મદ્રેસા બોર્ડના જવાબમાં જણાવાયું કે નિયમોમાં દાન એકત્ર કરવાની કોઈ જોગવાઈ નથી; જેના કારણે રસીદ પુસ્તકો, હિસાબની તપાસ અને દેખરેખ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે

(એજન્સી) તા.૨૮
ઉત્તરપ્રદેશ બોર્ડ ઑફ મદ્રેસા એજ્યુકેશન પાસેથી માહિતી અધિકાર હેઠળ મળેલા જવાબમાં રાજ્યની ૫૫૮ સરકારી સહાય મેળવતા મદ્રેસાઓમાં દાન, ઝકાત, સદકાહ અને ફિતરાની વસૂલાત અંગે સવાલો ઊભા કર્યા છે. બોર્ડે જણાવ્યું છે કે તેના નિયમોમાં આવી વસૂલાતને નિયંત્રિત કરતી કોઈ જોગવાઈ નથી. આ જવાબ ઉત્તરપ્રદેશ બોર્ડ ઑફ મદ્રેસા એજ્યુકેશનના જાહેર માહિતી અધિકારી અને રજિસ્ટ્રાર દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. આરટીઆઈ અરજીમાં સરકારી સહાય મેળવતી મદ્રેસાઓમાં દાન એકત્ર કરવા અંગે માહિતી માગવામાં આવી હતી.આરટીઆઈ અરજદારે પૂછ્યું હતું કે શું સરકારી સહાય મેળવતા મદ્રેસાઓને રમઝાન દરમિયાન અથવા અન્ય પ્રસંગોએ દાન, ઝકાત, સદકાહ અને ફિતરા એકત્ર કરવાની મંજૂરી છે ? સાથે એ પણ પૂછવામાં આવ્યું હતું કે શું આ હેતુ માટે દાનની રસીદ પુસ્તિકાઓ છપાવીને તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. અરજીમાં એ પણ માહિતી માગવામાં આવી હતી કે આવી રસીદ પુસ્તિકાઓ જારી કરવા માટે કોઈ કાયદેસર મંજૂરી અથવા નિર્ધારિત વ્યવસ્થા છે કે નહીં.જવાબમાં રજિસ્ટ્રારે જણાવ્યું કે સરકારી સહાય મેળવતી મદરેસાઓ દ્વારા દાન એકત્ર કરવાની કોઈ વ્યવસ્થા માટે નિયમોમાં જોગવાઈ નથી. આ જવાબ બાદ સવાલ ઊભો થયો છે કે જો મદ્રેસાઓને લાગુ પડતા નિયમોમાં દાન એકત્ર કરવાની કોઈ ચોક્કસ જોગવાઈ જ નથી, તો આવી મદ્રેસાઓ દ્વારા દાન એકત્ર કરવામાં આવ્યું હોય તો તેનો આધાર શું હતો ? આ સાથે કેટલાક અન્ય સવાલો પણ ઊભા થયા છે :આરટીઆઈ અરજીમાં મદ્રેસાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી દાનની રસીદ પુસ્તિકાઓ અંગે પણ માહિતી માગવામાં આવી હતી. તેમાં પૂછવામાં આવ્યું હતું કે આવી રસીદો માટે કોઈ સરકારી મંજૂરી, નોંધણી, મંજૂરીપત્ર અથવા નિર્ધારિત નમૂનો હતો કે નહીં. અરજદારે છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમિયાન સરકારી સહાય મેળવતી મદ્રેસાઓ દ્વારા એકત્ર કરાયેલા દાનનો મદ્રેસાવાર, જિલ્લાવાર અને વર્ષવાર હિસાબ પણ માગ્યો હતો.