ડાબેરીઓ ઘણી વખત દલિતો સાથે ઊભા રહ્યા છે, તેમને પોતાના પર ઊભા રહેવા દેવાનું ખૂબ મુશ્કેલ લાગ્યું છે

(એજન્સી) તા.૬
ઓલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્‌સ એસોસિએશન (AISA)ના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ નેહા બોરા CP(ML) લિબરેશન સંસદીય કાર્યાલય ખાતે એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધિત કરે છે ગયા મહિને, AISA પ્રમુખ નેહા બોરા જીૈંઇ વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શનના કેન્દ્રમાં હતા. જંતર મંતર પર નાટકીય ક્ષણો ઉપરાંત, બોરાએ એક ઇન્ટરવ્યુની ક્લિપ વાયરલ થઈ અને એક મોટી ચેતાને સ્પર્શી ગઈ ત્યારે વિવાદ ઊભો કર્યો. તેમાં, તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે શું સ્થાપિત જાતિ વિરોધી પક્ષોએ ખરેખર હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોને મદદ કરી હતી. તેમના સમર્થકો અને દલિત કાર્યકરો વચ્ચેની અથડામણ, જેમણે તેમની વિશેષાધિકૃત ચેતનાનો અવાજ ઉઠાવ્યો, તે લાંબા સમયથી ચાલતા પ્રશ્નને ઉજાગર કરે છેઃ દલિત અધિકારો માટેની લડાઈનું ખરેખર નેતૃત્વ કોણ કરી શકે છે ? તે એક ઊંડા પ્રશ્ન તરફ પણ નિર્દેશ કરે છે જે લગભગ સો વર્ષથી ડાબેરીઓને સતાવી રહ્યો છે : ડાબેરીઓ અને તેમના રાજકારણને દલિત રાજકીય દાવાને પોતાની શરતો પર સ્વીકારવામાં આટલું મુશ્કેલ કેમ લાગે છે ? આંબેડકરે એવી વાત સમજી લીધી હતી જે મોટાભાગના ભારતીય ડાબેરીઓ સ્વીકારવામાં ધીમા હતા – કે જાતિ ફક્ત આર્થિક શોષણનું બીજું સ્વરૂપ નહોતું જે અર્થતંત્ર બદલાયા પછી અદૃશ્ય થઈ જશે. જાતિ અને તેના કાવતરાઓએ ઘણી બાબતો નક્કી કરી : ગૌરવ, કોણ કોને સ્પર્શી શકે છે, કોણ કઈ સંસ્થામાં પ્રવેશ કરી શકે છે અને કોણ સત્તા પકડી શકે છે અને તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. તેમણે બોમ્બેમાં કઠોર રાજકીય અનુભવો દ્વારા પોતાના પાઠ શીખ્યા. ૧૯૨૮ની કાપડ ઉદ્યોગની મહાન હડતાળ દરમિયાન, દલિત કામદારોને વધુ વેતનવાળા વણાટ વિભાગમાં કામ કરવાથી રોકવામાં આવ્યા હતા, કારણ કે તેઓ અસ્પૃશ્ય ગણાતી જાતિના હતા. આંબેડકરે સામ્યવાદીઓના નેતૃત્વ હેઠળના ‘ગિરણી કામદાર યુનિયન’ને આ મુદ્દો ઉઠાવવા કહ્યું. તેમણે સ્પષ્ટપણે ના પાડી દીધી, પરંતુ જ્યારે આંબેડકરે દલિત કામદારોને હડતાળથી દૂર રાખવાની ચીમકી આપી, ત્યારે તેઓ માનવા તૈયાર થયા. દસ વર્ષ પછી, મનમાડ ખાતે દલિત રેલવે કામદારોના એક સંમેલનમાં, આંબેડકરે આ વાત સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતના કામદારોના બે દુશ્મનો છેઃ બ્રાહ્મણવાદ અને મૂડીવાદ. તમે એકને હરાવીને બીજાની અવગણના કરી શકો નહીં. સામ્યવાદીઓ સાથેનો તેમનો વિવાદ કોઈ ગૌણ બાબત નહોતી; તે એ પ્રશ્ન પર હતો કે શોષિતો વતી કોણ બોલશે અને કઈ શરતો પર બોલશે. આનો અર્થ એ નથી કે આ બંને પક્ષો ક્યારેય સાથે મળીને કામ કરી શકતા ન હતા. ૭ નવેમ્બર ૧૯૩૮ના રોજ, આંબેડકરની ‘ઇન્ડિપેન્ડન્ટ લેબર પાર્ટી’ (Independent Labour Party) અને સામ્યવાદીઓએ સાથે મળીને ‘ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડિસ્પ્યુટ્‌સ બિલ’ (ઔદ્યોગિક વિવાદ ખરડા) વિરૂદ્ધ મુંબઈમાં એક દિવસીય હડતાળનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. ત્યારબાદ, ૧૯૫૬થી ૧૯૬૦ દરમિયાન ચાલેલા ‘સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર આંદોલન’માં, તેમની ’શિડ્યુલ્ડ કાસ્ટ્‌સ ફેડરેશન’ (SCF) સામ્યવાદીઓ અને સમાજવાદીઓ સાથે એક સમાન મોરચે જોડાઈ હતી.