(એજન્સી) નવી દિલ્હી, તા.૧૩
વર્ધા સ્થિત મહાત્મા ગાંધી ઈન્ટરનેશનલ હિન્દી યુનિવર્સિટી છેલ્લાં કેટલાક સમયથી વિવાદોમાં છે. પૂર્વ વાઇસ ચાન્સેલર રજનીશ શુક્લાની વિવાદાસ્પદ ભૂમિકા પછી યુનિવર્સિટીમાં અનેક વિવાદો સામે આવ્યા છે.અહીંના દલિત અને બહુજન વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ પ્રત્યે વહીવટીતંત્રના કથિત ભેદભાવપૂર્ણ વલણ અને તાનાશાહી નિર્ણયોએ યુનિવર્સિટીની છબીને ઊંડે સુધી અસર કરી છે. તાજેતરમાં, ૨૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ ના રોજ, જ્યારે ગેરકાયદેસર રીતે નિયુક્ત કાર્યકારી વાઇસ ચાન્સેલર ભીમરાવ મેત્રીનો વિરોધ કર્યો, ત્યારે યુનિવર્સિટી પ્રશાસને ત્રણ રિસર્ચ સ્કોલર સહિત બેે વિદ્યાર્થીઓને તેમનો પક્ષ સાંભળ્યા વિના સરમુખત્યારશાહી રીતે સસ્પેન્ડ કરી અને હાંકી કાઢ્યા. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટ ૨૦૨૩ માં તત્કાલિન કુલપતિ રજનીશ શુક્લા પર મોટા પાયે ભ્રષ્ટાચારનો આરોપ લાગ્યો હતો. તેના પર ૫૦ થી વધુ શિક્ષકોની નિમણૂંકમાં છેડછાડ અને નોકરી આપવાના નામે મહિલા શિક્ષકોનું યૌન શોષણ કરવાનો આરોપ હતો. આ સાથે તેના લગ્નેતર સંબંધોના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા હતા, જેના કારણે યુનિવર્સિટીનું વાતાવરણ અશાંત બની ગયું હતું. આ આરોપોને કારણે વધતા વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન અને વિરોધના દબાણ હેઠળ, વાઇસ ચાન્સેલર શુક્લાએ ૧૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૩ ના રોજ રાજીનામું આપ્યું. શુક્લાના રાજીનામા પછી, યુનિવર્સિટીએ પ્રોફેસર લૈલા કારૂણ્યકારાને યુનિવર્સિટી એક્ટ હેઠળ કાર્યકારી વાઇસ ચાન્સેલર તરીકે નિયુક્ત કર્યા. પ્રોફેસર કારુણ્યાકરને તેમની દલિત અને આંબેડકરવાદી વિચારધારાને કારણે યુનિવર્સિટીના સામંતવાદી શિક્ષકો અને કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓ તરફથી આકરી ટીકાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. પરિણામે, કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયના હસ્તક્ષેપથી પ્રોફેસર કારૂણ્યાકરને ૨૦ ઓક્ટોબર,૨૦૨૩ ના રોજ પદ પરથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને ૈૈંંસ્ નાગપુર (મહારાષ્ટ્ર)ના ડિરેક્ટર ડૉ. ભીમરાય મેત્રીને કાર્યકારી કુલપતિ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ નિમણૂૂંક યુનિવર્સિટી અધિનિયમ-૧૯૯૬નું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન હતું. પ્રોફેસર કારૂણ્યકારાએ આ ગેરકાયદેસર નિમણૂંક સામે બોમ્બે હાઈકોર્ટની નાગપુર બેંચમાં અરજી દાખલ કરી હતી. સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારના ડેપ્યુટી સોલિસિટર જનરલે સ્વીકાર્યું કે ભીમરાઈ મેત્રીની નિમણૂૂંક નિયમો અનુસાર નથી અને તેને પાછી ખેંચી લેવાની ભલામણ કરવામાં આવશે. આ સ્થિતિએ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓને વર્તમાન કાર્યકારી કુલપતિ સામે વિરોધ કરવા માટે પ્રેરિત કર્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું હતું કે, ગેરકાયદેસર રીતે નિયુક્ત કરાયેલા કુલપતિ દ્વારા ધ્વજ ફરકાવવો એ માત્ર યુનિવર્સિટી એક્ટનું ઉલ્લંઘન નથી પરંતુ રાષ્ટ્રધ્વજનું પણ અપમાન છે. આખરે, અરજીની સુનાવણી અને ચુકાદો આપતા, માનનીય ન્યાયાધીશે કુલપતિની નિમણૂંકને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી. ૨૬ જાન્યુઆરી,૨૦૨૪ ના રોજ, પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણી દરમિયાન, વિદ્યાર્થીઓએ વાઈસ ચાન્સેલર મેત્રીના ધ્વજ ફરકાવા સામે વિરોધ કર્યો. રાજેશ કુમાર યાદવ અને ડૉ. રજનીશ કુમાર આંબેડકરે સમારંભ દરમિયાન તેમના પર ગેરકાયદેસર વીસી ગો બેક લખેલા કાળા કપડાં બતાવ્યા. આ વિરોધ વિદ્યાર્થીઓની હિંમત અને વહીવટી અન્યાય સામેનો તેમનો સંકલ્પ દર્શાવે છે. વહીવટીતંત્રે તરત જ કાર્યવાહી કરી અને પોલીસને બોલાવી, જેણે બંને વિદ્યાર્થીઓની ધરપકડ કરી.