હદ પાર કરી રહ્યા છે કથિત હિન્દુત્વ રક્ષા જૂથો

બારાબંકીમાં કથિત ગૌરક્ષકો દ્વારા યુવકને અપમાનિત કરાતા સામુદાયિક નેતાઓ અને માનવાધિકાર કાર્યકરોએ કડક કાર્યવાહીની માંગ કરી

(એજન્સી) બારાબંકી, તા.૬
ઉત્તરપ્રદેશના બારાબંકી જિલ્લાનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા બાદ ભારે હોબાળો મચી ગયો છે. આ વીડિયોમાં કેટલાક કથિત ગૌરક્ષકો એક મુસ્લિમ યુવકને પરાણે વાછરડા સામે નમન (પગે લાગવા) કરવા મજબૂર કરતા તેને ગાળો આપતા અને ડરાવતા-ધમકાવતા જોવા મળી રહ્યા છે. આ ઘટનાની મુસ્લિમ સમુદાયના અગ્રણીઓ, રાજકીય નેતાઓ અને નાગરિક અધિકાર કાર્યકરો દ્વારા સખત શબ્દોમાં નિંદા કરવામાં આવી રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર લોકો આ વીડિયો શેર કરીને દોષિતો સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની અને સમગ્ર મામલાની ઝીણવટભરી તપાસ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર રવિવારથી ફરતા થયેલા અહેવાલો અનુસાર, ગૌરક્ષકોના આ જૂથે યુવક પર ગાય વિશે વાંધાજનક ટિપ્પણી કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ત્યારબાદ આ ટોળાએ યુવકને ઘેરી લીધો હતો, તેની સાથે અભદ્ર વર્તન કર્યું હતું અને તેના પિતાને ફોન કરીને પણ ભારે અપશબ્દો કહ્યા હતા. આ વિવાદ ત્યારે વધુ વકર્યો જ્યારે ઘટનાનો વીડિયો ઇન્ટરનેટ પર જાહેર થયો. વીડિયો શેર કરનારા લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, યુવકે વિવાદ દરમિયાન માફી પણ માંગી હતી, તેમ છતાં તેની સાથે ગાળાગાળી કરવામાં આવી શારીરિક રીતે પ્રતાડિત કરાયો અને બળજબરીપૂર્વક વાછરડાની સામે ઝૂકવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટના સામે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ પર લોકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. અનેક યુઝર્સે આ વર્તનને અત્યંત અપમાનજનક અને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સનું કહેવું છે કે, કાયદાના દાયરાની બહાર જઈને કોઈ પણ વ્યક્તિ કે જૂથને આ રીતે કોઈને સજા આપવાનો, ધમકાવવાનો કે જાહેરમાં અપમાનિત કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી.યુવકને વાછરડા સામે નમન કરાવવાની બાબતે મુસ્લિમ સમુદાયમાં ખાસો આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે. સમુદાયના પ્રતિનિધિઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ઇસ્લામિક માન્યતા અનુસાર, નમન કે પૂજા (સજદો) માત્ર અલ્લાહ સામે જ થઈ શકે છે. સ્થાનિક મુસ્લિમ નેતાઓએ જણાવ્યું કે, જો આ આરોપો સાચા સાબિત થશે, તો આ કૃત્ય માત્ર માનવીય અપમાન જ નહીં, પરંતુ વ્યક્તિની ધાર્મિક માન્યતાઓમાં સીધો હસ્તક્ષેપ ગણાશે. સમુદાયના એક સભ્યએ જણાવ્યું કે, ‘કોઈપણ વ્યક્તિને તેની ધાર્મિક આસ્થા વિરૂદ્ધ કામ કરવા માટે મજબૂર કરવાનો અધિકાર કોઈની પાસે નથી. કોઈપણ અસંમતિનો ઉકેલ માત્ર કાનૂની અને બંધારણીય માધ્યમો દ્વારા જ આવવો જોઈએ. બીજી તરફ, આ મામલે બારાબંકી પોલીસનું ધ્યાન પણ દોરવામાં આવ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર લોકોએ સ્થાનિક પોલીસને ટેગ કરીને તપાસની માંગ કરી છે. બારાબંકી પોલીસે સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલી આ ચર્ચાની નોંધ લીધી છે, પરંતુ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલીસ (જીઁ)ની ઓફિસના એક પ્રતિનિધિના જણાવ્યા અનુસાર, વિભાગને હજી સુધી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર અથવા લેખિત ફરિયાદ મળી નથી. પોલીસે હજુ સુધી આ વીડિયોની સત્યતા કે ઘટના પાછળના સંજોગો અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. આ ઘટના પર હવે રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ પણ આવવા લાગી છે. કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદ સૈયદ નાસીર હુસૈને આ મામલે નિષ્પક્ષ તપાસની માંગ કરી છે. તેમણે ઉત્તરપ્રદેશ સરકારને અપીલ કરી છે કે, દોષિતો સામે કડક પગલાં લેવામાં આવે અને સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે કે કોઈ પણ જૂથ કાયદો પોતાના હાથમાં ન લે. હુસૈને ઉમેર્યું કે, આવા કૃત્યો વાસ્તવિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પરંતુ માનવ ગરિમા અને બંધારણીય અધિકારોનું હનન છે. આવી તત્ત્વોને છૂટો દોર આપવો એ કાયદો અને વ્યવસ્થા સામે ગંભીર સવાલ ઊભા કરે છે.આ ઘટનાએ ફરી એકવાર કથિત ગૌરક્ષકોની અતિરેક પ્રવૃત્તિઓ અને કાયદાના નામે સામાન્ય નાગરિકો પર થતા અત્યાચારો વિશે ચર્ચા જગાડી છે. કાનૂની નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, કાયદાનું પાલન કરાવવાની જવાબદારી માત્ર પોલીસ અને સરકારી તંત્રની છે, કોઈ ખાનગી જૂથ કે વ્યક્તિની નહીં. માનવાધિકાર કાર્યકરોએ પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, કોઈપણ આરોપની તપાસ કાયદાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ જ થવી જોઈએ, નહીં કે જાહેરમાં સજા આપીને. હાલમાં આ મામલે પોલીસ વીડિયોની સત્યતા તપાસે અને દોષિતોની ઓળખ કરી કાનૂની પગલાં ભરે તેવી માંગ વેગ પકડી રહી છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે મુખર્જીએ હંમેશા ‘ભારત પ્રથમ’ અને ભારતીય મૂલ્યોને પ્રથમ રાખ્યા હતા. મુખર્જી કલકત્તા યુનિવર્સિટીના સૌથી યુવા કુલપતિ બન્યા, અને તેમની અનોખી શૈલીમાં, તેમણે દેશભક્તિ અને ભવિષ્યવાદી સકારાત્મક ફેરફારો લાવ્યા હતા. શિક્ષકોના એક પરિષદને સંબોધતા તેમણે કહ્યું કે, મુખર્જીએ આ વાત ખૂબ જ સુંદર રીતે કહી હતી જ્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે, ‘શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને સંભવિત કારકુનો અને ઓછા પગારવાળા કર્મચારીઓ ઉત્પન્ન કરતી ફેક્ટરીઓ તરીકે જોવી એ ખોટું છે. આપણે એવા વિદ્યાર્થીઓ બનાવવા પડશે જેઓ આપણી સ્વ-શાસિત સંસ્થાઓ, જેમ કે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો, પ્રાંતીય અને કેન્દ્રીય વિધાનસભાઓને નેતૃત્વ પૂરૂં પાડવા અને નાણાકીય, વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક જેવા જીવનના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં બાબતોનું નિર્દેશન કરવા સક્ષમ હોય. આ ભાવનાનું બીજું એક ઉદાહરણ તેમના જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં જોઈ શકાય છે, જ્યારે તેમણે ભારતીય જનસંઘની રચના કરવાનું નક્કી કર્યું. જ્યારે કોંગ્રેસ પાર્ટી સર્વવ્યાપી હતી, ત્યારે તેમને લાગ્યું કે આપણા સાંસ્કૃતિક મૂળ સાથે જોડાયેલા રહીને ભારતની પ્રગતિ માટે બોલવા માટે વૈકલ્પિક અવાજ જરૂરી છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે પક્ષનું નિશાન દીવો નમ્ર દેખાઈ શકે છે, છતાં તેમાં અંધકારને દૂર કરવાની શક્તિ છે, અને જનસંઘે તે વર્ષો દરમિયાન અને તે પછીના વર્ષો દરમિયાન તે જ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતના પ્રથમ ઉદ્યોગ અને પુરવઠા મંત્રી તરીકે મુખર્જીનો કાર્યકાળ એક એવા રાજનેતાનો પરિચય કરાવે છે જેમની વિકાસની વિભાવના નોંધપાત્ર રીતે વ્યાપક અને માનવીય હતી. દામોદર વેલી કોર્પોરેશન, સિન્દ્રી ખાતર પ્લાન્ટ અને મજબૂત ઔદ્યોગિક નીતિ જેવી અગ્રણી પહેલો દ્વારા આધુનિક ઔદ્યોગિક ભારતનો પાયો નાખતા તેમણે ખાતરી કરી કે ભારતની પરંપરાગત શક્તિઓની અવગણના ન થાય. હાથવણાટ, કુટીર ઉદ્યોગો, કારીગરો અને કાપડ કામદારોને તેઓએ ટેકો આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, મને ગર્વ છે કે અમારી સરકારને તેના પુનરૂત્થાનમાં યોગદાન આપવાની તક મળી. તે કાર્યક્રમ માટે ત્યાં હાજર રહેવું ખરેખર સૌથી ખાસ ક્ષણોમાંનું એક હતું. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે મુખર્જીએ આ લોકશાહી ભાવનાને મૂર્તિમંત કરી હતી, અને તેઓ જવાહરલાલ નેહરૂના મંત્રીમંડળમાં જોડાયા હતા, તેઓ માનતા હતા કે શરૂઆતના વર્ષોમાં રાષ્ટ્ર નિર્માણનું કાર્ય રાજકીય મતભેદોથી પર છે, અને તેમણે પ્રામાણિકતા અને રચનાત્મક ભાવનાથી સેવા આપી હતી. પરંતુ જ્યારે તેમને લાગ્યું કે રાષ્ટ્રીય મહત્વના પ્રશ્નો માટે અલગ માર્ગની જરૂર છે, ત્યારે તેમણે ગૌરવ સાથે પદ છોડી દીધું અને રાષ્ટ્રને જરૂરી માનતા રાજકીય કાર્યમાં સમર્પિત રહ્યા હતા. મોદીએ કહ્યું કે ૭૫ વર્ષ પહેલાં, નેહરૂએ પહેલો સુધારો લાવ્યો હતો, જે વાણી સ્વાતંત્ર્ય પર સીધો હુમલો હતો, અને મુખર્જી તેના સૌથી કટ્ટર ટીકાકારોમાંના એક હતા. અને તેઓ સાચા સાબિત થયા. ૭૫ વર્ષ પહેલાં પહેલો સુધારો લાવનારાઓએ ૧૯૭૫ અને ૫૦ વર્ષ પહેલાં કટોકટી લાદી હતી, તેમણે ૪૨મો સુધારો કાયદો લાવ્યો, જે ફરીથી ઉદાર લોકશાહી મૂલ્યોના મૂળ પર પ્રહાર કરે છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે મુખર્જી તેમના માનવતાવાદી પ્રયાસો માટે પણ અલગ હતા, અને જ્યારે ૧૯૪૩માં બંગાળમાં સૌથી દુઃખદ દુષ્કાળ પડ્યો, ત્યારે તેમણે અસરગ્રસ્તોની સેવા કરવામાં પોતાને લીન કરી દીધા હતા. આજે ભારત ‘વિકસિત ભારત’ના ધ્યેય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તારે આપણે તેમને શ્રેષ્ઠ શ્રદ્ધાંજલિ આપી શકીએ છીએ તે એ છે કે આપણે મજબૂત, સંયુક્ત, આત્મવિશ્વાસપૂર્ણ અને દયાળુ ભારતનું નિર્માણ કરવા માટે દરરોજ પ્રયત્નશીલ રહેવું જોઈએ. ગણાવ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સનું કહેવું છે કે, કાયદાના દાયરાની બહાર જઈને કોઈ પણ વ્યક્તિ કે જૂથને આ રીતે કોઈને સજા આપવાનો, ધમકાવવાનો કે જાહેરમાં અપમાનિત કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી. યુવકને વાછરડા સામે નમન કરાવવાની બાબતે મુસ્લિમ સમુદાયમાં ખાસો આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે. સમુદાયના પ્રતિનિધિઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ઇસ્લામિક માન્યતા અનુસાર, નમન કે પૂજા (સજદો) માત્ર અલ્લાહ સામે જ થઈ શકે છે. સ્થાનિક મુસ્લિમ નેતાઓએ જણાવ્યું કે, જો આ આરોપો સાચા સાબિત થશે, તો આ કૃત્ય માત્ર માનવીય અપમાન જ નહીં, પરંતુ વ્યક્તિની ધાર્મિક માન્યતાઓમાં સીધો હસ્તક્ષેપ ગણાશે. સમુદાયના એક સભ્યએ જણાવ્યું કે, ‘કોઈપણ વ્યક્તિને તેની ધાર્મિક આસ્થા વિરૂદ્ધ કામ કરવા માટે મજબૂર કરવાનો અધિકાર કોઈની પાસે નથી. કોઈપણ અસંમતિનો ઉકેલ માત્ર કાનૂની અને બંધારણીય માધ્યમો દ્વારા જ આવવો જોઈએ. બીજી તરફ, આ મામલે બારાબંકી પોલીસનું ધ્યાન પણ દોરવામાં આવ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર લોકોએ સ્થાનિક પોલીસને ટેગ કરીને તપાસની માંગ કરી છે. બારાબંકી પોલીસે સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલી આ ચર્ચાની નોંધ લીધી છે, પરંતુ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલીસ (જીઁ)ની ઓફિસના એક પ્રતિનિધિના જણાવ્યા અનુસાર, વિભાગને હજી સુધી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર અથવા લેખિત ફરિયાદ મળી નથી. પોલીસે હજુ સુધી આ વીડિયોની સત્યતા કે ઘટના પાછળના સંજોગો અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. આ ઘટના પર હવે રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ પણ આવવા લાગી છે. કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદ સૈયદ નાસીર હુસૈને આ મામલે નિષ્પક્ષ તપાસની માંગ કરી છે. તેમણે ઉત્તરપ્રદેશ સરકારને અપીલ કરી છે કે, દોષિતો સામે કડક પગલાં લેવામાં આવે અને સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે કે કોઈ પણ જૂથ કાયદો પોતાના હાથમાં ન લે. હુસૈને ઉમેર્યું કે, આવા કૃત્યો વાસ્તવિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પરંતુ માનવ ગરિમા અને બંધારણીય અધિકારોનું હનન છે. આવી તત્ત્વોને છૂટો દોર આપવો એ કાયદો અને વ્યવસ્થા સામે ગંભીર સવાલ ઊભા કરે છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર કથિત ગૌરક્ષકોની અતિરેક પ્રવૃત્તિઓ અને કાયદાના નામે સામાન્ય નાગરિકો પર થતા અત્યાચારો વિશે ચર્ચા જગાડી છે. કાનૂની નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, કાયદાનું પાલન કરાવવાની જવાબદારી માત્ર પોલીસ અને સરકારી તંત્રની છે, કોઈ ખાનગી જૂથ કે વ્યક્તિની નહીં. માનવાધિકાર કાર્યકરોએ પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, કોઈપણ આરોપની તપાસ કાયદાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ જ થવી જોઈએ, નહીં કે જાહેરમાં સજા આપીને. હાલમાં આ મામલે પોલીસ વીડિયોની સત્યતા તપાસે અને દોષિતોની ઓળખ કરી કાનૂની પગલાં ભરે તેવી માંગ વેગ પકડી રહી છે. થઈ શકે કે આવી વ્યક્તિને અન્ય કોઈ વ્યક્તિની શ્રદ્ધા અથવા ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવાની