(એજન્સી) તા.૮
ઓછા ગુણ મેળવવાથી અથવા પરીક્ષામાં નાપાસ થવાથી ઘણીવાર વિદ્યાર્થીઓ નિરાશ થાય છે, પરંતુ IIT મદ્રાસના ડિરેક્ટર વી. કામકોટીની વાર્તા દર્શાવે છે કે નબળું પરિણામ વ્યક્તિના ભવિષ્યને નિર્ધારિત કરતું નથી. JEEની તૈયારી કરતી વખતે રસાયણશાસ્ત્રમાં ફક્ત ૧ ગુણ મેળવનારા કામકોટીએ હાર માની લેવાને બદલે પોતાની નબળાઈઓ પર કામ કરવાનું પસંદ કર્યું. પરિણામે, તેઓ માત્ર તે જ પરીક્ષાના અધ્યક્ષ બન્યા જ નહીં પરંતુ હવે દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત તકનીકી સંસ્થાઓમાંની એક, IIT મદ્રાસનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. દેશની અગ્રણી તકનીકી સંસ્થાઓમાંની એક, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્‌નોલોજી (IIT) મદ્રાસના ડિરેક્ટર વી. કામકોટીની વાર્તા – પરીક્ષામાં નાપાસ થયા પછી અપૂરતીતા અનુભવતા વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મહાન પ્રેરણા તરીકે સેવા આપે છે. કામકોટી માને છે કે નિષ્ફળતા એ જીવનનો અંત નથી પરંતુ શીખવાની અને આગળ વધવાની તક છે; તેમનું પોતાનું જીવન આનું અંતિમ ઉદાહરણ છે. પોતાની પ્રેરણાદાયી યાત્રા શેર કરતા, વી. કામકોટીએ ખુલાસો કર્યો કે તેમને આખરે એ જ ત્નઈઈ પરીક્ષાના ચેરમેન બનવાની તક મળી જેમાં તેઓ એક સમયે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. તેમણે ભાર મૂક્યો કે જીવનને ફક્ત ગુણ, રેન્ક અને પરીક્ષાઓના દ્રષ્ટિકોણથી ન જોવું જોઈએ. બાળકોને સ્થિતિસ્થાપક અને સકારાત્મક બનવામાં મદદ કરવી એ પરિવાર અને સમાજ બંનેની જવાબદારી છે. કામકોટીએ યાદ કર્યું કે ૧૯૮૫માં, ત્નઈઈની તૈયારી કરતી વખતે, તેમણે એક પરીક્ષામાં રસાયણશાસ્ત્રમાં ૧૦૦માંથી માત્ર ૧ ગુણ મેળવ્યા હતા. તે તેમના માટે ખૂબ જ નિરાશાજનક ક્ષણ હતી; જોકે, તેમણે તે નિષ્ફળતાને તેમનું અંતિમ લક્ષ્ય નક્કી ન થવા દીધું અને સખત મહેનત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. તેમનું માનવું છે કે એક પણ ખરાબ પરીક્ષા પરિણામ અથવા ઓછો સ્કોર વ્યક્તિની સંપૂર્ણ ક્ષમતા નક્કી કરતું નથી. જો કોઈ વિદ્યાર્થી કોઈપણ તબક્કે નિષ્ફળતાનો સામનો કરે છે, તો તેણે તેમાંથી શીખવું જોઈએ અને હાર માની લેવાને બદલે આગળ વધવું જોઈએ. ભારતના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને ભારત રત્ન પુરસ્કાર વિજેતા એપીજે અબ્દુલ કલામના પ્રખ્યાત શબ્દોનો ઉલ્લેખ કરતા, વી. કામકોટીએ જણાવ્યું હતું કે ‘નિષ્ફળ’નો અર્થ “શિક્ષણમાં પ્રથમ પ્રયાસ” થાય છે. તેમના મતે, નિષ્ફળતા જેવી કોઈ વસ્તુ નથી; તેના બદલે, દરેક અનુભવ વ્યક્તિને કંઈક નવું શીખવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સફળતા ફક્ત ગુણ, ગ્રેડ અથવા રેન્ક દ્વારા માપી શકાતી નથી; જીવનમાં પ્રગતિ માટે સતત શીખવું અને સ્વ-સુધારણા ઘણી મહત્વપૂર્ણ છે. વી. કામકોટીએ આઈઆઈટી મદ્રાસમાંથી કમ્પ્યુટર સાયન્સ અને એન્જિનિયરિંગમાં એમએસ અને પીએચડી ડિગ્રી મેળવી. તેઓ ૨૦૦૧માં સંસ્થામાં ફેકલ્ટી સભ્ય તરીકે જોડાયા અને ત્યારબાદ વિવિધ મહત્વપૂર્ણ વહીવટી અને શૈક્ષણિક જવાબદારીઓ સંભાળી. તેમણે જાન્યુઆરી ૨૦૨૨માં આઈઆઈટી મદ્રાસના ડિરેક્ટરની ભૂમિકા સંભાળી. આ પહેલા, તેમણે જેઈઈના ચેરમેન અને ઔદ્યોગિક સલાહકાર અને પ્રાયોજિત સંશોધનના એસોસિયેટ ડીન તરીકે સેવા આપી હતી. આઈઆઈટી મદ્રાસના ડિરેક્ટર જણાવે છે કે દરેક ક્ષેત્ર સમાજમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. પછી ભલે તે કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન હોય, એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગ હોય, સમુદ્ર એન્જિનિયરિંગ હોય કે જૈવિક વિજ્ઞાન હોય, આ બધા ક્ષેત્રોનું યોગદાન રાષ્ટ્રના વિકાસ માટે આવશ્યક છે. તેમણે નોંધ્યું કે જ્યારે પરિણામો અપેક્ષાઓ પૂર્ણ કરતા નથી, ત્યારે વિદ્યાર્થીઓ ઘણીવાર તેને મોટી નિષ્ફળતા તરીકે જુએ છે; જોકે, નિષ્ફળતાને શીખવાની અને પોતાને સુધારવાની તક તરીકે ગણવી મહત્વપૂર્ણ છે. જીવન ફક્ત શિક્ષણ પૂરતું મર્યાદિત નથી, અને બાળકો ખુશ, આત્મવિશ્વાસપૂર્ણ અને સકારાત્મક રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાની આપણી સામૂહિક જવાબદારી છે.