(એજન્સી) તા.૧૧
દેશમાં વંચિત, પાછા-જાતિની પૃષ્ઠભૂમિના યુવા ભારતીયો માટે, ભારતીય ગાયિકા ગિન્ની માહી એક પ્રેરણા છે, જે તેના બ્રાન્ડ ‘દલિત-ગૌરવ’ પૉપ ગીતો દ્વારા તેમના પોતાના પ્રાચીન પૂર્વગ્રહો રજૂ કરે છે. પરંતુ ગયા વર્ષે દલિતો સામે ભયાનક હિંસા ફાટી નીકળી તે પહેલા માહી આઇકન ન હતી. તેણીનું સંગીત તેમના સમુદાય માટે બહેતર જીવનની માંગ કરતા વિરોધીઓ માટે સાઉન્ડટ્રેક હતું, જેઓને ‘અસ્પૃશ્ય’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૮ વર્ષીય આ યુવતીએ ઉત્તર પંજાબ રાજ્યના જલંધર શહેરની બહારના તેના એક રૂમના સ્ટુડિયોમાંથી એએફપીને જણાવ્યું હતું કે, હું એક ચમાર છું અને તેના પર ગર્વ છે. તેણીના ગીતો પંજાબી નૃત્યના ધબકારા સાથેના ગીતો છે અને તેણીના દલિત મૂળ, તેણીના સમુદાયના સંઘર્ષના ઇતિહાસ અને ભવિષ્યની આશામાં તેમના ગૌરવને દર્શાવે છે. તેણીની સૌથી લોકપ્રિય હિટ ફિલ્મોમાંની એકમાં માહી ‘ડાંગર ચમાર’ વાક્યનો ઉપયોગ કરે છે. તેના લોકોનું સદીઓથી આ શબ્દ સાથે અપમાન કરવામાં આવે છે. માહી તેની દાદી પાસેથી આવી કરૂણ વાર્તાઓ સાંભળીને મોટી થઈ હતી અને એક ચમાર તરીકે તેનો ઉછેર એવા સમયે થયો હતો જ્યારે નીચી જાતિના ગ્રામજનો સાથે પ્રાણીઓ કરતાં પણ ખરાબ વર્તન કરવામાં આવતું હતું. માહીએ કહ્યું કે, હું આવા વંચિત લોકોનો અવાજ બનવા માંગુ છું જેઓનું શોષણ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે વિશે હું કંઈ કરી શકતી નથી. તેણીને ગયા વર્ષે તક મળી હતી જ્યારે દલિત દ્વેષપૂર્ણ ગુનાઓના જવાબમાં ભારે વિરોધ ફાટી નીકળ્યો હતો. હિંદુ બહુમતી સમુદાયમાં અને ભારતમાં પવિત્ર ગણાતા પ્રાણી, ગાયની હત્યા કરવાનો ખોટો આરોપ લગાવ્યા બાદ ચાર યુવાન દલિતોને નગ્ન કરીને જાહેરમાં કોરડા મારવામાં આવ્યા હતા. ઉચ્ચ જાતિના માણસોના જૂથને તેમની જમીન પર ઢોર ચરાવવાની મંજૂરી આપવાનો ઇન્કાર કર્યા પછી સગર્ભા સ્ત્રી અને તેના પતિને લાકડીથી માર મારવામાં આવતા આ આક્રોશ વધી ગયો હતો. આ ગુસ્સો વધતો ગયો તેમ તેમ માહીના ગીતો વાયરલ થયા અને પંજાબના નાના ખૂણેથી સમગ્ર દેશમાં ફેલાઈ ગયા અને એ દુર્વ્યવહારથી કંટાળી ગયેલી નીચી જાતિના ભારતીયો માટે યુદ્ધના ગીતો હતા. જાતિના અવરોધોને પાર કરીને આગળ આવનાર માહી અન્ય નિમ્ન-જ્ઞાતિના કલાકારો માટે એક પ્રેરણા છે અને જુલમી જાતિ વ્યવસ્થાને દૂર કરવા માટે તેણીએ પ્રતિભા અને ટેક્‌નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને યુવા દલિતોની પેઢીને સશક્ત બનાવી છે. એક પીઢ દલિત સંગીતકાર રાજ દાદરાલે જણાવ્યું હતું કે ર્રૂે્‌ેહ્વી જેવા ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ સંગીતકારોને એવા સ્થળોએ અભૂતપૂર્વ એક્સપોઝર મેળવવામાં મદદ કરી રહ્યા છે જ્યાં સફળતાની કોઈ સીમા નથી. અમે વિદેશમાં વસતા ભારતીય સમુદાયો સહિત નવા બજારો અને પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચવામાં સફળ થયા છીએ. અમારો સમુદાય હંમેશાથી ખૂબ જ સહાયક અને ગર્વ અનુભવતો રહ્યો છે, પરંતુ એક સમય એવો હતો જ્યારે મને ગાવા બદલ મારી નાખવાની ધમકીઓ મળી હતી. સમગ્ર પંજાબમાં નાના ડિજિટલ રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિયોના પ્રસારે કલાકારોને તેમની કારકિર્દી શરૂ કરવા માટે ઓછા ખર્ચે એક સ્થાન આપ્યું છે. નવી દિલ્હી સ્થિત એડિટર હર્તોષ સિંહ બાલે જણાવ્યું હતું કે, જેમ જેમ તેઓ સફળ અને લોકપ્રિય બને છે તેમ, બજારો પણ તેઓએ કબજો મેળવ્યો છે અને તેઓ જાતિના અવરોધોને પાર કરવા માંગે છે. માહીએ સિલ્વર સ્ક્રીન પર તેની નજર રાખી છે. તેણીની ફિલ્મ ક્લિપ્સમાં આતશબાજી અને સ્પેશિયલ ઇફેક્ટ્‌સ હોય છે અને આ યુવા ગાયક ભારતના ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં જવાનું સપનું જુએ છે. તેણીએ બોલીવુડમાં કામ કરવા વિશે કહ્યું કે, મુંબઈ સ્થિત ફિલ્મ ઉદ્યોગ ભારતીય સંગીત, નૃત્ય અને ગ્લેમરથી સમૃદ્ધ છે. હું સખત મહેનત કરીશ અને આશા છે કે કોઈક દિવસ બોલિવૂડ માટે, કદાચ હોલીવુડ માટે પણ મને ગાવાની તક મળશે.