પરવાનગી છે. કોલેજ સત્તાવાળાએ સિંગલ-બેન્ચના આદેશ સામે અપીલ કરી હતી જેમાં દાસગુપ્તાને કોલેજમાં અંગ્રેજીમાં સહાયક પ્રોફેસરના પદ પર નિમણૂક પત્ર જારી કરવાનો અને તેમને ચાર અઠવાડિયામાં તે પદ પર જોડાવાની પરવાનગી આપવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. સિંગલ બેન્ચના ચુકાદાને રદ કરતાં ડિવિઝન બેન્ચે કહ્યું કે કોલેજનો નિર્ણય પશ્ચિમ બંગાળ કોલેજ સર્વિસ કમિશન દ્વારા કરવામાં આવેલી ભલામણ સાથે સંબંધિત છે અને તેનો દાસગુપ્તાની વાણી સ્વતંત્રતા અથવા તેમના ધર્મનું પાલન કરવાના તેમના મૂળભૂત અધિકાર સાથે કોઈ સંબંધ નથી. રિટ પિટિશનમાં વાંધો ઉઠાવવામાં આવેલા નિર્ણય દ્વારા, કોલેજે રિટ અરજદાર દાસગુપ્તાને તેમના વિચારો વ્યક્ત કરવાથી રોક્યા નથી કે તેમને તેમના ધર્મનું પાલન કરવાથી રોક્યા નથી. કોર્ટે કહ્યું કે કોલેજને ઉમેદવારની નિમણૂકનો ઇન્કાર કરવાનો અધિકાર છે. કોલેજની ગવર્નિંગ બોડી દ્વારા દાસગુપ્તાને આ પદ માટે અયોગ્ય હોવાનું નક્કી કરવું શૈક્ષણિક સંસ્થાના હિતમાં હતું અને તે તેમની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્‌સના આધારે હતું, કોર્ટે કહ્યું કે તેનો નિર્ણય અસંભવિત ગણી શકાય નહીં. આવા નિર્ણયને અયોગ્ય તરીકે વર્ગીકૃત ન કરી શકાય, તેને મનસ્વી ગણી શકાય નહીં. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પશ્ચિમ બંગાળ કોલેજ સર્વિસ કમિશન એક્ટ, ૨૦૧૨, કોલેજ સર્વિસ કમિશનની ભલામણ છતાં નિમણૂક આપવાનો અધિકાર સંબંધિત શૈક્ષણિક સંસ્થા પાસે છે. હાઈકોર્ટે ઠરાવ્યું હતું કે દાસગુપ્તાની ઉમેદવારીને વાજબી રીતે ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી અને પસંદગી પ્રક્રિયામાં ભાગ લેનાર તરીકે, ઉમેદવારને વાજબી વિચારણાનો અધિકાર છે પરંતુ નિમણૂકનો સંપૂર્ણ અધિકાર નથી. કાયદાના કાર્યક્ષેત્રમાં આવતી કોલેજને પશ્ચિમ બંગાળ કોલેજ સર્વિસ કમિશન દ્વારા ભલામણ કરાયેલ ઉમેદવારની નિમણૂકનો ઇન્કાર કરવાનો અધિકાર છે જો કે આ નિર્ણય પ્રામાણિક, મનસ્વીતાથી મુક્ત અને સંબંધિત સંસ્થાના શ્રેષ્ઠ હિતમાં હોય. કોલેજ ઓથોરિટીએ દાવો કર્યો હતો કે દાસગુપ્તાની ટિપ્પણીઓ વિરોધી હતી કોલેજના વકીલે દલીલ કરી હતી કે રામકૃષ્ણ મિશન, નરેન્દ્રપુર, રામકૃષ્ણ મિશનની એક શાખા, એક ધાર્મિક અને સખાવતી બિન-સરકારી સંસ્થા ચલાવે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કમિશનની ભલામણ પછી, કોલેજ ઓથોરિટીએ નોંધ્યું હતું કે ઉમેદવારે સમયાંતરે અનેક જાહેર નિવેદનો અને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્‌સ કરી હતી જેને ધર્મ અને સમાજ અંગે મંતવ્યો તરીકે જોવામાં આવતા હતા. રામકૃષ્ણ મિશનના મૂળભૂત વિચારો, આદર્શો અને ફિલસૂફીની વિરુદ્ધ આવી ટિપ્પણીઓ હોવાનો દાવો કરતા, વકીલે જણાવ્યું હતું કે ઉમેદવાર વ્યવસ્થા સામે પક્ષપાતી હતા તેમજ કોલેજના સંચાલક મંડળે દાસગુપ્તાની નિમણૂક કરવાની ભલામણ સ્વીકારી ન હતી અને કમિશનને જાણ કરી હતી. દાસગુપ્તાના વકીલે કોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે અપીલકર્તા કોલેજ સત્તાવાળાને તેમની શિક્ષણ ક્ષમતા પર શંકા નથી. આ પોસ્ટ્‌સ વ્યક્તિગત હતી.