(એજન્સી) તા.૧૬
ધર્મનિરપેક્ષતાના નામે મહિલાઓ સામે ભેદભાવ અને તેમના શરીરનું પોલીસિંગ કરવામાં કંઈક ખૂબ જ ઘૃણાસ્પદ છે. સ્ત્રીએ શું પહેરવું જોઈએ કે શું ન પહેરવું જોઈએ તે નક્કી કરવું મૂળભૂત રીતે પસંદગીની સ્વતંત્રતાનો વિરોધાભાસી છે. જ્યારે સંસ્થાઓ સમાજના ચોક્કસ દૃષ્ટિકોણ અનુસાર મહિલાઓને પોશાક પહેરવા માટે ફરજ પાડવા માટે તેમના અધિકારનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે ધર્મનિરપેક્ષતા તે સરમુખત્યારશાહી જેવી જ દેખાવા લાગે છે જેનો તે વિરોધ કરવાનો દાવો કરે છે.પ્રશ્ન ક્યારેય એ રહ્યો નથી કે સ્ત્રીઓએ હિજાબ પહેરવો જોઈએ કે નહીં. પ્રશ્ન એ છે કે દરેક વ્યક્તિ શા માટે માને છે કે આ બાબતમાં તેમનો મત છે. જેમ હું આ લખી રહ્યો છું, ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં, અઝરબૈજાન નવા શાળાના કપડાં પ્રતિબંધો બાદ વિરોધ પ્રદર્શનો જોઈ રહ્યો છું જેના પરિણામે હિજાબી વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોને કેટલીક શાળાઓમાં પ્રવેશ નકારવામાં આવ્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં મંજૂર કરાયેલા સરકારના સુધારામાં ધર્મનિરપેક્ષતાના સિદ્ધાંત સાથે અસંગત ગણાતા કપડાં પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જે મુસ્લિમ હેડસ્કાર્ફ પહેરવા પર આડકતરી રીતે પ્રતિબંધ મૂકે છે. મહિલાઓને હવે તેમની ધાર્મિક માન્યતાઓ અને શિક્ષણ અથવા રોજગારની તેમની ઍક્સેસ વચ્ચે પસંદગી કરવાની ફરજ પાડવામાં આવી રહી છે. પરંતુ કયા પ્રકારની સ્વતંત્રતા માટે સ્ત્રીને વર્ગખંડમાં પ્રવેશતા પહેલા તેની ધાર્મિક ઓળખનો એક ભાગ છોડી દેવાની જરૂર છે? જ્યારે ધર્મનિરપેક્ષતાનો ઉપયોગ તે લોકોને બાકાત રાખે છે જેને તે મુક્ત કરવાનો દાવો કરે છે ત્યારે તે શું પ્રાપ્ત કરે છે? ધર્મનિરપેક્ષતાની ભાષા ઘણીવાર કાર્યસ્થળ પર સત્તા સંબંધોને અસ્પષ્ટ કરે છે. ધર્મને વ્યક્તિગત માન્યતાનો વિષય રહેવા દેવાને બદલે, રાજ્ય જાહેરમાં ધર્મના કયા અભિવ્યક્તિઓ સ્વીકાર્ય છે તે નક્કી કરવાનો અધિકાર ધારણ કરે છે. સ્ત્રીનું શરીર તે સ્થળ બની જાય છે જ્યાં રાજ્ય ચોક્કસ રાષ્ટ્રીય ઓળખ પ્રત્યે તેની પ્રતિબદ્ધતા પૂર્ણ કરે છે. તેના કપડાં હવે ફક્ત કપડાં નથી. તે એક રાજકીય સમસ્યા બની જાય છે જેને સંચાલિત, નિયમન અને આખરે, જાહેર ક્ષેત્રમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ નથી કે ધર્મનિરપેક્ષતા માટે આવા પ્રતિબંધોની જરૂર હોય છે. એક ધર્મનિરપેક્ષ રાજ્ય તેની વસ્તી પર ધાર્મિક સિદ્ધાંત લાદવાનો ઇનકાર કરતી વખતે ધર્મનું પાલન કરવાના અધિકારનું રક્ષણ કરી શકે છે. જ્યારે ધર્મનિરપેક્ષતાને ધાર્મિક મહિલાઓને ઓછી ધાર્મિક બનાવવાના આદેશ તરીકે અર્થઘટન કરવામાં આવે છે ત્યારે વિરોધાભાસ ઉભરી આવે છે અને અઝરબૈજાન ભાગ્યે જ એકમાત્ર એવી જગ્યા છે જ્યાં મહિલાઓના કપડાં યુદ્ધનું મેદાન બની ગયા છે. જો હિજાબ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું વાજબીપણું મહિલાઓની મુક્તિ છે, તો આપણે ઈરાન વિશે શું કહી શકીએ, જ્યાં મહિલાઓએ ફરજિયાત પડદાના રાજ્ય અમલીકરણનો સામનો કરવો પડ્યો છે? જે રાજકારણ મહિલાઓને પડદા દ્વારા મુક્ત કરવાનો દાવો કરે છે તે રાજકારણ સાથે કેવી રીતે સહઅસ્તિત્વ કરી શકે છે જે પડદા દ્વારા તેમનું રક્ષણ કરવાનો દાવો કરે છે, જ્યારે બંને મહિલાઓને પોતાના માટે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર નકારે છે?