ઘણા સમય પહેલા થવી જોઈતી હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ અને ઇઝરાયેલ હમાસને યુદ્ધ પહેલાની જેમ જ તાકાત અને સમાન સ્વરૂપમાં ચાલુ રાખવા સ્વીકારવા તૈયાર નથી. હમાસ ભવિષ્યની ચૂંટણીઓમાં ભાગ લેવા ભાગીદારી માટે યુએસ ગેરંટી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે, પરંતુ પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય વાસ્તવિકતા અલગ છે. ઇઝરાયેલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ ગાઝામાં હમાસની લશ્કરી હાજરીનો અંત લાવવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. કુશનર, મ્લાડેનોવ અને બ્લેર ઇઝરાયેલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતાન્યાહુને મળે તેવી અપેક્ષા છે જેથી હમાસના નિઃશસ્ત્રીકરણ પર પ્રગતિ સાથે ઇઝરાયેલ દ્વારા લેવામાં આવતા પગલાંની ચર્ચા કરી શકાય. ઇઝરાયેલ તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓનું પુનઃનિર્માણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, હમાસ સભ્યોની લક્ષિત હત્યાઓ રોકવાની વોશિંગ્ટનની અહેવાલિત માંગણી અંગે ઇઝરાયેલ ચિંતિત છે. નેતાન્યાહુની લિકુડ પાર્ટીએ ટ્રમ્પ યોજના પર ઇઝરાયેલના વલણ અંગે આરબ અને ઇસ્લામિક દેશોની ટીકાને પણ નકારી કાઢી છે. જો હમાસ નિઃશસ્ત્રીકરણ તરફ આગળ વધે તો પણ, બદલામાં ઇઝરાયેલ શું આપવા તૈયાર હશે તે અંગે પ્રશ્નો રહેશે. આ વાટાઘાટો ચાલુ રાખવાના પ્રયાસોમાં ઇજિપ્ત એક મુખ્ય દેશ છે. કુશનરે ઇજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિ અબ્દેલ ફત્તાહ અલ-સીસીને પણ મળ્યા હતા, જેમણે યુદ્ધવિરામ કરારનું પાલન કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. સીસીએ દલીલ કરી હતી કે ગાઝા યુદ્ધથી પ્રાદેશિક અસ્થિરતા વધી છે. ઇજિપ્ત, કતાર અને તુર્કી હવે વોશિંગ્ટન સાથે કામ કરી રહ્યા છે જેથી બીજા તબક્કાની શરૂઆત થાય અને આ પ્રક્રિયા અટકી ન જાય.
પરંતુ કૈરોની બેઠકમાં મતભેદનો ઉકેલ આવ્યો નથી. હમાસ રાજકીય ભવિષ્ય શોધી રહ્યું છે અને તેના શસ્ત્રો છોડતા પહેલા ગેરંટી માંગે છે. વોશિંગ્ટન અને ઇઝરાયેલ યુદ્ધ પછીના ક્રમમાં તેને અર્થપૂર્ણ ભૂમિકા આપવા પહેલાં તેના લશ્કરી માળખાને તોડી પાડવા માંગે છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું કૈરો બેઠક યુદ્ધવિરામ પ્રક્રિયાને જીવંત રાખવા માટે બંને પક્ષોને સંમત કરી શકે છે અથવા શું હમાસના ભવિષ્ય અંગેનો વિવાદ આ વાટાઘાટોને તેના આગામી તબક્કા સુધી પહોંચતા અટકાવશે અથવા આ વાતચીત આગળ વધશે.