પ્રાદેશિક લડાઈમાં પાછા ફરવાને રોકવા માટે રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓનો ધસારો, પરંતુ ટ્રમ્પની ધમકીઓ અને મધ્યવર્તી હાર સાથે, શું ખૂબ મોડું થઈ ગયું છે ?

(એજન્સી) તા.૧૩
વેલોસ ટેન્કર્સે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, માર્શલ આઇલેન્ડ્‌સ-ધ્વજવંદન કરાયેલ ટેન્કર વેલોસ સેફાયર મૂળ રૂપે બહેરીનના સિત્રા બંદરે જઈ રહ્યું હતું ત્યારે ગુરુવારે વહેલી સવારે હુમલો થયો હતો. એથેન્સ સ્થિત કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે ક્રૂ મેમ્બર, જેની રાષ્ટ્રીયતા આપવામાં આવી નથી, તે શરૂઆતમાં ગુમ થયાની જાણ કરવામાં આવી હતી અને તે જીવલેણ ઘાયલ હાલતમાં મળી આવ્યો હતો. અન્ય કોઈ ઇજાઓ નોંધાઈ નથી, એમ કંપનીએ જણાવ્યું હતું. વિસ્ફોટ કોઈ અજાણ્યા ગોળા દ્વારા થયો હોવાની શક્યતા છે જે જહાજના બંદર ક્વાર્ટરમાં અથડાયો હતો, જેના કારણે આગ લાગી હતી જેને ક્રૂ ઓલવવામાં સફળ રહ્યો હતો, એમ કંપનીએ જણાવ્યું હતું ત્યારબાદ ટેન્કર બહેરીનમાં ખલીફા બિન સલમાનના બંદર તરફ આગળ વધ્યું, એમ કંપનીએ ઉમેર્યું હતું. યમનના હૌથી વિદ્રોહીઓએ જણાવ્યું છે કે શુક્રવારે તાઈઝ પ્રાંતના એક બજાર પર થયેલા હુમલામાં મૃતકોની સંખ્યા વધીને ૩૦ થઈ ગઈ છે. આ હુમલા માટે બંને પક્ષો એકબીજા પર દોષારોપણ કરી રહ્યા છે. હૌથીઓના સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે તેમના ’સાબા’ સમાચાર એજન્સી દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, “સાઉદી દુશ્મન વિમાનોએ વાઝિયાહ જિલ્લાના હદારા બજારને નિશાન બનાવ્યું, જેમાં ૩૦ લોકોનાં મોત થયાં અને આઠ લોકો ઘાયલ થયા.” અગાઉ જણાવવામાં આવેલી મૃત્યુઆંકની સંખ્યામાં આ સુધારો છે. પોતાની રિપબ્લિકન પાર્ટીને મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓમાં મળેલી કારમી હારનું વિશ્લેષણ કરતી વખતે, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે એક મુશ્કેલ પ્રશ્નનો સામનો કરી રહ્યા છેઃ ઈરાન સામેના તેમના ૮ મહિના જૂના, અલોકપ્રિય યુદ્ધ અંગે હવે શું કરવું? ટ્રમ્પે અગાઉ ધમકી આપી હતી કે જો ઈરાન (તેહરાન) તેમની શરતો મુજબ સમજૂતી કરવા તૈયાર નહીં થાય, તો અમેરિકી ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થયા બાદ તેઓ ઈરાન પર ફરીથી મોટા પાયે બોમ્બમારો શરૂ કરશે. ડેમોક્રેટ્‌સની ચૂંટણીમાં શાનદાર જીત બાદ બુધવારે આપેલી પોતાની પ્રથમ પ્રતિક્રિયામાં — જે જીત પાછળનું એક કારણ અમેરિકી મતદારોમાં આ યુદ્ધ પ્રત્યેનો અસંતોષ પણ હતો — ટ્રમ્પે મોટાભાગે ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વેન્સના મંતવ્ય સાથે સહમતી દર્શાવી હતી. વેન્સે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે આ યુદ્ધ રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે એક મોટી આપત્તિ સાબિત થયું છે. ગુરુવારે ’ઓવલ ઓફિસ’માં પત્રકારો સાથેની વાતચીત દરમિયાન, ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો કે ચૂંટણીમાં મળેલી હારની તેમના નિર્ણયો કે ગણતરીઓ પર કોઈ અસર પડી નથી. ટ્રમ્પે કહ્યું, “જો આપણે ઈરાન સાથેના મામલાને આગળ વધારવો જ પડે, તો આપણે તેમાં સંપૂર્ણ રીતે બંધાયેલા છીએ.” બહેરીન પર ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા સચોટ હુમલાઓ અને કેટલાક બહેરીની નાગરિકો દ્વારા તેને મળેલા સમર્થનથી ચોંકી ગયેલા ગલ્ફ દેશ બહેરીનના સત્તાવાળાઓએ શિયા મુસ્લિમ ધાર્મિક નેતાઓ (ક્લેરિક્સ) સામે કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. સત્તાવાળાઓનો આરોપ છે કે આ લોકો દેશની અંદર રહીને તેહરાન પ્રત્યે વફાદારી કેળવવા માટે લોકોને ઉશ્કેરી રહ્યા છે. બહેરીનના અધિકારીઓએ આ પગલાને અસ્તિત્વના સંદર્ભમાં ઘડ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઈરાન એકમાત્ર ગલ્ફ દેશનું નેતૃત્વ નબળું પાડવા અને આખરે તેને ઉથલાવી પાડવા માંગે છે જ્યાં સુન્ની મુસ્લિમ પરિવાર શાસન કરે છે પરંતુ મોટાભાગે શિયાઓની વસ્તી છે.ં અધિકાર જૂથો સહિત ટીકાકારો કહે છે કે ઈરાની વારસાના ૬૯ નાગરિકોની ધરપકડ અને નાગરિકતા છીનવી લેવી એ ૨૦૧૧ના આરબ સ્પ્રિંગ લોકશાહી તરફી વિરોધ પ્રદર્શનોને કચડી નાખનારા દેશમાં વાણી સ્વતંત્રતા અને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા માટે એક નવો ફટકો છે. આપણે એક એવી વિચારધારાનો સામનો કરી રહ્યા છીએ જે બહેરીનના સાર્વભૌમ અધિકારથી ઉપર ઈરાનના નેતૃત્વનું પાલન કરવાની માંગ કરે છે, ”આંતરિક સુરક્ષા માટે જવાબદાર બહેરીનની જાહેર સુરક્ષા એજન્સીના વડા લેફ્ટનન્ટ જનરલ તારિક અલ હસને એક મુલાકાતમાં ન્યૂઝ એજન્સી રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું. આ કાર્યવાહી એ વાતની નિશાની છે કે ઈરાન યુદ્ધે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ સાથે જોડાયેલા પ્રાદેશિક રાજ્યોને કેવી રીતે અસ્થિર કર્યા છે જેમણે યુદ્ધને ટેકો આપ્યો ન હતો પરંતુ ઈરાનના હુમલાઓનો ભોગ બન્યા છે. બહેરીનના કિસ્સામાં, તેણે આંતરિક અને પ્રાદેશિક અટકાયતના વલણને ઉલટાવી દીધું છે.
