(એજન્સી)                                            તા.૬
લાકડાના ટેકે પર નમીને ૭૨ વર્ષીય ફાથી અબુ અલ-સૈયદ ખાન યુનુસના અલ-કતિબાહ પડોશની કાટમાળથી પથરાયેલી શેરીઓમાંથી પસાર થાય છે-૧૯ જાન્યુઆરીના રોજ ગાઝા યુદ્ધવિરામ બાદ અલ-મવાસીના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં વિસ્થાપનમાંથી પાછા ફર્યા પછીની તેમની દૈનિક વિધિ. ૧૫ મહિનાના સતત ઇઝરાયેલી બોમ્બમારો પછી બચેલા કાટમાળ પર કાળજીપૂર્વક પગ મૂકતા, તે તેમની લાકડી ઉપાડે છે અને તોડી પડેલા ઘર તરફ ઇશારો કરે છે. તે કહે છે, ‘તમે નકામા કાટમાળનો એ ઢગલો જુઓ છો ?’ ‘તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્‌સ ઑફ અમેરિકા અને તેમાં રહેલી દરેક વસ્તુ કરતાં વધુ મૂલ્યવાન છે.’ તેના પ્રેક્ષકો- બાળકોનું એક સમૂહ, જેમાં તેના ૫૦ બાળકો અને પૌત્રો પણ સામેલ છે-ભારે વરસાદ અને ભારે પવનની આગાહીઓથી અવિચલિત, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળે છે. તેઓ અન્ય લોકો સાથે જોડાયા છે-વિસ્થાપિત પરિવારોના બાળકો કે જેઓ પાછા ફર્યા છે, પરંતુ તેમના ઘરે નહીં, પરંતુ તેઓ જે એક સમયે હતા તેના ખંડેર તરફ. બીજે ક્યાંય જવાનું નથી, તેઓ કાટમાળની વચ્ચે પોતાનું જીવન ફરી બનાવી રહ્યા છે. દરરોજ સવારે, અબુ અલ-સૈયદ પડોશીઓ સાથે સ્થિતિસ્થાપકતાના શબ્દોની આપલે કરે છે. પરંતુ આ દિવસે, અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ગાઝા વિશેની તાજેતરની ટિપ્પણીઓ-‘મધ્ય પૂર્વમાં રિવેરા’ બનાવવા માટે ત્યાં પેલેસ્ટીની વસ્તીને દૂર કરવાની તેમની કલ્પના -તેમના વ્યંગ અને અવજ્ઞા માટે નવી સામગ્રી પ્રદાન કરે છે. અબુ અલ-સૈયદે કટાક્ષ કર્યો, ‘ટ્રમ્પ એવી રીતે વાત કરે છે કે તે જમીનની વહેંચણી કરતો રાજા છે. કદાચ તેણે તેના ઇઝરાયેલી મિત્રોને પેલેસ્ટીનમાંથી બહાર કાઢીને ગાઝાને એકલા છોડી દેવું જોઈએ.’ ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓ જેણે વ્યાપક ટીકા કરી ગાઝામાં પેલેસ્ટીનીઓને પુનઃસ્થાપિત કરવાની યોજનાની રૂપરેખા આપી હતી જ્યારે અમેરિકા આ પ્રદેશ પર ‘કબજો’ કરશે અને ‘માલિક’ કરશે.  ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતાન્યાહુની સાથે ઊભા રહીને જે ગાઝામાં યુદ્ધ અપરાધો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલત (ૈંઝ્રઝ્ર) તરફથી ધરપકડ વોરંટનો સામનો કરે છે-ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે પેલેસ્ટીનીઓ તેમના કથિત ‘ખરાબ ભાવિ’ કરતાં વધુ સારી રીતે લાયક છે. બુધવારે, યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબીઓએ પેલેસ્ટીનીઓને ‘કાયમી’ સ્થાયી થવાના ટ્રમ્પના સૂચનને પાછું ખેંચવાનો પ્રયાસ કર્યો, જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી એન્ક્‌લેવનું પુનઃનિર્માણ ન થાય ત્યાં સુધી તેઓએ ‘વચગાળાના’ સમયગાળા માટે બીજે રહેવું પડશે. અબુ અલ-સૈદ કહે છે, ‘આ ગાંડાની વાત છે.’ ‘અને જેમ આપણે અરબો કહીએ છીએ ‘જો બોલનાર પાગલ હોય, તો સાંભળનાર સમજદાર હોવો જોઈએ.’  આ માણસ માતૃભૂમિ, સંઘર્ષ, અવજ્ઞા, ગૌરવ અથવા પેલેસ્ટીન વિશે કંઈ જાણતો નથી. ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓને વાહિયાત ગણાવીને અબુ અલ-સૈયદે માથું હલાવ્યું.  અવિશ્વાસ અને હાસ્ય વચ્ચે ડગમગતા તે કહે છે, ‘આ વિશ્વના નેતાનું અત્યાર સુધીનું શ્રેષ્ઠ સ્વપ્ન છે.’ ‘કોઈપણ સમજદાર વ્યક્તિ કે જે પેલેસ્ટીનીઓને જાણે છે તે સમજે છે કે તેમની વતન છોડવી એ મૃત્યુ સમાન છે. શું ટ્રમ્પે ખરેખર વિચાર્યું હતું કે આ બધું કર્યા પછી આપણે બસ પેકઅપ કરીને નીકળી જઈશું ?’ અબુ અલ-સૈદ માટે સામૂહિક વિસ્થાપનનો વિચાર વ્યક્તિગત છે. ૧૯૪૮માં ઇઝરાયેલની રચના સમયે ઝાયોનિસ્ટ મિલિશિયા દ્વારા તેમના પિતાને જાફા (હવે ઇઝરાયેલનો ભાગ)માંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા અને તેમની માતાના પરિવારને નજીકના ગામ સારાફંડમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. તે પ્રથમ આપત્તિ-નાકબા-ની વાર્તાઓ સાથે મોટો થયો હતો અને હવે તે બીજી આપત્તિમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. ‘અમે પહેલાથી જ જાણીએ છીએ કે બધું ગુમાવવાનો અર્થ શું છે,’ તે ખંડેર તરફ ઇશારો કરીને કહે છે, ‘પરંતુ આપણે એ પણ જાણીએ છીએ કે ટકી રહેવાનો અર્થ શું છે.’