મંગળવારે મેનકાઇન્ડ ફાર્માના સ્થાપક રમેશ જુનેજાનો જન્મદિવસ છે. આજે તેમની કંપની દેશની સૌથી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાંની એક તરીકે ઊભરી છે, જેનું બજાર મૂલ્ય રૂા.૧ લાખ કરોડથી વધુ છે

(એજન્સી) તા.૧
અબજોપતિ રમેશ જુનેજા તેમનો ૭૧મો જન્મદિવસ ઉજવી રહ્યા છે; મેનકાઇન્ડના સ્થાપક તરીકે ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રના એક દિગ્ગજ તેમની સફળતાની વાર્તા ખરેખર રસપ્રદ છે. મેડિકલ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (એમઆર) તરીકે કામ કરવાથી લઈને રૂા.૧ લાખ કરોડથી વધુની કંપની બનાવવા સુધીની તેમની સફર દર્શાવે છે કે, મહત્વાકાંક્ષા અને સખત મહેનતથી કંઈપણ શક્ય છે. મેનકાઇન્ડ ફાર્મા ભારતની ચોથી સૌથી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની તરીકે ઊભરી આવી છે, જેણે ૨૦૨૩માં શેરબજારમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. કંપનીના IPOએ એક શાનદાર માર્કેટ લિસ્ટિંગ જોયું. ત્યારથી મેનકાઇન્ડના શેરે રોકાણકારોને લગભગ ૮૫%નું પ્રભાવશાળી વળતર આપ્યું છે. મંગળવારે શેર લીલા રંગમાં ખુલ્યો, રૂા.૨,૫૫૮ સુધી વધ્યો, જેના કારણે કંપનીનું બજાર મૂડીકરણ રૂા.૧.૦૬ લાખ કરોડ થયું. મેરઠના વતની રમેશ જુનેજાએ મેડિકલ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (MR) તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૭૦ના દાયકામાં તેઓ કંપનીની દવાઓ વેચવા માટે દરરોજUP રોડવેઝ બસોમાં મુસાફરી કરતા ઘણીવાર ડૉક્ટરોને મળવા માટે કલાકો સુધી રાહ જોતા. તેઓ ૧૯૭૫માં લુપિન ફાર્મામાં જોડાયા અને ૧૯૮૩ સુધી ત્યાં કામ કર્યું. સ્ઇ તરીકે કામ કરતી વખતે તેમણે ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગની જટિલતાઓ વિશે સમજ મેળવી. જો કે, આ સમય દરમિયાન એક ઘટના બની જેણે રમેશ જુનેજાના જીવનને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું. બન્યું એવું કે નોકરી કરતી વખતે રમેશ જુનેજા એક ફાર્મસીમાં તેમની કંપનીની દવાઓનું પ્રમોશન કરી રહ્યા હતા ત્યારે એક માણસ દુકાન પર પહોંચ્યો. તે માણસ પાસે બિલ ચૂકવવા માટે રોકડનો અભાવ હતો અને ખર્ચ ચૂકવવા માટે તે પોતાના ઘરેથી ચાંદીના દાગીના લાવ્યો હતો. દવાના બદલામાં પોતાના ઘરેણાં વેચી દેતા જોઈને રમેશ જુનેજાના મનમાં કંઈક ઊંડું ઉત્તેજના જાગી; તેમણે એવી દવાઓ બનાવવાનો સંકલ્પ કર્યો જે સામાન્ય માણસને સુલભ હોય એટલી સસ્તી કે કોઈને પણ દવા ખરીદવા માટે પોતાના પરિવારના ઘરેણાં વેચવા ન પડે. આ ઘટનાએ રમેશ જુનેજાના જીવનમાં એક મોટો વળાંક લીધો. તેમણે શરૂઆતમાં એક મિત્ર સાથે બેસ્ટોકેમ નામની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીની સ્થાપના કરી હતી પરંતુ નિષ્ફળતાનો સામનો કરવો પડ્યો. નિરાશ ન થતાં તેમણે ૧૯૯૪માં તેમના ભાઈ સાથે મળીને મેનકાઇન્ડ ફાર્મા શરૂ કરી. માત્ર ૨૫ તબીબી પ્રતિનિધિઓની ટીમથી શરૂઆત કરીને કંપનીએ તેના પહેલા જ વર્ષમાં નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી, રૂા.૪ કરોડના મૂલ્યાંકન સુધી પહોંચી. મેનકાઇન્ડ ફાર્માની સફળતામાં પોષણક્ષમ ભાવ અને આક્રમક માર્કેટિંગે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. અહેવાલો અનુસાર, રમેશ જુનેજાએ સ્પષ્ટ વ્યૂહરચના જાળવી રાખી, કંપનીનું મૂલ્યાંકન વધારવા પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. આજે તે રૂા.૧.૦૬ લાખ કરોડના બજાર મૂડીકરણ સાથે ફાર્માસ્યુટિકલ જાયન્ટ તરીકે ઊભું છે. જેમ-જેમ કંપનીનો વિકાસ થતો ગયો, રમેશ જુનેજાની કુલ સંપત્તિમાં પણ ઝડપથી વધારો થયો; ફોર્બ્સ રીઅલ-ટાઇમ બિલિયોનેર્સ ઇન્ડેક્સ અનુસાર, તેમની કુલ સંપત્તિ આશરે ઇં૩ અબજ ડોલર છે. મેરઠના બે ભાઈઓ દ્વારા સ્થાપિત મેનકાઇન્ડ ફાર્માના ઉત્પાદનોની દેશભરમાં ભારે માંગ છે. કંપનીના કેટલાક પ્રખ્યાત ઉત્પાદનો – જેમ કે, મેનફોર્સ કોન્ડોમ, ઓરલ ગર્ભનિરોધક પ્રેગા ન્યૂઝ અને અનવોન્ટેડ-૭૨, ગેસ-ઓ-ફાસ્ટ (એન્ટાસિડ), એક્નેસ્ટાર (સ્કિનકેર બ્રાન્ડ) અને મલ્ટીવિટામિન હેલ્થઓકે – દેશમાં સૌથી વધુ વેચાતા ઉત્પાદનોમાંના એક છે.