દસ દિવસ વીતિ ગયા પણ તેમને હજુ સુધી ન્યાય મળ્યો નથી, તેઓ મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસને મળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે

(એજન્સી)              પુણે, તા.૨
માત્ર ૭૦ રૂપિયા અને ન્યાયની આશા સાથે ૩૫ વર્ષીય રતન નવગિરે, તેમની બે બહેનો અને બે નાના બાળકો પુણેથી મુંબઈ ૧૫૦ કિમીથી વધુ ચાલીને ગયા. તેઓ ૭ ફેબ્રુઆરીએ તેમના સંઘર્ષનું વર્ણન કરતા પોસ્ટરો સાથે નીકળી પડ્યા અને ૧૩ ફેબ્રુઆરીએ આઝાદ મેદાન પહોંચ્યા, જ્યાં તેઓ મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસને મળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. દસ દિવસ વીતી ગયા પણ તેમને હજુ સુધી ન્યાય મળ્યો નથી. મીડિયાના અહેવાલ મુજબ, પિંપરી-ચિંચવાડના થેરગાંવના રહેવાસી રતન નવગિરે અને તેમનો પરિવાર માતંગ (મંગ) સમુદાયના છે, જેની સાથે ઐતિહાસિક રીતે ભેદભાવ કરવામાં આવ્યો છે. તેમનો સંઘર્ષ બે વર્ષ પહેલાં શરૂ થયો હતો જ્યારે તેમના ૧૪ વર્ષના પુત્ર કરણ પર કથિત રીતે ઉચ્ચ જાતિના માણસોએ હુમલો કર્યો હતો કારણ કે તેણે જાતિ સંબંધિત અપમાનનો જવાબ આપ્યો હતો. ત્યારથી પરિવારને સતત જાતિગત દુર્વ્યવહાર, શારીરિક હુમલા અને ધમકીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. રતનની બહેન રેશ્મા ચૌહાણ (૩૨)એ કહ્યું, મારા ભત્રીજાને કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ‘તમે માંગ લોકો વહેલી સવારે તમારા ચહેરા કેમ બતાવો છો ? તેઓ કોઈ કારણ વગર લડે છે, હવે અમને અમારા જીવનો ડર છે,’. પરિવારે પિંપરી-ચિંચવડ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (PCMC) અને પોલીસને ઘણી વખત ફરિયાદ કરી, પરંતુ કોઈ FIR દાખલ કરવામાં આવી નહીં. તેના બદલે છ મહિના પહેલા કોઈપણ પૂર્વ સૂચના વિના તેમનું પાણીનું જોડાણ કાપી નાખવામાં આવ્યું. જ્યારે તેઓ પાણી લેવા માટે બાપુજી બુઆ મંદિર પાસે જાહેર ટાંકીમાં ગયા, ત્યારે તેમને વધુ અપમાનનો સામનો કરવો પડ્યો. રેશ્માએ કહ્યું, સ્થાનિકોએ અમારા પાણીના કુંડામાં મરેલા ઉંદરો ફેંકી દીધા. તેઓએ હેરાનગતિ રેકોર્ડ કરવા માટે CCTV કેમેરા લગાવ્યા, પરંતુ આરોપીઓએ તેમને ઢાંકી દીધા અને મેમરી ચિપ કાઢી નાખી. જ્યારે સોનમ લોધે (૨૩)એ તેના ઘરની જમીન પર ગટર ચેમ્બરના અતિક્રમણનો વિરોધ કર્યો, ત્યારે વાકડ પોલીસે તેને રાતોરાત અટકાયતમાં લીધી. સોનમે કહ્યું, ‘અમે બીજી પેઢીથી અહીં રહીએ છીએ છતાં અમારી પાસે ઘરની માલિકીના કાગળો માંગવામાં આવી રહ્યા છે,’ સોનમે કહ્યું. નવેમ્બરમાં જ્યારે પરિવાર બહાર રસોઈ બનાવી રહ્યો હતો, ત્યારે આરોપીઓએ પોલીસને ફોન કરીને તેમને હેરાન કર્યા. રતને કહ્યું,“તેઓએ મારી ૧૦ વર્ષની પુત્રી નૂતનને માર માર્યો અને અમારી પાસે રહેલા કોઈપણ પુરાવા ભૂંસી નાખવા માટે તેનો ફોન છીનવી લીધો. અમારો મોબાઇલ હજુ પણ તેમની પાસે છે,”. તેઓએ ન્યાય મેળવવા માટે પીસીએમસી કમિશનરને મળવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેમને પાછા પોલીસ સ્ટેશન મોકલી દેવામાં આવ્યા. ત્યાં તેમને સવારે ૧૧ વાગ્યાથી મધ્યરાત્રિ સુધી અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા અને કથિત રીતે ફ્લોર સાફ કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું. ૬ ફેબ્રુઆરીના રોજ, બીજો કોઈ વિકલ્પ બચ્યો ન હોવાથી, તેઓએ પીસીએમસી કમિશનરને લેખિત ફરિયાદ આપી. જ્યારે ત્યાંથી પણ કોઈ જવાબ ન મળ્યો, ત્યારે તેઓએ મુંબઈ તરફ કૂચ કરવાનું નક્કી કર્યું. જેમ જેમ તેઓ મુંબઈ તરફ આગળ વધ્યા, પોલીસે તેમને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો. રતને પૂછ્યું, “બે વર્ષ પહેલાં જ્યારે આ બધું શરૂ થયું ત્યારે તેઓ ક્યાં હતા ?”