જોકે, મદ્રેસાના નિયમોમાં દાન એકત્ર કરવાની જોગવાઈ નથી એવો આરટીઆઈનો જવાબ પોતાની રીતે કોઈ મદ્રેસાએ ગેરકાયદેસર રીતે નાણાં એકત્ર કર્યા હોવાનું સાબિત કરતો નથી. કોઈ ગેરરીતિ થઈ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે નાણાકીય હિસાબો અને અન્ય સંબંધિત દસ્તાવેજોની તપાસ કરવી જરૂરી રહેશે.આરટીઆઈ અરજીમાં એ પણ પૂછવામાં આવ્યું હતું કે દાન એકત્ર કરતી સરકારી સહાય મેળવતી મદ્રેસાઓ માટે વિદેશી યોગદાન નિયમન કાયદો અને આવકવેરા કાયદા હેઠળ જરૂરી નોંધણી અથવા નિયમપાલન અંગે મદ્રેસા બોર્ડ પાસે કોઈ રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં. જો આવા રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ હોય તો અરજદારે મદ્રેસાવાર યાદી માગી હતી. જો બોર્ડ પાસે આવા કોઈ રેકોર્ડ જાળવવામાં આવતા ન હોય તો તે બાબત પણ સ્પષ્ટપણે જણાવવા કહેવામાં આવ્યું હતું. આથી એક અલગ સવાલ પણ ઊભો થાય છે કે દાન કયા કાયદાકીય દરજ્જા હેઠળ એકત્ર કરવામાં આવતું હતું અને પ્રાપ્ત થયેલી રકમનો હિસાબ જાળવવા માટે કઈ વ્યવસ્થા હતી.આરટીઆઈ અરજીમાં સરકારી સહાય મેળવતા મદ્રેસાઓને મળતા દાનના હિસાબની તપાસ અંગે પણ માહિતી માગવામાં આવી હતી. અરજદારે પૂછ્યું હતું કે મદરેસાઓએ આવા દાન સંબંધિત હિસાબની તપાસના અહેવાલો કોઈ સરકારી વિભાગને રજૂ કરવાના હતા કે નહીં. સાથે તેમની આવક અને ખર્ચની વિગતો રજૂ કરવાની ફરજ હતી કે નહીં તે અંગે પણ માહિતી માગવામાં આવી હતી.અરજદારે લાગુ પડતા નિયમોનું પાલન ન કરતા મદ્રેસાઓ સામે કાર્યવાહી અંગેની જોગવાઈઓની પ્રમાણિત નકલો પણ માગી હતી. આથી મુદ્દો માત્ર દાન એકત્ર કરવામાં આવ્યું કે નહીં એટલો જ નથી. મુખ્ય સવાલ એ પણ છે કે એકત્ર કરવામાં આવેલી રકમ પર દેખરેખ રાખવા, તેનો હિસાબ જાળવવા અને તેની હિસાબની તપાસ કરવા માટે કોઈ વ્યવસ્થા હતી કે નહીં. રજિસ્ટ્રારના જવાબને પગલે રાજ્યની ૫૫૮ સરકારી સહાય મેળવતી મદ્રેસાઓના નાણાકીય વહીવટની ફરીથી તપાસની જરૂરિયાત અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. જો હાલના મદ્રેસા નિયમોમાં દાન એકત્ર કરવાની કોઈ જોગવાઈ નથી, તો આવા સંજોગોમાં દાન એકત્ર કરવા માટે કયા અધિકારના આધારે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હશે અને દાનની રસીદ પુસ્તિકાઓ પર કોઈ સરકારી દેખરેખ હતી કે નહીં તેવા સવાલો યથાવત છે. તેમાં વર્ષોથી કેટલું દાન એકત્ર થયું, કયા બેંક ખાતામાં રકમ જમા કરવામાં આવી, ખાતાઓની હિસાબની તપાસ થઈ કે નહીં અને આવક-ખર્ચની વિગતો કયા અધિકૃત અધિકારી અથવા વિભાગને રજૂ કરવામાં આવી હતી જેવી માહિતીનો સમાવેશ થાય છે.