કાશ્મીર ખીણના પહેલગામમાં આતંકવાદીઓના લક્ષિત હુમલામાં ૨૬ લોકો મૃત્યુ પામ્યાના લગભગ એક અઠવાડિયા પછી આ વાત સામે આવી છે

(એજન્સી)                                           તા.૧
ભગવાન કૃષ્ણની ભૂમિમાં, મથુરા અને વૃંદાવનના ઘણા અગ્રણી મંદિરોએ મંદિરોમાં પ્રવેશવાથી કે વ્યવસાયિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ માટે મુસ્લિમોનો બહિષ્કાર કરવાના વધતા જતા આહવાનનો વિરોધ કર્યો છે અને જણાવ્યું છે કે ભક્તિને કોઈ ધર્મ કે જાતિની સીમા નડતી નથી. કાશ્મીર ખીણના પહેલગામમાં આતંકવાદી હુમલામાં ૨૬ લોકો લક્ષિત હુમલામાં મૃત્યુ પામ્યાના લગભગ એક અઠવાડિયા પછી આ વાત સામે આવી છે.વૃંદાવનના બાંકે બિહારી મંદિરના રાજભોગ સેવા અધિકારી જ્ઞાનેન્દ્ર કિશોર ગોસ્વામીએ કહ્યું કે, બ્રજમંડળમાં ભક્તિ સર્વોચ્ચ છે. તે જ્ઞાન કે વૈરાગ્યથી પણ ઉપર છે. જો કોઈને શ્રદ્ધા હોય અને તે દર્શન માટે આવે છે, તો આપણે તેનો વિરોધ શા માટે કરવો જોઈએ?ઐતિહાસિક ઉદાહરણ યાદ કરતાં, ગોસ્વામીએ કહ્યું કે, બાંકે બિહારી આપણને ભેદભાવ કરવાનું શીખવતા નથી. અકબર સ્વામી હરિદાસને મળવા આવ્યા અને દેવતા માટે અત્તર ચઢાવ્યું, અને સ્વામીજીએ તે સ્વીકાર્યું. ગોસ્વામીએ મંદિર પરંપરાઓમાં મુસ્લિમોની ઐતિહાસિક ભૂમિકા અંગે વાત કરતાં કહ્યું કે, તેઓ ‘નફિરી’ (ઔપચારિક વાદ્યો) વગાડે છે અને ઠાકુરજી માટે ભજન ગાય છે. મોટાભાગનું જટિલ ‘મુકુટ’ અને ભરતકામ તેમના દ્વારા કરવામાં આવે છે. બાંકી બિહારીનો પોશાક પણ ભારતભરના કારીગરો દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેમાંથી ઘણા વિવિધ ધર્મોનું પાલન કરે છે. અમને તેમના ધર્મની ચિંતા નથી અમે ફક્ત તેમના કામમાં રહેલી ભક્તિ જોઈએ છીએ. જે કોઈ ઠાકુરજી માટે કામ કરે છે તેણે શુદ્ધ હૃદયથી આવું કરવું જોઈએ.ઘણા લોકોએ પણ સમાવેશકતા પર ભાર મૂક્યો હતો. ગોવર્ધનના દંઘતી મંદિરના પૂજારી લાલા પંડિતે કહ્યું કે, જ્યારે ભગવાને રસખાન કે રહીમને ભજન રચતા અટકાવ્યા નથી, તો આપણે કોણ છીએ જે કોઈને પ્રાર્થના કરતા અટકાવીએ?. ભગવાન કૃષ્ણ પ્રેમના દેવ છે. તેમની ભૂમિમાં નફરત માટે કોઈ સ્થાન નથી. મથુરાના કાલી મંદિરના મહંત દિનેશ ચતુર્વેદીએ કહ્યું કે, કોઈ ભક્તને મંદિરમાં પ્રવેશતા કેવી રીતે રોકી શકે? મંદિરો જાહેર સ્થળો છે. દરેક ધર્મમાં સારા અને ખરાબ લોકો હોય છે. આવા બહિષ્કારની વ્યવહારિકતા પર ટિપ્પણી કરતા તેમણે કહ્યું કે, તમે કંઈપણ ખરીદતા પહેલા દરેક દુકાનદારના ધર્મ વિશે પૂછતા નથી. ઉપરાંત, કાશ્મીરમાં ઘણા મુસ્લિમો છે જેમણે પ્રવાસીઓને મદદ કરી છે. આપણે બધાને એક જ દ્રષ્ટિથી જોવા જોઈએ નહીં. બલદેવના દૌજી મંદિરના પૂજારી ગોવિંદ પાંડેએ પણ મુસ્લિમો પાસેથી ખરીદી કરવામાં કોઈ વાંધો નથી. તેમણે કહ્યું કે, મંદિરમાં દર્શન કરવા ઇચ્છતા દરેકનું સ્વાગત છે. સ્થાનિક મુસ્લિમ સમુદાય ખૂબ જ સહકારી છે. જો કે, વૃંદાવનના રાધાવલ્લભ મંદિરના મોહિત મારલ ગોસ્વામીએ વિપરીત મત વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે,  મુસ્લિમોને રાધાવલ્લભ મંદિરમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી નથી, આપણે તેમની પાસેથી ખરીદી કરવાનું ટાળવું જોઈએ. જોકે, પ્રખ્યાત જ્યોતિષી અને ભાગવત વક્તા કેશવ આચાર્યએ સમાવેશતા માટેના આધ્યાત્મિક આધાર અંગે વાત કરી કે, જો કોઈ આપણી પરંપરાઓનો આદર કરે છે અને તેમાં વિશ્વાસ રાખે છે, તો કોઈ વાંધો નથી. ‘જાત-પાત પૂછે ના કોઈ, જો હરિ કો ભજે સો હરિ કા હોઈ’’ – (જે કોઈ ભગવાનને પ્રાર્થના કરે છે તે ભગવાનનો છે). આચાર્યએ ધ્યાન દોર્યું કે મુસ્લિમ કવિઓ દ્વારા લખાયેલા ભજનો હજુ પણ મંદિરોમાં શ્રદ્ધાથી ગવાય છે. જો તેમની પાસે શ્રદ્ધા અને શુદ્ધ હૃદય હોય, તો તેમની પાસેથી ખરીદવામાં કોઈ વાંધો નથી. પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિ ફક્ત વ્યવસાયિક લાભ માટે કામ કરી રહ્યું હોય અને શ્રદ્ધા પ્રત્યે કોઈ આદર ન હોય, તો કદાચ કોઈ પ્રશ્ન ઊભો થઈ શકે છે. મથુરાના દ્વારકાધીશ મંદિરના રાકેશ ચતુર્વેદીએ કહ્યુ કે, દર્શન માટે આવનાર કોઈપણ વ્યક્તિ આપણા માટે દર્શનાર્થી (સાધક) છે. મુસ્લિમો પાસેથી ખરીદી કરવામાં કોઈ નુકસાન નથી. કેટલાક લોકો ફક્ત સમાજમાં ભાગલા પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જો કોઈ બીજા ધર્મનો વ્યક્તિ દર્શન માટે આવે છે, તો આપણે ખુશ થવું જોઈએ. ઓછામાં ઓછું તેઓ આપણી શ્રદ્ધાને ઓળખી રહ્યા છે અને તેનું પાલન કરી રહ્યા છે. તે અર્થમાં, આપણે આપણા અનુયાયીઓ વધારી રહ્યા છીએ.