(એજન્સી) તા.ર૮
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાનના નવા પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો છે, જેમાં દુશ્મનાવટનો અંત લાવવા, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા અને પરમાણુ વાટાઘાટો મુલતવી રાખવાની હાકલ કરવામાં આવી હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સનું કહેવું છે કે પરમાણુ મુદ્દાઓ પહેલા ઉકેલવા જોઈએ. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનના નવા ત્રણ મુદ્દાના પ્રસ્તાવથી નારાજ છે. ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેની વાટાઘાટોને પછીની તારીખ સુધી મુલતવી રાખવા માંગે છે, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ માટે, આ સર્વોચ્ચ મુદ્દો રહે છે. પરિણામે, પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ અને સ્થિરતા માટેની આશાઓ વધુ ઓછી થઈ ગઈ છે. તેલ અને ગેસ પુરવઠો પહેલાથી જ વિક્ષેપોનો સામનો કરી રહ્યો છે, એક એવી પરિસ્થિતિ જે સમગ્ર વિશ્વમાં ફુગાવાને વેગ આપી રહી છે. યુએસ અધિકારીઓને ટાંકીને, અમેરિકન મીડિયા આઉટલેટ્‌સ અહેવાલ આપે છે કે ટ્રમ્પ ઈરાનના પ્રસ્તાવને સ્વીકારવા તૈયાર નથી. ઈરાનની યોજના વોશિંગ્ટનની મૂળભૂત માંગને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે – કે તેહરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેનો ઠરાવ પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય તરીકે પ્રાપ્ત થાય. રોઇટર્સ અનુસાર, ટ્રમ્પે તેમના સલાહકારો સાથેની બેઠક દરમિયાન ઈરાનની શરતોને નકારી કાઢી હતી.ઈરાનનો ત્રણ-મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ શું છે ?પ્રથમ : ઈરાન વિરુદ્ધ યુએસ-ઇઝરાયેલ ઝુંબેશનો અંત, ભવિષ્યમાં કોઈપણ યુદ્ધ અથવા લશ્કરી હડતાલ સામે ગેરંટી સાથે.બીજું : યુએસ નૌકાદળ નાકાબંધી હટાવવી અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સહિત મુખ્ય શિપિંગ લેન ફરીથી ખોલવી.ત્રીજું : વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર ચર્ચાઓ – જેમ કે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને યુરેનિયમ સંવર્ધનનો તેનો અધિકાર – પછીના તબક્કા સુધી મુલતવી રાખવી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પરમાણુ મુદ્દાને કોઈપણ સ્થાયી કરારના કેન્દ્રિય સ્તંભ તરીકે જુએ છે અને તેને અન્ય વાટાઘાટોથી અલગ કરવા તૈયાર નથી. એક યુએસ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે શરતોને નકારી કાઢી હતી, ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પરમાણુ મામલાનો ઉકેલ શરૂઆતથી જ આવવો જોઈએ. ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેની એક મુલાકાતમાં, સેનેટર માર્કો રૂબિયોએ ટિપ્પણી કરી હતી, “અમે તેમને આમાંથી છટકી જવા દઈશું નહીં. આપણે ખાતરી કરવી જોઈએ કે કોઈપણ કરાર ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવાથી સંપૂર્ણપણે અટકાવે છે.” ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે ઈરાન સાથેના સંભવિત સંઘર્ષ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તેને પરમાણુ શસ્ત્રો ક્ષમતાઓ વિકસાવવાથી અટકાવવાનો છે. આ રાજદ્વારી મડાગાંઠને કારણે રાજદ્વારી ઉકેલની શક્યતાઓ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગઈ છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેમના રાજદૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને સલાહકાર જેરેડ કુશનરની મુલાકાત રદ કર્યા પછી ઇસ્લામાબાદમાં પ્રસ્તાવિત વાટાઘાટો રદ કરવામાં આવી હતી. ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાકચીએ પાકિસ્તાન અને ઓમાન અને ત્યારબાદ રશિયાનો પ્રવાસ કર્યો હતો, જ્યાં તેમણે રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે મુલાકાત કરી હતી.હોર્મુઝની સમુદ્રધુની અને તેલ બજાર : ખાડીમાં વધતા તણાવની અસર વિશ્વભરના બજારો પર પડી રહી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ તેલના ભાવમાં વધારો થયો છે. વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ હોર્મુઝની સમુદ્રધુનીમાંથી પસાર થાય છે; જોકે, સંઘર્ષને કારણે આ ક્ષેત્રમાં ટેન્કર ટ્રાફિક ગંભીર રીતે ખોરવાઈ ગયો છે. શિપ-ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, જ્યારે ભૂતકાળમાં દરરોજ ૧૦૦થી વધુ જહાજો સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા હતા, હવે ફક્ત થોડા જ જહાજો પાછા ફરે છે. યુએસ નાકાબંધીને કારણે ઈરાન સાથે જોડાયેલા ટેન્કરો પાછા ફર્યા છે. ઈરાને તેના તેલ શિપમેન્ટના જપ્તીને “દરિયાઈ ચાંચિયાગીરી” તરીકે વર્ણવ્યું છે અને સંકેત આપ્યો છે કે જો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ તેનો નાકાબંધી હટાવે અને સંઘર્ષનો અંત લાવે તો તે મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ લેન પરની તેની પકડ હળવી કરી શકે છે. આ વિકાસે બે મહિનાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને વધુ જટિલ બનાવ્યો છે – એક એવી પરિસ્થિતિ જે પ્રાદેશિક અસ્થિરતાને વેગ આપી રહી છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરી રહી છે. ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ વચ્ચે વધુ વાતચીતની સંભાવનાઓ હાલમાં ધૂંધળી દેખાઈ રહી છે.