મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે વાલ્મીકિ જયંતિની ભવ્ય ઉજવણી કરવાની જાહેરાત કરી છે, દલિતોનો એક મોટો વર્ગ ગણાતા વાલ્મીકિ સમુદાયના લોકો પોતાને મહર્ષિ વાલ્મીકિના વંશજ માને છે, મુખ્યત્વે નગરો અને શહેરોમાં વસતા આ સમુદાયમાં હવે એક શિક્ષિત વર્ગ તૈયાર થયો છે અને ભાજપ પ્રત્યે તેમનો સકારાત્મક ઝુકાવ વધતો જણાય છે

(એજન્સી) તા.૨
કાંશીરામ દ્વારા સ્થાપિત બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP)નો એક સમયે સમગ્ર ભારતમાં, અને ખાસ કરીને ઉત્તરપ્રદેશ (UP)માં, દલિતોનો વિશાળ જનાધાર હતો. આ જનાધારના જોરે જ પક્ષ લખનૌમાં સત્તા સુધી પહોંચ્યો હતો. પક્ષના નેતા માયાવતી ચાર વખત મુખ્યમંત્રી રહી ચૂક્યા છે અને ૨૦૦૭માં તેમણે વિધાનસભા ચૂંટણીમાં સ્પષ્ટ બહુમતી મેળવીને ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં એકમાત્ર પ્રભુત્વ ધરાવતા બળ તરીકે સ્થાન જમાવ્યું હતું. જોકે, છેલ્લાં કેટલાંક ચૂંટણી પરિણામો પર નજર કરીએ તો, બીએસપીના મતોની ટકાવારીમાં સતત ઘટાડો થયો છે અને પક્ષને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. હાલમાં પક્ષ તેના ઇતિહાસના સૌથી નિર્ણાયક તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે, કારણ કે લોકસભા કે ઉત્તરપ્રદેશ વિધાનસભા – ક્યાંય પણ પક્ષનું કોઈ પ્રતિનિધિત્વ નથી. કાંશીરામની વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ એક વિશાળ ‘બહુજન’ સામાજિક ગઠબંધન રચ્યું હતું, જેમાં દલિતો, યાદવ સિવાયના અન્ય પછાત વર્ગો (OBC), મુસ્લિમોના પછાત વર્ગો અને પાછળથી બ્રાહ્મણોનો પણ સમાવેશ થતો હતો. સમય જતાં, આ દરેક જૂથોમાં મોહભંગ થવા લાગ્યો અને ઘણા લોકોએ પક્ષ છોડી દીધો. ઉત્તરપ્રદેશની વસ્તીમાં લગભગ ૨૧.૬ ટકા હિસ્સો ધરાવતા દલિતો દાયકાઓ સુધી બીએસપીનો મુખ્ય મતદાર આધાર રહ્યા હતા. તેમાં પણ જાતવ, પાસી, કોરી, સોનકર, વાલ્મીકિ અને અન્ય સમુદાયો પક્ષના સૌથી મજબૂત આધારસ્તંભ બન્યા હતા. કાંશીરામ અને માયાવતીએ ત્રણ રણનીતિઓ દ્વારા આ સમુદાયોને એકજૂથ કર્યા હતા : પ્રથમ, તેમની ઓળખ, ઇતિહાસ, પ્રતીકો અને નાયકોને મહત્વ આપીને તેમનામાં ગૌરવની ભાવના જગાડવી; બીજું, વિકાસ અને રાજકારણમાં પોતાનો હક મેળવવાની આકાંક્ષા પૂરી કરવી; અને ત્રીજું, એક બહેતર ભવિષ્યનું સ્વપ્ન બતાવવું. આ પ્રયાસોના પરિણામે બીએસપીને દલિતોના મોટા પ્રમાણમાં મત મળ્યા હતા. જોકે, ૨૦૧૨ પછી પક્ષનો ચૂંટણી આધાર સ્પષ્ટપણે વિખેરાઈ ગયો છે. તે વર્ષે બીએસપી (BSP) વિધાનસભા ચૂંટણી હારી ગઈ હતી અને આજે લોકસભા કે રાજ્ય વિધાનસભામાં તેની પાસે એક પણ બેઠક નથી; પક્ષના એકમાત્ર ધારાસભ્ય ઉમાશંકર સિંહનું ૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ અવસાન થયું હતું. જમીની સ્તરે થયેલા અભ્યાસો સૂચવે છે કે દલિતોમાં, પક્ષે જાટવ સમુદાય વચ્ચે પોતાનો આધાર જાળવી રાખ્યો છે, જોકે તેમનામાં પણ એક વર્ગ એવો છે જેણે વિવિધ કારણોસર પક્ષનો સાથ છોડી દીધો છે.