હૈદરાબાદના આંબેડકર સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશને પોલીસ તપાસ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી, એવું સૂચન કર્યું કે ભાજપ-આરએસએસના પ્રભાવ હેઠળ, પોલીસ આરોપીઓ અને સાથીદારોને બચાવવા માટે તપાસને ડાયવર્ટ કરી રહી છે, જેમણે રોહિતને કથિતરૂપે આત્મહત્યા કરવા માટે પ્રેર્યો હતો
(એજન્સી) હૈદરાબાદ, તા.૭
તેલંગાણા પોલીસે શુક્રવારે દલિત વિદ્યાર્થી રોહિત વેમુલાના દુઃખદ આત્મહત્યા કેસને લઈને મહત્ત્વની જાહેરાત કરી છે. તેઓએ તેમના મૃત્યુમાં વધુ ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવાનો તેમનો ઇરાદો જાહેર કર્યો, કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલ ક્લોઝર રિપોર્ટ અંગે મૃતકની માતા અને અન્ય લોકો દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવેલી ચિંતાને કારણે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો. આ ઘટનાક્રમ પર પ્રકાશ પાડતા, તેલંગાણાના પોલીસ મહાનિર્દેશકે સંપૂર્ણ પુનઃ તપાસ માટે મેજિસ્ટ્રેટ પાસેથી અધિકૃતતા મેળવવા માટે કોર્ટમાં અરજી કરવાની યોજના જાહેર કરી. અગાઉ, હૈદરાબાદ પોલીસે તેમની તપાસના નિષ્કર્ષ પર ભાર મૂકતા તેલંગાણા હાઈકોર્ટમાં ક્લોઝર રિપોર્ટ દાખલ કર્યો હતો. આ અહેવાલમાં પોલીસે તેલંગાણા હાઈકોર્ટ સમક્ષ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રોહિત તેની બિન-દલિત સ્થિતિથી વાકેફ હતો અને તેણે તેની જાતિની ઓળખ જાહેર કરવાની આશંકામાંથી પોતાનો જીવ લીધો હતો. પોલીસના ક્લોઝર રિપોર્ટ બાદ આ કેસમાં અનેક સવાલો ઉભા થયા છે. હૈદરાબાદના આંબેડકર સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશનનો આરોપ છે કે પોલીસ તપાસમાં ખામી છે. એસોસિએશનના ગોપી સ્વામીએ ધ મૂકનાયક સાથે વાત કરતા પોલીસ તપાસ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી, એવું સૂચન કર્યું કે ભાજપ-આરએસએસના પ્રભાવ હેઠળ, પોલીસ આરોપીઓ અને સાથીદારોને બચાવવા માટે તપાસને ડાયવર્ટ કરી રહી છે જેમણે રોહિતને કથિત રૂપે આત્મહત્યા માટે પ્રેર્યો હતો. સ્વામીએ વધુમાં કહ્યું કે, “આ કેસમાં પોલીસ સ્મૃતિ ઈરાની અને અન્યોને બચાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.” પોલીસ તપાસના સંદર્ભમાં જાન્યુઆરી ૨૦૧૬માં આત્મહત્યા દ્વારા દલિત વિદ્યાર્થી રોહિત વેમુલાના મૃત્યુએ યુનિવર્સિટીઓમાં દલિતો સાથેના ભેદભાવ સામે વિરોધને વેગ આપ્યો હતો, જે ઝડપથી એક અઠવાડિયામાં રાષ્ટ્રવ્યાપી ચળવળમાં પરિણમ્યો હતો. તેમની તપાસ દરમિયાન, પોલીસે રોહિત વેમુલાની જ્ઞાતિની ઓળખ અંગેની આશંકાનો પર્દાફાશ કર્યો, કારણ કે તે અનુસૂચિત જાતિનો સભ્ય ન હતો. તેઓએ તેલંગાણા હાઈકોર્ટને જાણ કરી કે રોહિતને જાણ છે કે તેની માતાએ તેના માટે અનુસૂચિત જાતિનું પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું છે. પોલીસ પૂછપરછ મુજબ રોહિતની માતાએ તેના માટે જીઝ્ર હોવાનું પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું હતું, જેના કારણે સંભવિતપણે તેના મનમાં ભય પેદા થયો હતો કે જો કોઈને આ વિષે ખબર પડી જશે તો તેની શૈક્ષણિક યોગ્યતા જોખમમાં આવી શકે છે અને તેને કાનૂની પરિણામો ભોગવવા પડી શકે છે. રિપોર્ટમાં વધુમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે અથાગ પ્રયત્નો છતાં આરોપીએ રોહિતને પોતાનો જીવ લેવા માટે મજબૂર કર્યા હોવાના દાવાને સમર્થન આપતા કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. ફસાયેલા લોકોમાં હૈદરાબાદ યુનિવર્સિટીના તત્કાલીન વાઇસ ચાન્સેલર અપ્પા રાવ અને હરિયાણાના આઉટગોઇંગ ગવર્નર બંડારુ દત્તાત્રેયનો સમાવેશ થાય છે. કથિતરૂપે સત્યથી ધ્યાન હટાવવા બદલ પોલીસની તપાસ પર પસ્તાળ પડી હતી. અનુસૂચિત જાતિ પ્રમાણપત્રો જારી કરવા માટે સંચાલિત માર્ગદર્શિકા અનુસાર, રોહિત વેમુલા જીઝ્ર શ્રેણીના હતા. પોલીસના ક્લોઝર રિપોર્ટ બાદ તપાસને લગતો વિવાદ વધુ તીવ્ર બન્યો હતો, જેમાં આક્ષેપો થયા હતા કે પોલીસ તથ્યોને અસ્પષ્ટ કરવા માટે તપાસમાં છેડછાડ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. ધ મૂકનાયક સાથે વાત કરતા, મધ્ય પ્રદેશ અનુસૂચિત જાતિ/જનજાતિ અધિકારી કર્મચારી સંગઠનના પ્રવક્તા અને અનુસૂચિત જાતિ બાબતોના નિષ્ણાત એવા વિજય શંકર શ્રવણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અનુસૂચિત જાતિ પ્રમાણપત્રો વ્યક્તિની માતાની જાતિના આધારે જારી કરવામાં આવે છે. પરિણામે રોહિત વેમુલા સ્પષ્ટપણે જીઝ્ર શ્રેણીમાં આવે છે. શ્રવણે પોલીસને સ્પષ્ટતા કરવા વિનંતી કરી કે તેમની તપાસ આ સ્થાપિત માપદંડથી કેમ ભટકી ગઈ.
પોલીસનો યુ-ટર્ન! : શરૂઆતમાં તેલંગાણા પોલીસ દ્વારા કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલ ક્લોઝર રિપોર્ટને અંતિમ માનવામાં આવ્યો હતો. જો કે જ્યારે રોહિત વેમુલાના પરિવારે તપાસ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો, ત્યારે પોલીસે યૂ-ટર્ન લીધો હતો અને કહ્યું કે વધુ તપાસની જરૂર છે. પોલીસે આ બાબતે એક પ્રેસ રિલીઝ જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે તેઓ તપાસની મુદત લંબાવવા માટે કોર્ટમાં અરજી કરશે.
રોહિત વેમુલાની આત્મહત્ય : ૧૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૬ના રોજ હૈદરાબાદ સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટીની હોસ્ટેલમાં પીએચડી કરી રહેલા ૨૬ વર્ષીય દલિત વિદ્યાર્થી રોહિત ચક્રવર્તી વેમુલાએ ફાંસી લગાવીને આત્મહત્યા કરી હતી. રોહિત કોલેજમાં દલિત વિદ્યાર્થીઓ માટે રચાયેલ આંબેડકર સ્ટુડન્ટ એસોસિયેશનનો નેતા હતો. એબીવીપી અને આંબેડકર સ્ટુડન્ટ એસોસિએશન વચ્ચે વૈચારિક મતભેદો અંગેના વિવાદને કારણે લડાઈ થઈ. છમ્ફઁ નેતા સુશીલ કુમારે આરોપ લગાવ્યો કે આંબેડકર સ્ટુડન્ટ એસોસિએશનના પાંચ વિદ્યાર્થીઓએ તેમની પર હુમલો કર્યો હતો, જેના કારણે મામલો કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. આ ઘટના બાદ હૈદરાબાદના સ્થાનિક સાંસદ અને કેન્દ્રીય મંત્રી બંડારૂ દત્તાત્રેયે સ્મૃતિ ઈરાનીને પત્ર લખીને તાત્કાલિક પગલાં લેવા વિનંતી કરી હતી. ત્યારબાદ સ્મૃતિ ઈરાનીએ યુનિવર્સિટીના કુલપતિને ચાર પત્ર લખીને પાંચ વિદ્યાર્થીઓ સામે કાર્યવાહીની માંગ કરી હતી. આના પરિણામે ૧૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૫રના રોજ તીવ્ર ઠંડીના વાતાવરણમાં તમામ પાંચ વિદ્યાર્થીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા અને હોસ્ટેલમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. સસ્પેન્શનથી પરેશાન રોહિત સહિત પાંચેય વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં ધરણા કર્યા. જો કે ૧૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૬ના રોજ રોહિતે અચાનક જ ધરણા છોડી દીધા હતા. જ્યારે તે લાંબા સમય સુધી પાછો ન આવ્યો, ત્યારે તેની શોધ હાથ ધરવામાં આવી અને તે તેના હોસ્ટેલના રૂમમાં લટકતી હાલતમાં મળી આવ્યો. રોહિતની સુસાઈડ નોટ દર્શાવે છે કે સસ્પેન્શનથી તે ખૂબ જ વ્યથિત હતો, જેના કારણે તેણે પોતાનો જીવ લઈ લીધો. – અંકિત પચૌરી (સૌ.જસ્ટિસ ન્યુઝ)