. તેઓ સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત સુધી ચાલતા જતા હતા, જ્યાં પણ તેમને જગ્યા મળે ત્યાં સૂતા હતા-શાળાના પરિસરમાં રસ્તાની બાજુના આશ્રયસ્થાનોમાં અને મંદિરોમાં. જોકે, કોઈએ તેમને અંદર જવા દીધા નહીં, મંદિરોમાં પણ. સોનમે કહ્યું,“અમને ઘણા મંદિરોમાં આશ્રય મળ્યો, પરંતુ બે જગ્યાએ અમને અંદર જવા દેવામાં આવ્યા નહીં,”. સફર દરમિયાન તેમને પણ હેરાનગતિનો સામનો કરવો પડ્યો. રેશ્માએ કહ્યું, “રાત્રે એક માણસે અમને હેરાન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, તેથી અમે પોલીસને ફોન કર્યો. પછી પોલીસે અમને પનવેલના શેડુંગ ટોલ પ્લાઝા પર રાત વિતાવવા મોકલ્યા,”. થાકેલા અને ડરેલા હોવા છતાં તેઓએ હાર ન માની. માંકરુડ પહોંચ્યા પછી કેટલાક અધિકારીઓએ તેમની દુર્દશા જોઈ અને તેમને આઝાદ મેદાન પહોંચવાની વ્યવસ્થા કરી. અહીં પણ, તેઓ ફૂલોના માળા વેચીને ગુજરાન ચલાવી રહ્યા છે. મુંબઈ પહોંચ્યાને દસ દિવસ થઈ ગયા છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ અધિકારી તેમને મળવા આવ્યો નથી. તેઓ રેલવે સ્ટેશનો પર રાત વિતાવે છે અને દિવસભર આઝાદ મેદાનમાં વિરોધ કરે છે. રતને કહ્યું, “અમે અહીં આવ્યા છીએ કારણ કે અમારા જીવ જોખમમાં છે. જો સરકાર અમારી વાત નહીં સાંભળે, તો અમારી પાસે જવા માટે કોઈ જગ્યા બાકી નથી. અમારી એકમાત્ર માંગ છે કે જેમણે અમારા પર હુમલો કર્યો તેમને સજા કરવામાં આવે અને જે સંસ્થાઓએ અમને લાચાર બનાવ્યા તેમને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવે. જો અમે જૂઠું બોલતા હોત, તો અમે આટલી લાંબી અને જોખમી મુસાફરી ન કરી હોત.” માતંગ/મંગ સમુદાયના જિલ્લા સચિવ સની દાદરે વહીવટીતંત્ર પર સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમણે પૂછ્યું, “જો પોલીસે બે વર્ષમાં કેસ નોંધીને આદરપૂર્વક વર્ત્યા હોત, તો આ પરિસ્થિતિ ઊભી ન થાત. સરકાર મહિલાઓ માટે લાડકી બહેન યોજના જેવી યોજનાઓની વાત કરે છે, પરંતુ દલિત મહિલાઓ માટે ન્યાય ક્યાં છે ?” કાલવાડી પોલીસે આરોપોને ફગાવી દીધા અને કહ્યું કે રતનના પુત્રએ આકસ્મિક રીતે પાણી ઢોળ્યું હતું, જે તેણે પોતે સાફ કર્યું હતું. પરંતુ રતન અને તેની બહેનોએ આ દાવાને ખોટો ગણાવ્યો. પીસીએમસી અધિકારીઓએ દાવો કર્યો હતો કે તેમના ઘરમાં પાણીનું જોડાણ અને શૌચાલય ગેરકાયદેસર હતું. જોકે, રતનએ માન્ય દસ્તાવેજો બતાવવાનો ઇન્કાર કર્યો અને પૂછ્યું, “જો તે ગેરકાયદેસર હતું, તો પહેલા કનેક્શન કેમ આપવામાં આવ્યું ?” જી વોર્ડના આસિસ્ટન્ટ કમિશનર કિશોર નાનાવારેએ કહ્યું કે પાણીનું જોડાણ ૨૫ વર્ષ પહેલાં સ્થાનિક કાઉન્સિલર દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું અને શૌચાલય એક કોમન વિસ્તારમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું. રતન અને તેનો પરિવાર હવે કોર્ટમાં જવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. જો મુખ્યમંત્રી તેમને નહીં મળે, તો તેઓ દિલ્હી જશે અને વડાપ્રધાનને વિનંતી કરશે. રેશ્માએ કહ્યું, ‘અમારી પાસે પૈસા નથી, પણ અમારી પાસે સત્ય છે,’ .