લંડન,તા.૨૦
બિનસાંપ્રદાયિકતા એ દેશને આર્થિક વિકાસ તરફ દોરી જાય છે, તેમ જ વ્યક્તિગ અધિકારો પ્રત્યેનો આદર પણ વધે છે. તેમ ૧૦૯ દેશોમાં ધર્મના મહત્વને જાણવા માટે કરાયેલા એક અભ્યાસ પરથી આ તારણ કાઢવામાં આવ્યું છે. આ અભ્યાસલેખ જર્નલ સાયન્સ એડવાન્સમાં પ્રકાશિત થયો છે અને એમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ધાર્મિકતાનો પ્રભાવ દેશની ભવિષ્યની આર્થિક સમૃદ્ધમાં ઘટાડો કરે છે.
આ અભ્યાસલેખમાં યોગ્ય રીતે નોંધવામાં આવ્યું છે કે, વિકસિત અથવા તો સમૃદ્ધ દેશોનું વલણ બિનસાંપ્રદાયિક હોય છે, જ્યારે ગરીબ કે અલ્પવિકસિત દેશો હજુયે ધાર્મિક વલણ અપનાવે છે. જોકે, એ હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી કે બિનસાંપ્રદાયિકતાના કારણે સમૃદ્ધિ અથવા અન્ય વિકલ્પ કારણભૂત બને છે.
ફ્રાન્સના ખ્યાતનામ સમાજશાસ્ત્રી એમીલ ડર્કહેમ સહિત સામાજિક વિજ્ઞાનના તજજ્ઞો દ્વારા આ મામલે ગહન ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે, એક વખત આર્થિક વિકાસ એ અમારી જરુરિયાતો સંતોષી પછી ધાર્મિક આંશિયામાં ધકેલાઈ ગઈ. જ્યારે જર્મન સમાજશાસ્ત્રી મેક્સ વેબરે એવી દલીલ કરી કે, ધાર્મિકતાની ઝુંબેશ આર્થિક ઉત્પાદકતામાં ફેરફાર લાવે છે. આ અભ્યાસમાં એણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, ૨૦ સદીમાં ધાર્મિકતાના પ્રભાવને કારણે જીડીપી પર વિપરિત અસર પડી છે. એક વાત નિશ્ચિત છે કે બિનસાંપ્રદાયકિતા એ દેશની આર્થિક પ્રગતિનું એક કારણ બની શકે છે. બ્રિટની યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિસ્ટોલ અને અમેરિકાની ટેન્નેસ્સી યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ ૨૦ સદીના(૧૯૦૦-૨૦૦૦) સુધીના સમયગાળાના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને ‘વર્લ્ડ વેલ્યુ સર્વે’ દ્વારા ધર્મના મહત્વની ચકાસણી કરી હતી.