જોકે, કાર્યક્રમ પૂરો થયા બાદ તેઓને છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. ૨૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૪ ના રોજ, યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે કોઈપણ ઔપચારિક સુનાવણી વિના પાંચ વિદ્યાર્થીઓને હાંકી કાઢ્યા અને સસ્પેન્ડ કર્યા. રાજેશ કુમાર યાદવ, ડૉ. રજનીશ આંબેડકર અને નિરંજન કુમારને પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં ખલેલ પહોંચાડવા અને વાઇસ ચાન્સેલરનું અપમાન કરવા બદલ હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. રામચંદ્ર અને વિવેક મિશ્રાને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા યુનિવર્સિટીની છબી ખરાબ કરવાના ખોટા આરોપમાં સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા. રિસર્ચ સ્કોલર નિરંજન કુમાર અને વિવેકે ગેરકાયદે હકાલપટ્ટી વિરૂદ્ધ હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી છે. અરજી પર સુનાવણી કરતી વખતે, બોમ્બે હાઈકોર્ટની નાગપુર બેંચે વિદ્યાર્થીઓને સસ્પેન્ડ કરી અને હાંકી કાઢવા અંગે વહીવટીતંત્રને ઠપકો આપ્યો હતો અને આદેશ આપ્યો હતો કે યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર ન્યાયના સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યા છે. આ હોવા છતાં, માત્ર વિવેક મિશ્રા અને નિરંજન કુમારની હકાલપટ્ટી પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી, જ્યારે અન્ય ત્રણ હાંકી કાઢવામાં આવેલા વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ ન્યાયની આશામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓએ છેલ્લાં આઠ મહિનામાં અનેક વખત એક્ઝિક્યુટિવ વાઇસ ચાન્સેલર કે.કે. સિંઘ અને એક્ઝિક્યુટિવ રજિસ્ટ્રાર આનંદ પાટીલને ઈમેલ અને વોટ્‌સએપ દ્વારા ગેરકાયદેસર સસ્પેન્શન અને હકાલપટ્ટી વિરૂદ્ધ રજૂઆત કરી હતી, પરંતુ યુનિવર્સિટી પ્રશાસને આ ફરિયાદો પર કોઈ પગલાં લીધાં નથી. વિદ્યાર્થીઓએ વિવિધ સંબંધિત સંસ્થાઓમાં તેમની ફરિયાદો પણ નોંધાવી છે, પરંતુ હજુ સુધી આ આઠ મહિનામાં હકાલપટ્ટી પાછી ખેંચવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. નાણાંકીય ગેરરીતિ અને અન્ય ગંભીર આરોપો ધરાવતા પૂર્વ એક્ઝિક્યુટિવ રજિસ્ટ્રાર ધર્વેશ કથેરિયાને તેમના પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. તેમ છતાં તેમની સામે કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી અને કોઈ તપાસ સમિતિની રચના કરવામાં આવી નથી. આ ઘટનાઓ યુનિવર્સિટીની વહીવટી બેદરકારી અને ગેરવહીવટને ઉજાગર કરે છે, જે વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓના અધિકારો પ્રત્યે ઉદાસીનતાનો સ્પષ્ટ સંકેત છે. વિદ્યાર્થીઓને હાંકી કાઢવા અને સસ્પેન્ડ કરવાના કેસમાં કોર્ટની અવમાનના અને વહીવટી ગેરરીતિઓએ યુનિવર્સિટીની કામગીરી પર ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. પૂર્વ એક્ઝિક્યુટિવ રજિસ્ટ્રાર-ડીન ધર્વેશ કથેરિયા, જેમની પર નાણાંકીય ગેરરીતિઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓની હેરાનગતિનો આરોપ છે, તેમને રજિસ્ટ્રાર પદેથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ, આદેશ મુજબ, હજુ સુધી કોઈ તપાસ સમિતિની રચના કરવામાં આવી નથી અને કથેરિયા સામે કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. ધર્વેશ કથેરિયા પર અગાઉ પણ વાઇસ ચાન્સેલર રજનીશ શુક્લાના કાર્યકાળ દરમિયાન યુનિવર્સિટીની છબી ખરડવાનો અને યુનિવર્સિટી વિરોધી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હોવાનો આરોપ લાગ્યો હતો, જેના કારણે તેમને સસ્પેન્ડ પણ કરવામાં આવ્યા હતા. આમ છતાં ગેરકાયદેસર રીતે નિમાયેલા કુલપતિ ભીમરાવ મેત્રીએ કોઈ પણ જાતની તપાસ કે નિષ્કર્ષ વગર કથેરિયાને રજિસ્ટ્રાર-પ્રોક્ટરનો ચાર્જ સોંપી દીધો હતો. આ અરાજકતાએ વહીવટીતંત્રની કામગીરી પર વધુ સવાલો ઉભા કર્યા છે અને તે દર્શાવે છે કે યુનિવર્સિટીમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીનો ગંભીર અભાવ છે. તેમની માંગણીઓમાં, વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્ર પાસેથી ન્યાયી અને પારદર્શક તપાસની માંગ કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે, દોષિત અધિકારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ અને તેમની ગેરકાયદેસર હકાલપટ્ટી તાત્કાલિક અસરથી પાછી ખેંચી લેવામાં આવે. આ ઉપરાંત વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી પ્રશાસન પાસે માંગણી કરી છે કે ભવિષ્યમાં આવા કોઈ તાનાશાહી નિર્ણય લેતા પહેલા વિદ્યાર્થીઓનો અવાજ સાંભળવામાં આવે અને તમામ કાર્યવાહી નિયમ મુજબ કરવામાં આવે.