૧૮૬૩માં ફુલે દંપતીએ બાળ હત્યા નિવારણ ગૃહ શરૂ કર્યું, કોઈપણ વિધવા અહીં આવીને પોતાના બાળકને જન્મ આપી શકતી હતી, તેનું નામ ગુપ્ત રાખવામાં આવતું હતું. આ બાળ હત્યા નિવારણ ગૃહના પોસ્ટર બધે લગાવવામાં આવ્યા હતા, આ પોસ્ટરો પર લખ્યું હતું, “વિધવાઓ ! કોઈપણ અવરોધ વિના અહીં ગુપ્ત રીતે તમારા બાળકને જન્મ આપો, તમારા બાળકને તમારી સાથે લઈ જાઓ અથવા અહીં રાખો; તે તમારી ઇચ્છા પર નિર્ભર રહેશ

(એજન્સી)                 તા.૧૪
સાવિત્રીબાઈ ફૂલેનો જન્મ ૩ જાન્યુઆરી, ૧૮૩૧ના રોજ પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રના નાયગાંવમાં થયો હતો. તેમણે તેમના પતિ જ્યોતિરાવ ફૂલે સાથે શિક્ષણ ક્રાંતિ માટે જે કાર્ય કર્યું તે દરેક જાણે છે. પરંતુ આ સાથે ફૂલે દંપતીએ સમાજની અન્ય સમસ્યાઓ પર પણ ધ્યાન આપવાનું શરૂ કર્યું. ખાસ કરીને સ્ત્રી મુક્તિ માટે. તે યુગમાં વિધવાઓની સ્થિતિ સૌથી ખરાબ હતી. તેમાંના મોટા ભાગના ઉચ્ચ જાતિના બ્રાહ્મણ પરિવારોમાંથી હતા. ઘણીવાર, છોકરીઓના લગ્ન તેમના કરતા ઘણા મોટા પુરૂષો સાથે નાની ઉંમરે કરવામાં આવતા હતા. આવી સ્થિતિમાં ઘણી છોકરીઓ વિધવા બની ગઈ. આ કહેવાતી ઉચ્ચ જાતિઓમાં આ વિધવાઓ ફરીથી લગ્ન કરી શકતી ન હતી. સમાજ તેમને નીચી નજરે જોતો હતો. તેમને અશુભ અને ખરાબ શુકનવાળી સ્ત્રી માનવામાં આવતી હતી. તેઓ ઘણીવાર સફેદ કે ભગવા રંગની સાડી પહેરતી હતી. તેમના વાળ મુંડાવવામાં આવતા હતા. આ બધાનો હેતુ એ હતો કે તેઓ બીજા પુરૂષો તરફ આકર્ષિત ન થાય, કે કોઈ પુરૂષ તેમના તરફ આકર્ષિત ન થાય. તેમનામાં પ્રેમની લાગણી ઉત્પન્ન ન થાય. પરંતુ ઘણી વખત તેઓ કોઈના તરફ આકર્ષિત થતી. જો તેઓ બહારના પુરૂષોથી છટકી શકતી, તો ઘણી વખત આ વિધવાઓ પોતાના જ સંબંધીઓની વાસનાનો ભોગ બનતી. આવી સ્થિતિમાં જો તેઓ ગર્ભવતી થાય, તો તેમની પાસે આત્મહત્યા કરવા અથવા જન્મ પછી બાળકને મારી નાખવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નહોતો. બ્રાહ્મણ વિધવા કાશીબાઈ સાથે પણ આવી જ ઘટના બની. કોઈના સંપર્કમાં આવીને તે ગર્ભવતી થઈ. તેણે  એક બાળકને જન્મ આપ્યો. જાહેર શરમથી મજબૂર થઈને તેણે તે બાળકને કૂવામાં ફેંકી દીધું. તેના પર હત્યાનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો અને ૧૮૬૩માં તેને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી. આ ઘટનાએ સાવિત્રીબાઈ ફૂલે અને જ્યોતિરાવ ફૂલેને હચમચાવી નાખ્યા. ૧૮૬૩માં ફૂલે દંપતીએ બાળહત્યા નિવારણ ગૃહ શરૂ કર્યું. કોઈપણ વિધવા અહીં આવી શકે છે અને પોતાના બાળકને જન્મ આપી શકે છે. તેનું નામ ગુપ્ત રાખવામાં આવતું હતું. આ બાળહત્યા નિવારણ ગૃહના પોસ્ટર બધે લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ પોસ્ટરો પર લખ્યું હતું કે “વિધવાઓ ! કોઈપણ અવરોધ વિના અહીં ગુપ્ત રીતે તમારા બાળકને જન્મ આપો. તમારા બાળકને તમારી સાથે લઈ જાઓ કે અહીં રાખો; તે તમારી ઇચ્છા પર નિર્ભર રહેશે. નહીં તો અનાથાશ્રમ તે બાળકોની સંભાળ રાખશે. વિધવાઓ માટે આ ભારતમાં આ પ્રકારનું પહેલું ઘર હતું. સાવિત્રીબાઈ ફૂલે પોતે બાળહત્યા નિવારણ ગૃહમાં આવતી મહિલાઓ અને તેમને જન્મેલા બાળકોની સંભાળ રાખતા હતા. ૧૮૭૪માં એક રાત્રે મૂઠા નદીના કિનારે ચાલતી વખતે, જ્યોતિરાવની નજર એક મહિલા પર પડી જે પોતાનું જીવન ટૂંકાવવા માટે નદીમાં કૂદી પડવા તૈયાર હતી. જોતિરાવ તેને રોકવા દોડી ગયા. મહિલાએ તેમને કહ્યું કે તે વિધવા છે અને તેના પર બળાત્કાર થયો છે. તે છ મહિનાની ગર્ભવતી હતી. જોતિરાવે તેને સાંત્વના આપી અને તેને ઘરે લઈ ગયા. સાવિત્રીબાઈએ ખુલ્લા હાથે મહિલાનું સ્વાગત કર્યું. તે સ્ત્રીએ એક બાળકને જન્મ આપ્યો, જેનું નામ યશવંત રાખવામાં આવ્યું. ફુલે દંપતીએ યશવંતને દત્તક લીધો અને તેને પોતાનો કાયદેસર વારસદાર જાહેર કર્યો. તેઓએ યશવંતને શિક્ષણ આપ્યું અને તે ડૉક્ટર બન્યો. જોતિરાવ અને સાવિત્રીબાઈએ માત્ર તેની ડિલિવરીની વ્યવસ્થા જ નહીં પરંતુ તેના પુત્ર યશવંતને પણ દત્તક લીધો. ફુલે દંપતીએ પોતે બાળકને જન્મ આપવાને બદલે અજાણી સ્ત્રી પાસેથી બાળકને દત્તક લેવાનું નક્કી કર્યું તે હકીકત તેમના સિદ્ધાંતો અને વિચારો પ્રત્યેની તેમની ઊંડી પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. આમ કરીને તેઓએ જાતિ, વંશ, માતૃત્વ, પિતૃત્વ વગેરે વિશે પ્રવર્તમાન રૂઢિચુસ્ત માન્યતાઓને ખુલ્લેઆમ પડકારી. તો આ માતા સાવિત્રીબાઈ ફૂલે હતી. ભારતની દરેક સ્ત્રીએ તેમના ઋણી રહેવું જોઈએ.