માનવાધિકાર જૂથોએ જણાવ્યું હતું કે સરકારે ૨૦૨૪માં શાહી માફી દ્વારા રાજકીય પ્રવૃત્તિ માટે જેલમાં બંધ સેંકડો કેદીઓને મુક્ત કર્યા હતા. તે જ વર્ષે, બહેરીન અને ઈરાને ૨૦૧૬થી તૂટી ગયેલા રાજદ્વારી સંબંધોને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે વાટાઘાટો શરૂ કરી હતી. હવે, વિભાજન વધુ ગાઢ બની રહ્યું છે, ખાસ કરીને દેશના કેટલાક શિયા મુસ્લિમોમાં જેઓ કહે છે કે તેમની માન્યતાઓ માટે તેમના પર જુલમ થઈ રહ્યો છે. ઈરાન સમર્થિત હૌથી બળવાખોરોના આરોગ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે દક્ષિણપશ્ચિમ યમનમાં એક બજારમાં હવાઈ હુમલામાં ઓછામાં ઓછા ૨૦ લોકોના મોત થયા છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, યુએસ અને ઈરાન સંભવિત સફળતાની નજીક પહોંચી રહ્યા છે, જેમાં તેહરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવાની તૈયારી દર્શાવે છે જે અગાઉ ટેબલની બહાર હતા.
વાટાઘાટોથી વાકેફ એક રાજદ્વારીને ટાંકીને, બ્લૂમબર્ગે અહેવાલ આપ્યો કે ઈરાન ઈરાન મુખ્ય મધ્યસ્થી કતાર દ્વારા રજૂ કરાયેલી તેની પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ સંબંધિત દરખાસ્તોનો અભ્યાસ કરી રહ્યું છે. બહેરીન પર ઈરાનના હુમલાઓની ચોકસાઈ અને કેટલાક બહેરીનવાસીઓમાં તેમને સમર્થનથી હચમચી ગયેલા, ગલ્ફ ટાપુ રાષ્ટ્રના અધિકારીઓએ શિયા મુસ્લિમ મૌલવીઓ પર કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે જેમના પર તેઓ ઘરે તેહરાન પ્રત્યે વફાદારી વધારવાનો આરોપ લગાવે છે. બહેરીનના અધિકારીઓએ આ પગલાને અસ્તિત્વના સંદર્ભમાં ઘડ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઈરાન એકમાત્ર ગલ્ફ દેશનું નેતૃત્વ નબળું પાડવા અને આખરે તેને ઉથલાવી પાડવા માંગે છે જ્યાં સુન્ની મુસ્લિમ પરિવાર શાસન કરે છે પરંતુ મોટાભાગે શિયાઓની વસ્તી છે. અધિકાર જૂથો સહિત ટીકાકારો કહે છે કે ઈરાની વારસાના ૬૯ નાગરિકોની ધરપકડ અને નાગરિકતા છીનવી લેવી એ ૨૦૧૧ ના લોકશાહી તરફી વિરોધ પ્રદર્શનોને કચડી નાખનારા દેશમાં વાણી સ્વતંત્રતા અને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા માટે એક નવો ફટકો છે. આપણે એક એવી વિચારધારાનો સામનો કરી રહ્યા છીએ જે બહેરીનના સાર્વભૌમ સત્તાથી ઉપર ઈરાનના નેતૃત્વનું પાલન કરવાની માંગ કરે છે, ”આંતરિક સુરક્ષા માટે જવાબદાર બહેરીનની જાહેર સુરક્ષા એજન્સીના વડા લેફ્ટનન્ટ જનરલ તારિક અલ હસને રોઇટર્સને એક મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું. મે અને જૂન વચ્ચે, અધિકારીઓએ ૫૦ થી વધુ મૌલવીઓ અને ધાર્મિક વક્તાઓની ધરપકડ કરી હતી, અને તેમના પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેઓ એક આતંકવાદી જૂથ ચલાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે જે બળવો ઉશ્કેરવા અને ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સની મદદથી દેશના શાસક શાસનને ઉથલાવી પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.